Το 1682 ο Έντμουντ Χάλεϊ παρατηρεί τον λαμπρό κομήτη που περνά από τον ουρανό. Δεν ήταν βέβαια ο πρώτος άνθρωπος που τον είχε δει. Σήμερα γνωρίζουμε ότι υπάρχουν καταγραφές εμφανίσεών του που φτάνουν περισσότερο από 2.000 χρόνια πίσω. Ήταν όμως ο άνθρωπος που κατάφερε να καταλάβει τι πραγματικά συνέβαινε. Έκαμε μια παρατήρηση που άλλαξε την αστρονομία
Ο Χάλεϊ, γεννημένος το 1656, ήταν αστρονόμος, μαθηματικός και φυσικός. Αργότερα έγινε ο δεύτερος Astronomer Royal της Βρετανίας. Η σχέση του με τον Ισαάκ Νεύτωνα υπήρξε καθοριστική: όχι μόνο αξιοποίησε τους νόμους του Νεύτωνα, αλλά είχε συμβάλει και στην έκδοση των περίφημων Principia.
Ο Χάλεϊ κατάλαβε ότι ο κομήτης… ξαναγυρίζει
Το πραγματικό επιστημονικό άλμα έγινε χρόνια μετά την παρατήρηση του 1682.
Το 1705 ο Χάλεϊ μελέτησε τις τροχιές κομητών που είχαν εμφανιστεί το 1531, το 1607 και το 1682. Οι ομοιότητες ήταν τόσο μεγάλες ώστε κατέληξε σε μια τολμηρή για την εποχή διαπίστωση: δεν επρόκειτο για τρεις διαφορετικούς κομήτες, αλλά για τον ίδιο ουράνιο επισκέπτη που επέστρεφε περιοδικά.
Υπολόγισε ότι η περίοδός του ήταν περίπου 76 χρόνια και προέβλεψε ότι θα εμφανιζόταν ξανά γύρω στο 1758.
Και είχε δίκιο.
Στις 25 Δεκεμβρίου 1758, ο Γερμανός ερασιτέχνης αστρονόμος Γιόχαν Γκέοργκ Πάλιτς εντόπισε ξανά τον κομήτη. Η πρόβλεψη του Χάλεϊ είχε επαληθευτεί εντυπωσιακά και ο κομήτης πήρε προς τιμήν του το όνομά του.
Ο ίδιος, όμως, δεν έζησε τη μεγάλη δικαίωση. Είχε πεθάνει το 1742, σε ηλικία 85 ετών.
Από το 240 π.Χ. μέχρι τη Μάχη του Χέιστινγκς
Ο κομήτης του Χάλεϊ είναι ένας από τους καλύτερα καταγεγραμμένους κομήτες στην ανθρώπινη ιστορία. Σύγχρονες μελέτες έχουν συνδέσει εμφανίσεις του με παρατηρήσεις ήδη από το 240 π.Χ.
Μία από τις διασημότερες εμφανίσεις του έγινε το 1066, λίγο πριν από τη Μάχη του Χέιστινγκς. Η παρουσία του αποτυπώθηκε ακόμη και στην περίφημη Ταπισερί της Μπαγιέ, καθώς τότε οι κομήτες αντιμετωπίζονταν συχνά ως προάγγελοι μεγάλων γεγονότων ή συμφορών.
Το 1301 τον παρατήρησε πιθανότατα και ο μεγάλος Ιταλός ζωγράφος Τζιότο, ο οποίος λίγα χρόνια αργότερα ζωγράφισε το Άστρο της Βηθλεέμ με μορφή κομήτη. Αιώνες μετά, η ESA θα ονόμαζε Giotto το διαστημικό σκάφος που πλησίασε τον κομήτη του Χάλεϊ.
Η ιστορική επιστροφή του 1986
Η τελευταία φορά που ο κομήτης πέρασε από τη γειτονιά μας ήταν το 1986.
Αυτή τη φορά η ανθρωπότητα δεν αρκέστηκε να τον παρακολουθήσει από τη Γη. Ένας διεθνής στόλος διαστημικών αποστολών τον μελέτησε από κοντά, ενώ το ευρωπαϊκό Giotto φωτογράφισε τον πυρήνα του κομήτη.
Η εμφάνιση του 1986 μπορεί να μην ήταν τόσο θεαματική από τη Γη όσο εκείνη του 1910, αλλά αποτέλεσε ορόσημο για την επιστήμη των κομητών.
Ραντεβού το 2061
Ο επίσημος χαρακτηρισμός του είναι 1P/Halley. Το «P» σημαίνει ότι πρόκειται για περιοδικό κομήτη.
Η τροχιά του είναι εξαιρετικά επιμήκης και η περίοδος επιστροφής του είναι περίπου 76 χρόνια, αν και μεταβάλλεται λόγω κυρίως της βαρυτικής επίδρασης των πλανητών.
Και το επόμενο ραντεβού έχει ήδη δοθεί:
2061.
Τότε ο κομήτης του Χάλεϊ θα επιστρέψει και πάλι στον εσωτερικό Ηλιακό Σύστημα και θα γίνει ορατός από τη Γη.
Σχεδόν τέσσερις αιώνες μετά την παρατήρηση του 1682, το όνομα του Έντμουντ Χάλεϊ εξακολουθεί να ταξιδεύει στο Διάστημα μαζί με τον διασημότερο ίσως κομήτη της Ιστορίας.
Μια σημαντική διόρθωση στην αρχική διατύπωση: δεν είναι απολύτως ακριβές ότι το 1682 ο Χάλεϊ «παρατηρεί για πρώτη φορά τον κομήτη». Ο κομήτης είχε παρατηρηθεί πολλές φορές επί αιώνες. Το μεγάλο επίτευγμα του Χάλεϊ ήταν ότι αναγνώρισε πως οι εμφανίσεις του 1531, 1607 και 1682 αφορούσαν τον ίδιο περιοδικό κομήτη και προέβλεψε σωστά την επιστροφή του.
