Τα τρακτέρ που εισέρχονται στην πόλη Γέλα, στο νότιο άκρο της Ευρώπης, φέρουν τη σημαία της Σικελίας, στην οποία απεικονίζονται η Μέδουσα, τρία λυγισμένα πόδια και στάχυα σιταριού — μια υπενθύμιση του ρόλου του νησιού ως σιτοβολώνα ήδη από τους ρωμαϊκούς χρόνους.
Ωστόσο, οι αγρότες δεν φέρνουν τη σοδειά τους. Διαμαρτύρονται.
Καθώς οι εκρηκτικές αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων πιέζουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι πιέσεις από το αυξανόμενο κόστος ζωής τροφοδοτούν την κοινωνική αναταραχή και δίνουν νέα ώθηση στα ακροδεξιά κόμματα ενόψει των εκλογών του επόμενου έτους σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία.
Κόμματα που κάποτε θεωρούνταν περιθωριακά είχαν ήδη αρχίσει να κερδίζουν έδαφος, καθώς ψηφοφόροι —από τους αυτοκινητιστές στην αγροτική Γαλλία έως τους νεαρούς άνδρες στην πρώην κομμουνιστική ανατολική Γερμανία— αναζητούν εναλλακτικές επιλογές.
Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν, ο οποίος ξέσπασε τον Φεβρουάριο και οδήγησε σε απότομη άνοδο των τιμών της ενέργειας, έχει επιδεινώσει την κατάσταση για κυβερνήσεις που ήδη δυσκολεύονται να συγκρατήσουν τον πληθωρισμό, να στηρίξουν την ανάπτυξη και να περιορίσουν τις δημόσιες δαπάνες.
Η δυσαρέσκεια έχει πλέον ξεχυθεί στους δρόμους.
Στη Γαλλία, οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν με αφορμή την επιδείνωση των σχολικών υποδομών στα βόρεια προάστια του Παρισιού έχουν εξελιχθεί σε μία από τις χειρότερες περιόδους αναταραχής που έχει γνωρίσει η χώρα εδώ και δεκαετίες, με καταστήματα να λεηλατούνται, κτίρια να πυρπολούνται και ένα δημαρχείο του 19ου αιώνα στη Λιμόζ να παραδίδεται στις φλόγες.
«Γιατί βρίσκομαι εδώ; Πολύ απλά, θεωρώ πραγματικά τρομακτικό το σημερινό κόστος ζωής», δήλωσε ο Κεντέν Λεβιλού, ένας 21χρονος διαδηλωτής στη Ναντ.
«Σκεφτείτε απλώς τους ανθρώπους που κερδίζουν μόλις τον κατώτατο μισθό, όταν βλέπετε πόσο κοστίζουν τα τρόφιμα, τα καύσιμα και όλα τα υπόλοιπα. Είναι τρομακτικό το πόσο απίστευτα ακριβά έχουν γίνει τα πάντα».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η σύγκρουση με το Ιράν έχει κοστίσει στην Ευρώπη περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ (112 δισεκατομμύρια δολάρια), λόγω των διαταραχών στο εμπόριο και στις ενεργειακές αγορές. Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 140%, ενώ οι τιμές του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Σε ομιλία του το Σαββατοκύριακο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν αναγνώρισε ότι οι διαδηλωτές που εξοργίζονται από την άνοδο του κόστους ζωής και των καυσίμων έχουν «δικαιολογημένα αιτήματα», καταδικάζοντας παράλληλα όσους ευθύνονται για τη βία και τις λεηλασίες.
«Δεν πρέπει ποτέ να τους συγχέουμε με εκείνους που προκάλεσαν καταστροφές, βανδάλισαν και λεηλάτησαν», δήλωσε.
ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ ΞΕΣΠΟΥΝ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ
Βίαια επεισόδια έχουν ξεσπάσει και αλλού. Στην εύπορη βόρεια ιταλική πόλη του Μιλάνου, η αστυνομία συγκρούστηκε την Κυριακή με διαδηλωτές που εκτόξευαν πέτρες και λεηλατούσαν καταστήματα, κατά τη διάρκεια κινητοποιήσεων για τις ανεπαρκείς δημόσιες υπηρεσίες και την αύξηση του κόστους ζωής.
