Πενήντα χρόνια μετά την εμφάνισή τους στις ελληνικές θάλασσες, τα Ιπτάμενα Δελφίνια δεν είναι απλώς ένα κεφάλαιο της ακτοπλοϊκής ιστορίας. Είναι ένα κομμάτι από το ίδιο το καλοκαιρινό DNA της χώρας. Από τον Πειραιά προς Αίγινα, Πόρο, Ύδρα, Σπέτσες, Πόρτο Χέλι και αργότερα προς Σποράδες και Βορειοανατολικό Αιγαίο, τα υδροπτέρυγα άλλαξαν τον χρόνο του ταξιδιού και έφεραν τα νησιά πιο κοντά στην Αθήνα και στην ηπειρωτική Ελλάδα.
Η ιστορία τους ξεκινά εμπορικά στις 30 Απριλίου 1976, όταν τα «Δελφίνι Ι» και «Δελφίνι ΙΙ» πραγματοποίησαν τα πρώτα τους δρομολόγια. Πίσω από την τολμηρή επένδυση ήταν ο Όμιλος Ceres του εφοπλιστή Γεωργίου Λιβανού, που απέκτησε τα πρώτα σοβιετικής κατασκευής υδροπτέρυγα τύπου Kometa. Ήταν σκάφη που, μόλις ανέπτυσσαν ταχύτητα, ανασηκώνονταν πάνω από τη θάλασσα, μειώνοντας την αντίσταση του νερού και ταξιδεύοντας με ταχύτητες περίπου 32 έως 38 κόμβων.
Η σοβιετική τεχνολογία και η ελληνική επιλογή
Εκείνη την εποχή τα Kometa θεωρούνταν εξαιρετικά αξιόπιστα. Η σοβιετική ναυπηγική τεχνολογία στα υδροπτέρυγα είχε πρακτικό ενδιαφέρον για χώρες με νησιωτικές ανάγκες, και η Ελλάδα ήταν ίσως η πιο χαρακτηριστική περίπτωση. Δεν ήταν μόνο το τουριστικό και επιβατικό σκέλος. Ήταν η ανάγκη γρήγορης σύνδεσης με νησιά που μέχρι τότε ήθελαν ώρες συμβατικού πλοίου.
Υπάρχει όμως και μία λιγότερο γνωστή πλευρά. Τον Σεπτέμβριο του 1978, ο τότε υπουργός Εξωτερικών Γεώργιος Ράλλης πραγματοποίησε ιστορική επίσκεψη στη Σοβιετική Ένωση. Τον είχα ακολουθήσει ως απεσταλμένος της ΕΡΤ. Ήταν η πρώτη επίσκεψη Έλληνα υπουργού Εξωτερικών στην ΕΣΣΔ και άνοιξε έναν ιδιαίτερο διπλωματικό δίαυλο της μεταπολιτευτικής Ελλάδας προς τη Μόσχα.
Στο ταξίδι εκείνο, που περιλάμβανε τη Μόσχα, το τότε Λένινγκραντ, τη σημερινή Αγία Πετρούπολη και το Κίεβο, οι Σοβιετικοί είχαν κάθε λόγο να δείξουν στους Έλληνες επισήμους τις δυνατότητες των υδροπτέρυγων τους. Στο Λένινγκραντ έγινε ειδική επίδειξη των Ιπτάμενων Δελφινιών, ακριβώς για να φανεί στην ελληνική πλευρά τι μπορούσαν να προσφέρουν αυτά τα σκάφη σε μια χώρα με εκατοντάδες νησιά. Δεν μιλούσαμε απλώς για μια εμπορική παρουσίαση. .Μιλούσαμε για μια τεχνολογία που ταίριαζε απολύτως στις ελληνικές ανάγκες. Και επειδή θυμάμαι καλά η ναυτιλία μας απέκτησε κι άλλα τέτοια αξιόπιστα σκάφη
Η άγνωστη εθνική ρήτρα
Τα Ιπτάμενα Δελφίνια είχαν και μία ακόμη διάσταση, ελάχιστα συζητημένη δημόσια. Υπήρχε, όπως θυμούνται άνθρωποι που έζησαν εκείνη την περίοδο, ρήτρα εθνικής ανάγκης: σε περίπτωση έκτακτης κατάστασης, τα σκάφη αυτά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για άμεση μεταφορά προσωπικού, ακόμη και στρατιωτών, από την ηπειρωτική χώρα προς τα νησιά, κυρίως του Ανατολικού Αιγαίου.
Δεν γνωρίζω αν αυτή η ειδική ρήτρα εξακολουθεί να υπάρχει με την ίδια διατύπωση στις σημερινές συμβάσεις ή στο σημερινό επιχειρησιακό πλαίσιο. Εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο εξακολουθεί να προβλέπει επιτάξεις και ναυλώσεις πλοίων και πλωτών μέσων για στρατιωτικές και γενικότερες κρατικές ανάγκες, καθώς και σχεδίαση θαλασσίων μεταφορών σε ειρηνική και πολεμική περίοδο.
Και ασφαλώς, σε μια πραγματική εθνική ανάγκη, είναι αυτονόητο ότι η ελληνική ναυτιλία και οι ακτοπλόοι θα έθεταν στη διάθεση της Πολιτείας όποιο μέσο απαιτούνταν. Πόσο μάλλον τα ταχύτερα σκάφη, όπως ήταν και παραμένουν τα Ιπτάμενα Δελφίνια.
Από την κυριαρχία στη νοσταλγία
Τη δεκαετία του ’80 και του ’90 τα Ιπτάμενα Δελφίνια κυριάρχησαν στις ταχύπλοες μετακινήσεις. Ο στόλος μεγάλωσε με περισσότερα Kometa αλλά και με μεγαλύτερα Kolkhida, ενώ κάποια στιγμή περισσότερα από 50 τέτοια σκάφη έπλεαν στις ελληνικές θάλασσες, κάνοντας την Ελλάδα μία από τις χώρες με τους μεγαλύτερους στόλους υδροπτέρυγων στην Ευρώπη.
Σήμερα η απόλυτη κυριαρχία τους έχει περάσει. Τα καταμαράν, τα σύγχρονα ταχύπλοα και τα μεγάλα συμβατικά πλοία άλλαξαν την αγορά. Όμως τα Ιπτάμενα Δελφίνια δεν εξαφανίστηκαν. Η Aegean Flying Dolphins διαθέτει τρία υδροπτέρυγα, Athina, Venus I και Erato, που εξυπηρετούν γραμμές από Πειραιά προς Αίγινα, Αγκίστρι, Πόρο, Μέθανα, αλλά και από Βόλο προς Σκιάθο, Σκόπελο και Αλόννησο.
Πενήντα χρόνια μετά, το Ιπτάμενο Δελφίνι παραμένει κάτι περισσότερο από πλοίο. Είναι εικόνα, ήχος, ανάμνηση, τεχνολογική καινοτομία, αλλά και μια υπενθύμιση ότι η ακτοπλοΐα στην Ελλάδα δεν είναι μόνο τουρισμός. Είναι καθημερινότητα, νησιωτικότητα, οικονομία, άμυνα και εθνική συνοχή.
