Νέο δάνειο ύψους έως 45 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για το 2027, μέσω κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού και με την αποπληρωμή του να συνδέεται με μελλοντικές πολεμικές επανορθώσεις από τη Ρωσία, πρότεινε σήμερα, Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Από το ποσό αυτό, 25 δισ. ευρώ προορίζονται για στρατιωτικές ανάγκες και 20 δισ. για δημοσιονομική στήριξη. Η πρόταση απαιτεί ομοφωνία για την τροποποίηση του ισχύοντος ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ενώ ενδεχόμενη επιδότηση των τόκων θα επιβαρύνει τον επόμενο, από το 2028.
Το νέο πακέτο προστίθεται στο ήδη συμφωνημένο ευρωπαϊκό δάνειο των 90 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2027, από το οποίο 45 δισ. προβλέπεται να διατεθούν το επόμενο έτος. Εφόσον εγκριθεί η νέα πρόταση, η συνολική ευρωπαϊκή δανειακή χρηματοδότηση που προβλέπεται για το 2027 θα φτάσει έως τα 90 δισ. ευρώ.
Οι πρόσθετες χρηματοδοτικές ανάγκες του Κιέβου υπολογίζονται σε 70 δισ. ευρώ, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές και οι διαταραχές στο θαλάσσιο εμπόριο της Μαύρης Θάλασσας περιορίζουν τα δημόσια έσοδα. Η ΕΕ προτείνει να καλύψει περίπου τα δύο τρίτα αυτού του κενού, αφήνοντας τα υπόλοιπα περίπου 25 δισ. ευρώ στους διεθνείς εταίρους.
«Θεωρούμε ότι αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος να δώσουμε στην Ουκρανία ισχυρή θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Πώς θα λειτουργήσει το δάνειο και ποιος θα πληρώσει
Η Κομισιόν θα αντλήσει τα χρήματα από τις διεθνείς αγορές, χρησιμοποιώντας ως εγγύηση το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο του ισχύοντος ευρωπαϊκού προϋπολογισμού 2021–2027, δηλαδή τη διαφορά μεταξύ των ανώτατων πόρων που μπορεί να αντλήσει η ΕΕ από τα κράτη μέλη και των υφιστάμενων υποχρεώσεών της.
Η Ουκρανία θα υποχρεωθεί να επιστρέψει το κεφάλαιο μόνο όταν λάβει πολεμικές επανορθώσεις από τη Ρωσία. Μέχρι τότε, η ΕΕ θα αναχρηματοδοτεί το δάνειο.
Η πρόταση επιτρέπει επίσης την αξιοποίηση των κερδών που παράγουν τα παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία. Τα έσοδα αυτά χρησιμοποιούνται ήδη για την αποπληρωμή προηγούμενων δανείων των G7. Μετά την εξόφλησή τους, τα μελλοντικά κέρδη θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το νέο δάνειο των 45 δισ. και το υφιστάμενο των 90 δισ. ευρώ. Η ΕΕ διατηρεί επιπλέον το δικαίωμα αξιοποίησης των ίδιων των δεσμευμένων ρωσικών ταμειακών διαθεσίμων, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο.
Για τους τόκους, ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις εξήγησε ότι κανονικά βαρύνουν την Ουκρανία, αλλά η ΕΕ μπορεί να επιδοτήσει το κόστος. Οι επιβαρύνσεις θα αρχίσουν από το 2028, χωρίς να επηρεάζουν τον προϋπολογισμό του 2027.
Καθώς το νέο δάνειο δεν είχε προβλεφθεί στην αρχική πρόταση για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό 2028-2034, το ενδεχόμενο πρόσθετο κόστος θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στις διαπραγματεύσεις.
Από τα 20 δισ. της δημοσιονομικής βοήθειας, τα 10 δισ. θα διατεθούν μέσω μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής και τα υπόλοιπα μέσω του Ukraine Facility. Οι εκταμιεύσεις θα συνδέονται με μεταρρυθμίσεις στο κράτος δικαίου, στην καταπολέμηση της διαφθοράς και στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.