Στη Γέλα, στις νότιες ακτές της Σικελίας, οι αγρότες υποστηρίζουν ότι το κόστος των καυσίμων έχει καταστήσει απαγορευτικά ακριβή τη λειτουργία των γεωργικών μηχανημάτων.
«Καλλιεργούμε τη γη, θερίζουμε χρέη», αναφέρει ένα πανό.
«Έχουμε παραλύσει εντελώς», δήλωσε ο Αρκάντζελο Γκαμπίνο, εκπρόσωπος των αγροτών στην επαρχία Καλτανισέτα. «Το κόστος των καυσίμων έχει υπερδιπλασιαστεί».
Οι αποκλεισμοί δρόμων από φορτηγατζήδες, αγρότες και χαλυβουργούς έχουν διαταράξει τις μεταφορές σε τμήματα της νότιας Ιταλίας, συμβάλλοντας σε τοπικές ελλείψεις καυσίμων και προκαλώντας ανησυχίες για τον εφοδιασμό των σούπερ μάρκετ.
Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν το Σάββατο στη Λισαβόνα για τους χαμηλούς μισθούς, το κόστος στέγασης και την αύξηση του κόστους ζωής, εντείνοντας την πίεση στην κεντροδεξιά κυβέρνηση της Πορτογαλίας.
Στην Ισπανία, η έξωση μιας 87χρονης γυναίκας από το σπίτι της πυροδότησε πανεθνικές διαδηλώσεις για την έλλειψη κατοικιών και τα εκτοξευμένα ενοίκια, συμβάλλοντας στην προκήρυξη πρόωρων εκλογών για τον επόμενο μήνα.
Διαδηλώσεις έχουν πραγματοποιηθεί και στο Βέλγιο, ενώ οι μαζικές κινητοποιήσεις στην Αλβανία τροφοδοτούνται από την οργή για την αντιλαμβανόμενη διαφθορά της κυβέρνησης, την έλλειψη θέσεων εργασίας και το χαμηλό επίπεδο της εκπαίδευσης.
Οι διαμαρτυρίες αντανακλούν ευρύτερες οικονομικές ανησυχίες, οι οποίες επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο την πολιτική σε ολόκληρη την ήπειρο.
Οι ανησυχίες για την αγοραστική δύναμη έχουν καταστεί «σημαντικός παράγοντας που τροφοδοτεί τη λαϊκιστική πολιτική» στην Ευρώπη, δήλωσε ο Ζιλ Ιβάλντι, πολιτικός επιστήμονας στο Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού (Sciences Po).
Πολιτικοί τόσο της άκρας δεξιάς όσο και της άκρας αριστεράς υποστηρίζουν ολοένα και περισσότερο ότι η αποκατάσταση των ενεργειακών σχέσεων με τη Ρωσία θα συνέβαλλε στη μείωση του κόστους, αμφισβητώντας την κυρίαρχη ευρωπαϊκή συναίνεση υπέρ της στήριξης της Ουκρανίας.
Η ΛΕ ΠΕΝ ΑΝΑΓΑΓΕΙ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΕ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΠΡΟΕΚΛΟΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ
Το τελευταίο ενεργειακό σοκ έρχεται έπειτα από χρόνια οικονομικής πίεσης, μετά την πανδημία και τις επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία το 2022.
Στη Γαλλία, η αύξηση του ενεργειακού κόστους δημιουργεί ένα εκρηκτικό σκηνικό ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου Απριλίου. Η κυβέρνηση Μακρόν δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει το διογκούμενο δημοσιονομικό έλλειμμα, ενώ δέχεται πιέσεις από τις αγορές ομολόγων.
Η επικρατέστερη υποψήφια, Μαρίν Λε Πεν, του ακροδεξιού Εθνικού Συναγερμού, και ο βετεράνος της ριζοσπαστικής αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν έχουν αναγάγει τις τιμές των καυσίμων σε βασικό άξονα των προεκλογικών τους εκστρατειών.
