Υπάρχουν ιστορικά πρόσωπα που κάποια στιγμή ξεφεύγουν από τα βιβλία και γίνονται μύθος. Η αυτοκράτειρα Ελισάβετ της Αυστρίας είναι ίσως ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα.
Για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο ήταν και παραμένει απλώς η Σίσσυ: η πανέμορφη πριγκίπισσα με τα μακριά μαλλιά, τα εντυπωσιακά φορέματα και το χαμόγελο της Ρόμι Σνάιντερ στις ταινίες που σημάδεψαν τη δεκαετία του 1950.
Η πραγματική Ελισάβετ, όμως, έζησε μια ζωή πολύ διαφορετική από το κινηματογραφικό παραμύθι.
Από τη Βαυαρία στον αυτοκρατορικό θρόνο
Η Ελισάβετ Αμαλία Ευγενία γεννήθηκε στο Μόναχο στις 24 Δεκεμβρίου 1837. Ήταν κόρη του δούκα Μαξιμιλιανού της Βαυαρίας και της πριγκίπισσας Λουδοβίκας και μεγάλωσε πολύ πιο ελεύθερα από ό,τι επέβαλλε συνήθως το πρωτόκολλο στις ευρωπαϊκές βασιλικές οικογένειες.
Αγαπούσε τη φύση, την ιππασία και την ανεξαρτησία. Και αυτή ακριβώς η ανάγκη της για ελευθερία θα συγκρουόταν αργότερα μετωπικά με την αυστηρή αυλή των Αψβούργων.
Το 1853 ταξίδεψε με τη μητέρα και τη μεγαλύτερη αδελφή της Ελένη στο Μπαντ Ισλ. Η Ελένη προοριζόταν για σύζυγος του νεαρού αυτοκράτορα Φραγκίσκου Ιωσήφ.
Αλλά ο αυτοκράτορας ερωτεύτηκε τη μικρότερη αδελφή.
Τη Σίσσυ.
Το 1854 παντρεύτηκαν στη Βιέννη. Η Ελισάβετ ήταν μόλις 16 ετών.
Η λάμψη του παλατιού έγινε φυλακή
Αυτό είναι και το σημείο όπου ο κινηματογραφικός μύθος αρχίζει να απομακρύνεται από την πραγματικότητα.
Η ζωή στο παλάτι δεν ήταν ένα ατελείωτο παραμύθι.
Η Σίσσυ δυσκολεύτηκε αφάνταστα να προσαρμοστεί στην αυστηρή αυλική εθιμοτυπία. Ιδιαίτερα δύσκολη ήταν η σχέση της με την πεθερά της, αρχιδούκισσα Σοφία, μια εξαιρετικά ισχυρή προσωπικότητα της αυτοκρατορικής αυλής.
Η Ελισάβετ αισθανόταν ότι έχανε την προσωπική της ελευθερία. Τα ταξίδια έγιναν σταδιακά ένας τρόπος διαφυγής από τη Βιέννη.
Απέκτησε με τον Φραγκίσκο Ιωσήφ τέσσερα παιδιά: τη Σοφία, τη Γκιζέλα, τον Ροδόλφο και τη Μαρία Βαλέρια.
Η πρώτη μεγάλη τραγωδία ήρθε πολύ νωρίς. Η μικρή Σοφία πέθανε το 1857, σε ηλικία μόλις δύο ετών.
Η αυτοκράτειρα που έκανε την ομορφιά σχεδόν εμμονή
Η Ελισάβετ θεωρήθηκε μία από τις ωραιότερες γυναίκες της εποχής της.
Τα περίφημα μαλλιά της έφθαναν σχεδόν μέχρι τους αστραγάλους και η περιποίησή τους απαιτούσε ώρες. Πρόσεχε εξαιρετικά το βάρος και τη σιλουέτα της, γυμναζόταν συστηματικά, έκανε πολύωρους περιπάτους και ήταν εξαιρετική ιππέας.
Μεγαλώνοντας απέφευγε όλο και περισσότερο να φωτογραφίζεται και να εμφανίζεται δημόσια. Ήθελε, κατά κάποιον τρόπο, να παγώσει στη συλλογική μνήμη η εικόνα της νεαρής και πανέμορφης αυτοκράτειρας.
Ο Ροδόλφος και η τραγωδία του Μάγιερλινγκ
Το μεγαλύτερο ίσως πλήγμα της ζωής της ήρθε το 1889.
Ο μοναχογιός και διάδοχος του θρόνου, αρχιδούκας Ροδόλφος, βρέθηκε νεκρός στο κυνηγετικό περίπτερο του Μάγιερλινγκ μαζί με τη νεαρή βαρόνη Μαρία Βετσέρα.
Η υπόθεση του Μάγιερλινγκ παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις πιο πολυσυζητημένες τραγωδίες της ευρωπαϊκής βασιλικής ιστορίας.
Για την Ελισάβετ ήταν καταστροφή.
Μετά τον θάνατο του γιου της ντυνόταν συχνά στα μαύρα και απομακρύνθηκε ακόμη περισσότερο από τη δημόσια ζωή.
Η Σίσσυ και η Ελλάδα – Η Κέρκυρα έγινε το καταφύγιό της
Η Ελλάδα κατείχε ξεχωριστή θέση στην καρδιά της.
Η Ελισάβετ θαύμαζε τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, ενδιαφερόταν για την ελληνική γλώσσα και ταξίδευε συχνά.
