Η νέα πρόωρη αποπληρωμή δανείων ύψους περίπου 6,95 δισ. ευρώ δεν είναι μια απλή ταμειακή κίνηση. Είναι το επόμενο βήμα μιας στρατηγικής που θέλει να μειώσει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, να ενισχύσει την αξιοπιστία της χώρας στις αγορές και να αλλάξει την εικόνα της Ελλάδας στην Ευρώπη.
Η Ελλάδα, η χώρα που ταυτίστηκε όσο καμία άλλη με την κρίση χρέους της προηγούμενης δεκαετίας, επιχειρεί πλέον να γράψει το αντίστροφο αφήγημα: όχι της διάσωσης, αλλά της πρόωρης αποπληρωμής.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η νέα κίνηση για την αποπληρωμή περίπου 6,94-6,95 δισ. ευρώ από δάνεια του πρώτου προγράμματος στήριξης, της λεγόμενης Greek Loan Facility, με αρχικές λήξεις τα έτη 2029 και 2033-2035. Η αποπληρωμή έχει λάβει το πράσινο φως από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς ESM και EFSF, ώστε να μη συμπαρασύρει υποχρεωτικές αναλογικές αποπληρωμές προς τους δύο μηχανισμούς.
Η γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt, σε δημοσίευμα του ανταποκριτή της Γκερντ Χέλερ, ανέδειξε τη στρατηγική της Αθήνας ως μια συνειδητή προσπάθεια ενεργητικής διαχείρισης του δημόσιου χρέους. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, ως υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, εμφανίζεται στο κείμενο ως ο άνθρωπος που συνδέει τις πρόωρες αποπληρωμές με τρεις βασικούς στόχους: χαμηλότερους τόκους, χαμηλότερο λόγο χρέους προς ΑΕΠ και ισχυρότερο μήνυμα εμπιστοσύνης προς τους επενδυτές.
Το πιο άμεσο κέρδος είναι δημοσιονομικό. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Handelsblatt, η σημερινή αποπληρωμή μειώνει το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους κατά περίπου 100 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική στρατηγική πρόωρων αποπληρωμών αποφέρει εξοικονόμηση εκατοντάδων εκατομμυρίων σε τόκους. Ο ίδιος ο κ. Πιερρακάκης έχει υποστηρίξει ότι για κάθε 1 δισ. ευρώ πρόωρης αποπληρωμής, το ελληνικό Δημόσιο κερδίζει περίπου 30 εκατ. ευρώ τον χρόνο.
Υπάρχει, όμως, και το βαθύτερο πολιτικό και οικονομικό μήνυμα. Η Ελλάδα δεν πληρώνει νωρίτερα μόνο για να μειώσει έναν λογαριασμό. Πληρώνει νωρίτερα για να αλλάξει κατηγορία. Για να δείξει ότι δεν βρίσκεται πια στη θέση του δανειζόμενου που περιμένει όρους, αλλά στη θέση μιας χώρας που διαχειρίζεται με πρωτοβουλία το χρέος της.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να υποχωρήσει από 146,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 136,8% το 2026. Αυτή η αποκλιμάκωση είναι το κεντρικό στοιχείο πίσω από την εκτίμηση ότι η Ελλάδα μπορεί, στο τέλος του 2026, να πάψει να είναι η πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρωζώνης σε όρους χρέους προς ΑΕΠ.
Το συμβολικό βάρος είναι προφανές. Μια χώρα που το 2020 είχε δει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ να κορυφώνεται πάνω από το 200%, σήμερα επιχειρεί να περάσει κάτω από την Ιταλία και να απομακρυνθεί από την πρώτη θέση της λίστας των πιο χρεωμένων οικονομιών της Ευρωζώνης.
Η στρατηγική δεν σταματά στην αποπληρωμή του Ιουνίου. Σύμφωνα με τα έως τώρα δεδομένα, εξετάζεται και δεύτερη κίνηση μέσα στο 2026, ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ, που θα αφορά δάνεια του EFSF. Με τις κινήσεις αυτές, η Αθήνα επιδιώκει να εξομαλύνει το προφίλ λήξεων του χρέους, ιδίως ενόψει της επόμενης δεκαετίας, όταν θα αρχίσουν να λήγουν ευνοϊκές ρυθμίσεις που είχαν συμφωνηθεί την περίοδο της κρίσης.
Η Handelsblatt στέκεται ακριβώς σε αυτό το σημείο: ότι οι πρόωρες αποπληρωμές δεν αφορούν μόνο το σήμερα, αλλά και την αποφυγή μελλοντικών πιέσεων μετά το 2032. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση επιχειρεί να προλάβει την επόμενη δύσκολη καμπή, αντί να την αντιμετωπίσει όταν θα έχει ήδη γίνει πρόβλημα.
Το ερώτημα, βεβαίως, είναι πώς θα αποτιμήσουν οι αγορές και οι οίκοι αξιολόγησης αυτή τη στρατηγική. Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο ορόσημο. Οι πρόωρες αποπληρωμές φιλοδοξούν να γίνουν το επόμενο επιχείρημα για περαιτέρω αναβαθμίσεις και για χαμηλότερο κόστος δανεισμού.
Σε κάθε περίπτωση, η πρόωρη αποπληρωμή του δανείου δεν είναι απλώς μια είδηση οικονομικού ρεπορτάζ. Είναι ένας καθρέφτης της νέας φάσης στην οποία θέλει να περάσει η ελληνική οικονομία: λιγότερη εξάρτηση από τα κατάλοιπα των μνημονίων, μεγαλύτερη αξιοπιστία στις αγορές, μικρότερη έκθεση σε μελλοντικούς κινδύνους.
Και κυρίως, μια προσπάθεια να μετατραπεί το χρέος από μόνιμο στίγμα σε πεδίο ενεργητικής πολιτικής.
