Το καλοκαίρι προμηνύεται ιδιαίτερα θερμό για τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, καθώς μια σειρά από υποθέσεις που σχετίζονται με φερόμενα σκάνδαλα διαφθοράς επαναφέρουν στο προσκήνιο ακόμη και το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών στην Ισπανία. Στο επίκεντρο βρίσκονται πρόσωπα από το στενό οικογενειακό και πολιτικό του περιβάλλον, ενώ οι πρόσφατες αστυνομικές έφοδοι και οι δικαστικές εξελίξεις εντείνουν την πίεση προς την κυβέρνηση.
Τις επόμενες εβδομάδες, οι ισπανικές αρχές αναμένεται να εξετάσουν υποθέσεις που αφορούν τον αδελφό και τη σύζυγο του Σάντσεθ, αλλά και τον πρώην πρωθυπουργό Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο. Ο ηγέτης των Σοσιαλιστών (PSOE), που ανήλθε στην εξουσία πριν από οκτώ χρόνια με βασικό σύνθημα την καταπολέμηση της διαφθοράς και την ανατροπή των Συντηρητικών (PP), απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε υπόνοια παρανομίας για την οικογένειά του. Παράλληλα, δηλώνει ότι στηρίζει απόλυτα τον Θαπατέρο, επικαλούμενος το τεκμήριο αθωότητας.
Παρά τις διαβεβαιώσεις του, το πολιτικό κλίμα επιβαρύνεται συνεχώς. Οι έρευνες εις βάρος δύο πρώην στενών συνεργατών του, αλλά και η διετής αποπομπή του πρώην γενικού εισαγγελέα της χώρας για διαρροή εμπιστευτικών πληροφοριών, προκαλούν σοβαρούς τριγμούς στο κυβερνητικό στρατόπεδο.
Η υπόθεση του αδελφού του Σάντσεθ
Ο αδελφός του πρωθυπουργού, Νταβίντ Σάντσεθ, πρόκειται να καθίσει στο εδώλιο στην περιφέρεια της Εστρεμαδούρα, αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για κατάχρηση εξουσίας και διαπλοκή μαζί με ακόμη δέκα πρόσωπα. Η έρευνα ξεκίνησε έπειτα από προσφυγή της οργάνωσης Manos Limpias («Καθαρά Χέρια»), η οποία συνδέεται με την ακροδεξιά.
Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, το 2017 δημιουργήθηκε ειδικά για εκείνον μια «φωτογραφική» θέση εργασίας από το σοσιαλιστικό συμβούλιο του Μπαδαχόθ, σε περίοδο κατά την οποία ο Πέδρο Σάντσεθ ήταν αρχηγός του PSOE αλλά όχι ακόμη πρωθυπουργός. Ο Νταβίντ Σάντσεθ απορρίπτει όλες τις κατηγορίες, ωστόσο κινδυνεύει με ποινή φυλάκισης τριών ετών.
Στο επίκεντρο και η σύζυγος του πρωθυπουργού
Αντιμέτωπη με τη Δικαιοσύνη βρίσκεται και η σύζυγος του Ισπανού πρωθυπουργού, Μπεγκόνα Γκόμεζ. Μετά από διετή έρευνα — η οποία επίσης ξεκίνησε έπειτα από καταγγελία της Manos Limpias — της ασκήθηκαν διώξεις για διαφθορά, διαπλοκή και κατάχρηση δημόσιων πόρων.
Οι αρχές εξετάζουν αν αξιοποίησε τη δημόσια θέση της ώστε να εξασφαλίσει ρόλο στο Πανεπιστήμιο Κομπλουτένσε της Μαδρίτης και να διευκολύνει επιχειρηματικά συμφέροντα. Στην ίδια δικογραφία περιλαμβάνονται η συνεργάτιδά της Κριστίνα Άλβαρεζ και ο επιχειρηματίας Χουάν Κάρλος Μπαραμπές.
Η Γκόμεζ δηλώνει αθώα και αναμένεται να παρουσιαστεί ενώπιον του δικαστηρίου στις 9 Ιουνίου. Όταν αποκαλύφθηκε η έρευνα εις βάρος της, τον Απρίλιο του 2024, ο Σάντσεθ αποσύρθηκε για πέντε ημέρες προκειμένου να εξετάσει ακόμη και το ενδεχόμενο παραίτησης. Τελικά επέλεξε να παραμείνει στην πρωθυπουργία, καταγγέλλοντας «πολιτική και επικοινωνιακή παρενόχληση» από τους αντιπάλους του και αφήνοντας αιχμές για πολιτικά κίνητρα σε τμήμα της Δικαιοσύνης.
Έρευνα για τον πρώην πρωθυπουργό της Ισπανίας
Στο μεταξύ, στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκεται μεταξύ άλλων και ο πρώην πρωθυπουργός της Ισπανίας Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο, ιστορικό στέλεχος της ισπανικής Αριστεράς. Οι δικαστικές αρχές εξετάζουν αν άσκησε πιέσεις υπέρ της αεροπορικής εταιρείας Plus Ultra, η οποία διατηρεί δεσμούς με τη Βενεζουέλα και είχε λάβει κρατική ενίσχυση ύψους 53 εκατομμυρίων ευρώ κατά την περίοδο της πανδημίας.