«Η άνοδος των τιμών των καυσίμων είναι σαφώς ένα ζήτημα που ενισχύει τη Μαρίν Λε Πεν», δήλωσε ο Ιβάλντι. «Πιστεύω ότι πρόκειται για ένα ζήτημα στο οποίο έχει καταφέρει να αποκτήσει ισχυρό πολιτικό έρεισμα εδώ και αρκετό καιρό».
Από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, τα ποσοστά της Λε Πεν στις δημοσκοπήσεις έχουν βελτιωθεί, ενώ εκείνα του Μακρόν έχουν υποχωρήσει, σύμφωνα με δημοσκοπικά στοιχεία της Elabe.
Η πρόταση της Λε Πεν για δραστική μείωση του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στα καύσιμα έχει συγκεντρώσει ευρεία δημόσια υποστήριξη.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το ζήτημα βρίσκει ιδιαίτερα μεγάλη απήχηση στους βασικούς ψηφοφόρους της, στις αγροτικές και ημιαγροτικές περιοχές, όπου η χρήση αυτοκινήτου είναι συχνά απαραίτητη.
ΕΚΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΡΩΣΙΑ
Στη γειτονική Γερμανία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) προηγείται στις εθνικές δημοσκοπήσεις, έπειτα από σημαντικές επιτυχίες σε περιφερειακές εκλογές.
Το κόστος ζωής βρέθηκε στην κορυφή των ανησυχιών των Γερμανών για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα.
Ο πληθωρισμός στη Γερμανία εκτινάχθηκε τον Σεπτέμβριο σχεδόν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών, με τον πληθωρισμό στον ενεργειακό τομέα να φθάνει το 14,9%, προσφέροντας στην AfD επιχειρήματα για να επιτεθεί στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
Η AfD πιέζει για την αποκατάσταση των ενεργειακών σχέσεων με τη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι η στήριξη του Βερολίνου προς την Ουκρανία αποτελεί μια περιττή ενέργεια αυτοϋπονόμευσης, σε μια περίοδο κατά την οποία η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και πολλές ενεργοβόρες επιχειρήσεις της αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες.
Η προηγούμενη εμπειρία δείχνει ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ των υψηλών τιμών ενέργειας και της αυξημένης εκλογικής υποστήριξης προς την AfD, δήλωσε ο Γιαν Στέκελ, καθηγητής πολιτικής οικονομίας της κλιματικής αλλαγής στο Πολυτεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου.
«Τα λαϊκιστικά κόμματα συχνά παρουσιάζουν το ενεργειακό κόστος ως κάτι που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί και το αποδίδουν σε επιλογές κυβερνητικής πολιτικής […] αντί στις υποκείμενες γεωπολιτικές αναταράξεις που το προκαλούν», δήλωσε.
«Αυτές οι γεωπολιτικές αναταράξεις είναι […] πολύ πιο δύσκολο να εξηγηθούν. Και πιστεύω ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα κυβερνώντα κόμματα συχνά δυσκολεύονται».
Το επιχείρημα αυτό κερδίζει έδαφος και σε άλλες χώρες.
Στην Ιταλία, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι αντιμετωπίζει αυξανόμενο ανταγωνισμό από το Εθνικό Μέλλον (National Future), ένα νέο ακροδεξιό κόμμα υπό την ηγεσία του πρώην στρατηγού του στρατού Ρομπέρτο Βανάτσι, το οποίο υποστηρίζει την αποκατάσταση των ενεργειακών διασυνδέσεων με τη Ρωσία για την προμήθεια φυσικού αερίου.
Στην Πολωνία, μία από τις πιο ένθερμες υποστηρίκτριες της Ουκρανίας, η ανησυχία για τους λογαριασμούς ενέργειας ενισχύει τη στήριξη προς την ακροδεξιά Συνομοσπονδία του Πολωνικού Στέμματος.
Ο ηγέτης της, Γκζέγκοζ Μπράουν, έχει ζητήσει την επιστροφή στις αγορές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, προβάλλοντας το επιχείρημά του από κοινού με πολιτικούς της AfD στο Λούμπμιν, όπου καταλήγουν στη Γερμανία οι κατεστραμμένοι αγωγοί φυσικού αερίου Nord Stream.
«Μου αρέσει η μυρωδιά του ρωσικού φυσικού αερίου το πρωί», δήλωσε.
(Πηγή: Reuters)
