Στις 21 Οκτωβρίου 2011, στις 10.30 GMT, ένας ρωσικής κατασκευής πύραυλος Soyuz απογειώθηκε από το ευρωπαϊκό διαστημικό κέντρο στο Κουρού της Γαλλικής Γουιάνας. Στο εσωτερικό του μετέφερε δύο δορυφόρους του Galileo, του προγράμματος με το οποίο η Ευρώπη φιλοδοξούσε να αποκτήσει ανεξάρτητο παγκόσμιο σύστημα εντοπισμού θέσης. Ήταν η πρώτη εκτόξευση Soyuz από το συγκεκριμένο διαστημοδρόμιο και η αφετηρία μιας νέας εποχής για την ευρωπαϊκή διαστημική πολιτική.
Η εκτόξευση που έγραψε ιστορία
Η πτήση VS01 οργανώθηκε από την Arianespace. Ο ανώτερος όροφος Fregat-MT τοποθέτησε τους δύο δορυφόρους σε τροχιά ύψους περίπου 23.222 χιλιομέτρων, τρεις ώρες και 49 λεπτά μετά την απογείωση. Οι δορυφόροι ανήκαν στη φάση επικύρωσης σε τροχιά (In-Orbit Validation), που είχε στόχο να ελέγξει όχι μόνο τον εξοπλισμό τους αλλά και το σύνολο της επίγειας υποδομής.
Γιατί χρειαζόταν η Ευρώπη δικό της Galileo
Το αμερικανικό GPS είχε ήδη γίνει αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας, αλλά ελέγχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επέλεξε να δημιουργήσει το Galileo υπό πολιτικό έλεγχο, ώστε να διαθέτει δική της στρατηγική υποδομή πλοήγησης και ακριβούς χρόνου. Το Galileo δεν είναι άλλη ονομασία του GPS: αποτελεί διαφορετικό σύστημα, που μπορεί να συνεργάζεται μαζί του σε συμβατούς δέκτες.
Από δύο δορυφόρους σε παγκόσμιες υπηρεσίες
Δύο ακόμη δορυφόροι εκτοξεύθηκαν στις 12 Οκτωβρίου 2012. Τον Μάρτιο του 2013 πραγματοποιήθηκε η πρώτη δοκιμαστική εύρεση θέσης με την αρχική τετράδα και στις 15 Δεκεμβρίου 2016 ξεκίνησαν οι αρχικές υπηρεσίες Galileo. Η ανάπτυξη συνεχίστηκε με νέες εκτοξεύσεις, βελτιώσεις και αναβαθμίσεις της υποδομής.
Πώς λειτουργεί και πού μας εξυπηρετεί
Οι δορυφόροι εκπέμπουν σήματα με εξαιρετικά ακριβή χρονισμό. Ένας συμβατός δέκτης υπολογίζει τη θέση του συγκρίνοντας τα σήματα από πολλούς δορυφόρους. Η τεχνολογία εξυπηρετεί κινητά τηλέφωνα, οδικές μεταφορές, αεροπορία, ναυτιλία, γεωργία ακριβείας, τηλεπικοινωνίες και συγχρονισμό κρίσιμων δικτύων. Με τη χρήση περισσότερων δορυφορικών συστημάτων μπορεί να βελτιωθεί η διαθεσιμότητα σήματος, ιδίως σε δύσκολα αστικά περιβάλλοντα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η συμμετοχή του Galileo στο διεθνές σύστημα έρευνας και διάσωσης Cospas-Sarsat. Οι δορυφόροι μπορούν να αναμεταδίδουν σήματα κινδύνου από ειδικούς πομπούς, ενώ η υπηρεσία επιστροφής μηνύματος επιτρέπει στον άνθρωπο που κινδυνεύει να λάβει επιβεβαίωση ότι το σήμα του παραλήφθηκε.
Η συνεργασία με τη Ρωσία και η αλλαγή εποχής
Το 2011 η εκτόξευση συμβόλιζε την τεχνολογική συνεργασία Ευρώπης και Ρωσίας: ρωσικός πύραυλος, ευρωπαϊκό διαστημοδρόμιο, ευρωπαϊκοί δορυφόροι. Η συνεργασία αυτή διακόπηκε αργότερα, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Σύμφωνα με τη γαλλική διαστημική υπηρεσία CNES, η τελευταία εκτόξευση Soyuz από τη Γαλλική Γουιάνα πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2022.
Μια υποδομή στρατηγικής σημασίας
Δεκαπέντε χρόνια μετά την ιστορική απογείωση, η αξία του Galileo δεν μετριέται μόνο σε δορυφόρους. Μετριέται στην ικανότητα της Ευρώπης να διαθέτει ανεξάρτητες υπηρεσίες πλοήγησης και χρονισμού, απαραίτητες για την οικονομία, τις μεταφορές, την ασφάλεια και την καθημερινή ζωή. Η απογείωση του Soyuz το 2011 ήταν η στιγμή που αυτή η φιλοδοξία άρχισε να γίνεται πραγματικότητα.
Πηγές: Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA), ανακοινώσεις 21/10/2011 και ιστορικό Galileo· CNES, Soyuz in French Guiana.
