Υπάρχουν ιστορικές προσωπικότητες που ξεπερνούν τα πραγματικά γεγονότα της ζωής τους και μετατρέπονται σε θρύλους. Μία από αυτές είναι ο Τόμας Έντουαρντ Λόρενς, ο άνθρωπος που ολόκληρος ο κόσμος έμαθε ως Λόρενς της Αραβίας.
Γεννήθηκε στις 16 Αυγούστου 1888 στην Ουαλία. Σπούδασε Ιστορία στην Οξφόρδη και από πολύ νέος γοητεύτηκε από την αρχαιολογία και τη Μέση Ανατολή. Συμμετέχοντας σε αρχαιολογικές αποστολές γνώρισε από κοντά τον αραβικό κόσμο, έμαθε τη γλώσσα και εξοικειώθηκε με την περιοχή που λίγο αργότερα θα γινόταν το μεγάλο πεδίο δράσης της ζωής του.
Από την αρχαιολογία στον πόλεμο
Με την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι γνώσεις του για τη Μέση Ανατολή τον κατέστησαν πολύτιμο για τους Βρετανούς. Βρέθηκε στο Κάιρο και στη συνέχεια συνδέθηκε με την Αραβική Εξέγερση του 1916 εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Ο Λόρενς δεν περιορίστηκε στον ρόλο του συνδέσμου. Έζησε μαζί με τους Άραβες μαχητές, φόρεσε την αραβική ενδυμασία, διέσχισε τεράστιες αποστάσεις μέσα στην έρημο και συμμετείχε στον σχεδιασμό επιχειρήσεων ανταρτοπολέμου και σαμποτάζ κατά των Οθωμανών.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η εκστρατεία που οδήγησε στην κατάληψη της Άκαμπα το 1917, ενώ οι επιθέσεις κατά της σιδηροδρομικής γραμμής της Χετζάζ αποτέλεσαν βασικό στοιχείο της στρατηγικής του.
Έτσι γεννήθηκε ο μύθος του «Λόρενς της Αραβίας».
Και μια δική μας ανάμνηση από την έρημο της Ιορδανίας
Για εμάς η ιστορία αυτή έχει και μια προσωπική δημοσιογραφική ανάμνηση.
Με την συνάδελφο δημοσιογράφο και τώρα εκδότη της HuffPost Έμη Λιβανίου, είχαμε ταξιδέψει στην Ιορδανία και είχαμε κάνει ρεπορτάζ και στην περίφημη έρημο Wadi Rum. Ήταν ένα από τα ανεπανάληπτα «άκοπα και αμοντάριστα» ντοκιμαντέρ-ρεπορτάζ που γυρίζαμε σε όλο τον πλανήτη και στην Ελλάδα_ Και τελικά η μνήμη δεν με απατά: βρεθήκαμε σε έναν τόπο που έχει άμεση σχέση τόσο με την ιστορία του Λόρενς όσο και με τον κινηματογραφικό μύθο του. Σε μια εκπληκτική έρημο όπου χανόταν το μάτι σου και κάμεραμαν ο Χρήστος Μυλωνάς, ο οποίος είχε βρει τον μπελά του. Γιατί η άμμος που σηκωνότανε με τον αέρα, του δημιουργούσε πρόβλημα στο φακό της μηχανής.
Το Wadi Rum βρίσκεται στη νότια Ιορδανία, κοντά στην Άκαμπα, και η ευρύτερη περιοχή συνδέεται με τις επιχειρήσεις της Αραβικής Εξέγερσης.
Κυρίως, όμως, είναι το τοπίο που ταυτίστηκε οπτικά με τον Λόρενς για εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο.
Γιατί στο Wadi Rum γυρίστηκαν σημαντικές σκηνές της θρυλικής ταινίας «Λόρενς της Αραβίας». Οι τεράστιοι κόκκινοι βράχοι, η άμμος, οι επιβλητικοί ορεινοί σχηματισμοί και ο απέραντος ορίζοντας αποτέλεσαν το ιδανικό φυσικό σκηνικό για το κινηματογραφικό έπος.
Έτσι, εκείνο το ρεπορτάζ με την αγαπημένη μου Έμη είχε, χωρίς ίσως τότε να το συνειδητοποιούμε σε όλη του τη διάσταση, μια ιδιαίτερη επαφή τόσο με την Ιστορία όσο και με την ιστορία του κινηματογράφου.
Η ταινία που έκανε τον Λόρενς αθάνατο
Το 1962 ο μεγάλος Βρετανός σκηνοθέτης Ντέιβιντ Λιν μετέφερε τον θρύλο στη μεγάλη οθόνη με το επικό «Lawrence of Arabia».
