Δημοσιογραφική επιμέλεια Τέρενς Κουίκ
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να παρουσιάσει ως «λήξη πολέμου» αυτό που στην πράξη μοιάζει περισσότερο με επικίνδυνη παύση ανάμεσα σε δύο γύρους σύγκρουσης: τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών συνεχίζεται και οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται μέσω τρίτων χωρών.
Παρ’ όλα αυτά, ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι οι εχθροπραξίες έχουν «τερματιστεί», την κατάλληλη στιγμή, λίγο πριν ενεργοποιηθεί πλήρως η ανάγκη έγκρισης από το Κογκρέσο. Και αποκάλεσε προδότες όσοι λένε ότι δεν «κερδίζουμε τον πόλεμο».
Με λίγα λόγια ο πόλεμος με το Ιράν, κατά τον Ντόναλντ Τραμπ, «έχει τελειώσει». Μόνο που κανείς δεν φαίνεται να τον έχει ενημερώσει για την πραγματικότητα!
Στην επιστολή του προς το Κογκρέσο, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι οι εχθροπραξίες που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου έχουν πλέον τερματιστεί, καθώς από τις 7 Απριλίου δεν έχει υπάρξει ανταλλαγή πυρών ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν. Με αυτό το επιχείρημα, η κυβέρνησή του επιχειρεί να παγώσει το «ρολόι» των 60 ημερών που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία για στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς έγκριση του Κογκρέσου.
Το πρόβλημα είναι ότι ο πόλεμος δεν μοιάζει καθόλου τελειωμένος.
Τα Στενά του Ορμούζ, ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη, παραμένουν στο επίκεντρο της κρίσης. Η διεθνής πίεση για επαναλειτουργία τους μεγαλώνει, καθώς από εκεί περνά κανονικά μεγάλο μέρος των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Την ίδια ώρα, η Ουάσινγκτον συνεχίζει τον ναυτικό αποκλεισμό προς και από ιρανικά λιμάνια, ενώ η Τεχεράνη κρατά κλειστή την κρίσιμη θαλάσσια δίοδο.
Με άλλα λόγια, ο Τραμπ δεν κηρύσσει το τέλος ενός πολέμου. Κηρύσσει το τέλος της υποχρέωσής του να ζητήσει άδεια.
Η κίνηση είναι χαρακτηριστική του πολιτικού του ενστίκτου: βαφτίζει την εκεχειρία «τερματισμό», μετατρέπει την απουσία πυρών σε ειρήνη και παρουσιάζει μια εύθραυστη παύση ως θεσμικό άλλοθι. Έτσι, μπορεί να αποφύγει το Κογκρέσο, να κρατήσει τον στρατιωτικό μοχλό πίεσης και ταυτόχρονα να εμφανιστεί στους ψηφοφόρους του ως πρόεδρος που «έκλεισε» ένα μέτωπο.
Απίστευτος Τραμπ, όχι επειδή αλλάζει γνώμη, αλλά επειδή αλλάζει τους ορισμούς.
Αν υπάρχει εκεχειρία, τη χρησιμοποιεί ως απόδειξη ότι ο πόλεμος τελείωσε. Αν οι διαπραγματεύσεις δεν πάνε καλά, προειδοποιεί ότι μπορεί να ξαναχτυπήσει. Αν το Ιράν στέλνει νέα πρόταση μέσω Πακιστάν, δηλώνει ότι δεν είναι ικανοποιημένος. Αν η διπλωματία συνεχίζεται μέσω Κατάρ και άλλων μεσολαβητών, κρατά ανοιχτό τον αποκλεισμό ως εργαλείο πίεσης.
Η εικόνα είναι σχεδόν σουρεαλιστική: ειρήνη χωρίς άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, εκεχειρία με αποκλεισμό λιμανιών, διαπραγματεύσεις με απειλές και «λήξη πολέμου» χωρίς πολιτική συμφωνία.
Το παιχνίδι του Τραμπ είναι διπλό. Προς τα έξω, στέλνει μήνυμα ισχύος στην Τεχεράνη: οι ΗΠΑ δεν αποσύρονται, δεν χαλαρώνουν την πίεση και δεν αποδέχονται πρόταση που δεν θεωρούν επαρκή. Προς τα μέσα, στέλνει μήνυμα στο Κογκρέσο: δεν χρειάζομαι έγκριση, γιατί — στα χαρτιά — δεν υπάρχει πια πόλεμος.
Μόνο που οι πόλεμοι δεν τελειώνουν με λεκτικά τρικ. Τελειώνουν όταν ανοίγουν οι θαλάσσιοι δρόμοι, όταν σταματούν οι αποκλεισμοί, όταν οι στρατοί αποσύρονται και όταν οι διαπραγματεύσεις καταλήγουν σε συμφωνία.
Μέχρι τότε, η δήλωση Τραμπ ότι «ο πόλεμος τελείωσε» δεν είναι είδηση ειρήνης. Είναι πολιτικός ελιγμός. Και μάλιστα από τους πιο επικίνδυνους: εκείνους που προσπαθούν να παρουσιάσουν μια ενεργή κρίση ως λυμένο πρόβλημα, όχι επειδή λύθηκε, αλλά επειδή βολεύει να φαίνεται λυμένο.