Οι ανακριτικές αρχές ερευνούν πιθανή παράνομη διαχείριση των κονδυλίων, ακόμη και διαδρομές ξεπλύματος χρήματος μέσω ευρωπαϊκών χωρών. Ο ανακριτής κάνει λόγο για «δομή διαπλοκής» υπό την εποπτεία του Θαπατέρο, ο οποίος απορρίπτει τις κατηγορίες και αναμένεται να καταθέσει στο Ανώτατο Δικαστήριο στις 17 Ιουνίου.
Κατά την έρευνα στο γραφείο του εντοπίστηκαν σε χρηματοκιβώτιο περισσότερα από 100 αντικείμενα πολυτελείας: κοσμήματα, δαχτυλίδια με διαμάντια, συλλεκτικά ρολόγια Omega και Longines, αλλά και ένα εντυπωσιακό περιδέραιο με 14 πολύτιμα ρουμπίνια. Οι εισαγγελείς εκτιμούν ότι πρόκειται για μέρος περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν μέσω παράνομων χρηματοροών και εικονικών συναλλαγών.
Σύμφωνα με τις κατηγορίες, ο πρώην πρωθυπουργός φέρεται να συμμετείχε σε δίκτυο ξεπλύματος χρήματος και παράνομων συναλλαγών με διασυνδέσεις από τη Βενεζουέλα έως και την Κίνα.
Οι υποθέσεις Άβαλος και Θερδάν
Τον περασμένο Ιούνιο, ο Ισπανός πρωθυπουργός αναγκάστηκε να ζητήσει δημόσια συγγνώμη μετά τη γνωστοποίηση ότι ο στενός του συνεργάτης και τρίτο τη τάξει στέλεχος του PSOE, Σάντος Θερδάν, ερευνάται για συμμετοχή σε εκτεταμένο κύκλωμα δωροδοκιών που σχετίζεται με δημόσιες συμβάσεις.
Στην ίδια υπόθεση εμπλέκεται και ο πρώην υπουργός Μεταφορών Χοσέ Λουίς Άβαλος, ιστορικό στέλεχος των Σοσιαλιστών, οι δραστηριότητες του οποίου βρίσκονταν ήδη στο μικροσκόπιο των αρχών. Η πολιτική αμηχανία εντάθηκε όταν προέκυψαν πληροφορίες ότι ο Άβαλος είχε καταβάλει επανειλημμένα χρήματα σε ιερόδουλες. Τόσο ο ίδιος όσο και ο Θερδάν αρνούνται οποιαδήποτε εμπλοκή στο κύκλωμα.
Ο Άβαλος έχει ήδη βρεθεί μία φορά στο δικαστήριο μαζί με τον πρώην σύμβουλό του Κόλντο Γκαρθία και τον επιχειρηματία Βίκτορ ντε Αλντάμα, για υπόθεση μιζών που συνδέεται με προμήθειες μασκών ύψους 50 εκατομμυρίων ευρώ την περίοδο της πανδημίας. Οι τρεις αναμένουν την ετυμηγορία της Δικαιοσύνης, ενώ αναμένεται να αντιμετωπίσουν και νέες δικαστικές διαδικασίες.
Πιέσεις για πρόωρες εκλογές
Το πολιτικό κόστος από την υπόθεση Άβαλος περιορίστηκε εν μέρει, καθώς ο πρώην υπουργός είχε απομακρυνθεί από την κυβέρνηση ήδη από το 2021 και διαγράφηκε από το PSOE όταν τέθηκε υπό έρευνα το 2024.
Αντίθετα, η υπόθεση Θερδάν αποδείχθηκε ιδιαίτερα επιβαρυντική για τον Σάντσεθ, καθώς ο ίδιος υπερασπιζόταν δημόσια την αθωότητά του μέχρι τη δημοσιοποίηση των στοιχείων της έρευνας.
Παρά τις εξελίξεις, το Σοσιαλιστικό Κόμμα διαμηνύει ότι θα συνεργαστεί πλήρως με τις δικαστικές αρχές, ενώ ο Σάντσεθ απορρίπτει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες, τονίζοντας ότι προτεραιότητα αποτελεί η κυβερνητική σταθερότητα.
Σε ανακοίνωση που εκδόθηκε μετά την έφοδο της αστυνομίας στα κεντρικά γραφεία του PSOE στη Μαδρίτη την Τετάρτη (27/5), το κόμμα υπογράμμισε ότι θα τηρεί «στάση απόλυτου σεβασμού στις δικαστικές ενέργειες και μέγιστης συνεργασίας με τη δικαιοσύνη».
Από την πλευρά της, η αντιπολίτευση εντείνει τις πιέσεις για εκλογές. Ο ηγέτης του Λαϊκού Κόμματος, Αλβέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, δήλωσε ότι η κατάσταση έχει καταστεί πλέον αφόρητη και ότι «τον λόγο πρέπει να τον έχουν οι πολίτες». Ακόμη πιο σκληρός εμφανίστηκε ο επικεφαλής του ακροδεξιού Vox, Σαντιάγκο Αμπασκάλ, ο οποίος έκανε λόγο για «μαφία που κυβερνά τη χώρα» και ζήτησε την άμεση παραπομπή των υπευθύνων στη Δικαιοσύνη.