Η συμμετοχή των διεθνών εταίρων
Για την κάλυψη των υπόλοιπων περίπου 25 δισ. ευρώ, η Κομισιόν καλεί τους διεθνείς εταίρους να αυξήσουν τη χρηματοδότησή τους. Προτείνει τη δυνατότητα νέων δανείων «δεύτερης γενιάς» από εταίρους των G7, με αποπληρωμή από μελλοντικά κέρδη των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, μετά την εξόφληση των υφιστάμενων δανείων ERA. Προβλέπεται επίσης πρόσθετος ευρωπαϊκός δανεισμός έως 5 δισ. ευρώ, με εγγυήσεις τρίτων χωρών υψηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης.
Ομοφωνία, συμμετοχή των 27 και πίεση Μερτς
Για την τροποποίηση του ισχύοντος Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου απαιτείται ομοφωνία στο Συμβούλιο και έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε πεπεισμένη ότι θα υπάρξει συμφωνία και των 27 κρατών μελών. Απαντώντας σε ερώτηση της βελγικής Le Soir, επικαλέστηκε την αρχή «κοινός προϋπολογισμός, κοινές ευθύνες», εξηγώντας ότι χώρες που αντιτίθενται στη χρηματοδότηση εξοπλισμών μπορούν να συνεισφέρουν στο μη στρατιωτικό σκέλος. Στο προηγούμενο δάνειο των 90 δισ. ευρώ, η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία είχαν εξασφαλίσει εξαίρεση, επιτρέποντας στους υπόλοιπους να προχωρήσουν.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, σε επιστολή του προς τον Αντόνιο Κόστα στις 6 Νοεμβρίου, συνέδεσε τη γερμανική έγκριση του επόμενου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού με τη συμμετοχή όλων στη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Στις 10 Νοεμβρίου, ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο χαρακτήρισε την πίεση «εκβιασμό», υπενθυμίζοντας ότι η χώρα του διαθέτει επίσης δικαίωμα βέτο, σύμφωνα με το Reuters.
Τα drones, το Βερολίνο και η Σύνοδος Κορυφής
Ο Επίτροπος Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους επισήμανε ότι, σύμφωνα με ουκρανικές εκτιμήσεις, το μερίδιο των drones στην αξία των αναγκών σε οπλισμό θα αυξηθεί από 31% στις αρχές του 2026 σε 62% το 2027. Εκτίμησε ακόμη ότι η Ρωσία ενδέχεται να χρησιμοποιήσει περίπου 70 εκατομμύρια drones το 2027, έναντι 10 εκατομμυρίων φέτος.
Προειδοποίησε επίσης ότι οι ρωσικές εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων μπορεί να φτάσουν τις 2.000 φέτος, την ώρα που, σύμφωνα με τον ίδιο, οι ΗΠΑ παράγουν περίπου 700 αντιβαλλιστικούς πυραύλους PAC-3 ετησίως. Η ΕΕ επιχειρεί να πείσει κράτη μέλη να διαθέσουν πυραύλους Patriot από τα αποθέματά τους, με αναπλήρωση μέσω ουκρανικών παραγγελιών που θα παραδοθούν το 2028–2029.
Η φον ντερ Λάιεν θα συζητήσει την πρόταση αύριο, 19 Νοεμβρίου, στο Βερολίνο με τη «Συμμαχία των Προθύμων» και θα την παρουσιάσει στη Σύνοδο Κορυφής της 26ης–27ης Νοεμβρίου. Ανακοίνωσε επίσης ότι την επόμενη εβδομάδα θα παρουσιαστεί το 22ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της έχουν διαθέσει συνολικά σχεδόν 238 δισ. ευρώ για τη στήριξη της Ουκρανίας και των Ουκρανών.