Στον ρόλο του Λόρενς εμφανίστηκε ο σχεδόν άγνωστος τότε Πίτερ Ο’Τουλ, σε μια ερμηνεία που τον έκανε παγκόσμιο αστέρα.
Δίπλα του ένα εκπληκτικό καστ: Ομάρ Σαρίφ, Άλεκ Γκίνες, Άντονι Κουίν, Τζακ Χόκινς, Κλοντ Ρέινς και Χοσέ Φερέρ.
Τα γυρίσματα εξελίχθηκαν σε πραγματική κινηματογραφική εκστρατεία. Έγιναν στην Ιορδανία, αλλά και στην Ισπανία και το Μαρόκο, με το Wadi Rum να αποτελεί ένα από τα εμβληματικότερα φυσικά σκηνικά της παραγωγής.
Η ταινία δεν παρουσίασε απλώς έναν πολεμικό ήρωα. Επιχείρησε να αποτυπώσει την πολύπλοκη προσωπικότητα του Λόρενς: τη γοητεία του για τον αραβικό κόσμο, τις εσωτερικές συγκρούσεις του, την ανάγκη για αναγνώριση αλλά και την απογοήτευσή του όταν συνειδητοποίησε ότι οι μεγάλες δυνάμεις είχαν τα δικά τους σχέδια για την περιοχή.
Το «Lawrence of Arabia» κέρδισε επτά Όσκαρ, μεταξύ των οποίων Καλύτερης Ταινίας και Σκηνοθεσίας, και θεωρείται μέχρι σήμερα ένα από τα κορυφαία κινηματογραφικά έπη όλων των εποχών.
Οι «Επτά Στύλοι της Σοφίας»
Ο ίδιος ο Λόρενς κατέγραψε τις εμπειρίες του από την Αραβική Εξέγερση στο περίφημο βιβλίο του «Οι Επτά Στύλοι της Σοφίας», έργο που συνέβαλε αποφασιστικά στη δημιουργία του προσωπικού του μύθου.
Μετά τον πόλεμο συμμετείχε στη Διάσκεψη Ειρήνης του Παρισιού το 1919, υποστηρίζοντας την αραβική ανεξαρτησία. Η πραγματικότητα, όμως, ήταν διαφορετική. Η Βρετανία και η Γαλλία είχαν ήδη τα δικά τους γεωπολιτικά σχέδια για τη Μέση Ανατολή.
Ο άνθρωπος που είχε γίνει διεθνής διασημότητα προσπάθησε στη συνέχεια να εξαφανιστεί από τα φώτα της δημοσιότητας. Κατατάχθηκε στη RAF χρησιμοποιώντας ακόμη και ψευδώνυμα, αναζητώντας ουσιαστικά την ανωνυμία.
Το τραγικό τέλος με τη μοτοσικλέτα
Τον Μάρτιο του 1935 αποχώρησε από τη RAF και εγκαταστάθηκε στο Ντόρσετ της Αγγλίας.
Λίγους μήνες αργότερα, στις 13 Μαΐου, οδηγώντας τη μοτοσικλέτα του, είχε σοβαρό δυστύχημα. Υπέστη βαριές κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και πέθανε στις 19 Μαΐου 1935, σε ηλικία μόλις 46 ετών.
Ο θάνατός του, όπως και η ζωή του, πρόσθεσε ακόμη ένα κεφάλαιο στον μύθο.
Ο πραγματικός Τ. Ε. Λόρενς υπήρξε ασφαλώς πολύ πιο σύνθετος από τον κινηματογραφικό ήρωα. Ήταν αρχαιολόγος και στρατιωτικός, διανοούμενος και άνθρωπος της δράσης, ένας Βρετανός αξιωματικός που γοητεύτηκε από τον αραβικό κόσμο, αλλά ταυτόχρονα υπηρετούσε μια αυτοκρατορία με τα δικά της συμφέροντα.
Και ίσως γι’ αυτό, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, εξακολουθεί να μας συναρπάζει.
Κάπου ανάμεσα στην πραγματική Ιστορία, στον θρύλο και στις εικόνες του Πίτερ Ο’Τουλ που καλπάζει μέσα στην απέραντη έρημο, βρίσκεται ακόμη ο Λόρενς της Αραβίας.
Και για εμάς υπάρχει επιπλέον εκείνη η ανάμνηση: ένα δημοσιογραφικό ταξίδι με την Έμη Λιβανίου στην έρημο της Ιορδανίας, στο Wadi Rum, στα ίδια τοπία που η Ιστορία και ο κινηματογράφος έκαναν για πάντα συνώνυμα με το όνομά του.