Στην Κέρκυρα βρήκε ένα από τα σημαντικότερα προσωπικά της καταφύγια.
Εκεί δημιουργήθηκε για λογαριασμό της, στα τέλη του 19ου αιώνα, το περίφημο Αχίλλειο, κοντά στο Γαστούρι. Το νεοκλασικό ανάκτορο ήταν αφιερωμένο στον Αχιλλέα, μια μορφή που την γοήτευε βαθιά.
Στους κήπους του δεσπόζει ο «Θνήσκων Αχιλλεύς», το γλυπτό του Έρνστ Χέρτερ που παρουσιάζει τον ήρωα όχι ως θριαμβευτή αλλά πληγωμένο και ετοιμοθάνατο.
Ίσως δεν είναι τυχαίο ότι η μελαγχολική αυτοκράτειρα επέλεξε ακριβώς αυτή την εικόνα του Αχιλλέα.
10 Σεπτεμβρίου 1898: Η δολοφονία στη Γενεύη
Το τέλος ήρθε απροσδόκητα και βίαια.
Στις 10 Σεπτεμβρίου 1898 η 60χρονη Ελισάβετ βρισκόταν στη Γενεύη.
Ο Ιταλός αναρχικός Λουίτζι Λουκένι την πλησίασε και τη χτύπησε στο στήθος με ένα αιχμηρό αντικείμενο.
Αρχικά η αυτοκράτειρα δεν αντιλήφθηκε πόσο σοβαρά είχε τραυματιστεί. Λίγο αργότερα όμως κατέρρευσε.
Η Σίσσυ ήταν νεκρή.
Η δολοφονία της ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τον μύθο που είχε ήδη αρχίσει να δημιουργείται γύρω από το πρόσωπό της.
Και μετά ήρθε η Ρόμι Σνάιντερ
Περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, η Ελισάβετ απέκτησε μια δεύτερη ζωή.
Αυτή τη φορά στη μεγάλη οθόνη.
Το 1955 ο σκηνοθέτης Ερνστ Μαρίσκα γύρισε το «Sissi», με πρωταγωνίστρια μια πανέμορφη, σχεδόν άγνωστη ακόμη στο διεθνές κοινό νεαρή ηθοποιό: τη Ρόμι Σνάιντερ.
Ήταν μόλις 17 ετών.
Στον ρόλο του Φραγκίσκου Ιωσήφ ήταν ο Καρλχάιντς Μπεμ, ενώ μια υπέροχη λεπτομέρεια είναι ότι τη μητέρα της Σίσσυ, Λουδοβίκα, υποδυόταν η Μάγκντα Σνάιντερ, η πραγματική μητέρα της Ρόμι.
Η επιτυχία ήταν τεράστια.
Η πρώτη ταινία ακολούθησαν:
«Sissi – The Young Empress» το 1956 και
«Sissi – Fateful Years of an Empress» το 1957.
Η τριλογία έκανε τη Ρόμι Σνάιντερ παγκόσμιο αστέρα και συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες εμπορικές επιτυχίες του γερμανόφωνου κινηματογράφου. Η πρώτη ταινία υπολογίζεται ότι πούλησε περισσότερα από 20 εκατομμύρια εισιτήρια.
Η Σίσσυ της οθόνης δεν ήταν ακριβώς η Σίσσυ της Ιστορίας
Εδώ όμως βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον.
Οι ταινίες παρουσίασαν μια εξιδανικευμένη, ρομαντική Σίσσυ: αυθόρμητη, χαμογελαστή, ερωτευμένη, μια πριγκίπισσα που σχεδόν βγήκε από παραμύθι.
Η πραγματική Ελισάβετ ήταν πολύ πιο σύνθετη.
Ήταν ανήσυχη, αντισυμβατική, μελαγχολική, συχνά απομονωμένη, ασφυκτιούσε από το πρωτόκολλο και πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής της ταξιδεύοντας μακριά από τη Βιέννη.
Η ίδια η Ρόμι Σνάιντερ προσπάθησε αργότερα να ξεφύγει από την εικόνα που της είχε δημιουργήσει η τριλογία. Η καριέρα της εξελίχθηκε εντυπωσιακά στη Γαλλία και συνεργάστηκε με σπουδαίους δημιουργούς του ευρωπαϊκού κινηματογράφου.
Και υπάρχει μια υπέροχη κινηματογραφική ειρωνεία.
Το 1972 η Σνάιντερ ξανάγινε Ελισάβετ, αυτή τη φορά στο «Ludwig» του Λουκίνο Βισκόντι.
Μόνο που αυτή δεν ήταν πλέον η παραμυθένια Σίσσυ του 1955. Ήταν μια πολύ πιο ώριμη, σκοτεινή και σύνθετη αυτοκράτειρα, πολύ πιο κοντά στην πραγματική προσωπικότητα της Ελισάβετ.
Δύο γυναίκες που τελικά έγιναν ένας μύθος
Ίσως γι’ αυτό, τόσες δεκαετίες αργότερα, όταν ακούμε «Σίσσυ» δυσκολευόμαστε να ξεχωρίσουμε την πραγματική γυναίκα από την ηθοποιό που την υποδύθηκε.
Η Ελισάβετ πέθανε βίαια στα 60 της χρόνια.
Η Ρόμι Σνάιντερ πέθανε επίσης πρόωρα, το 1982, μόλις 43 ετών.
Η μία υπήρξε αυτοκράτειρα. Η άλλη κινηματογραφική σταρ.
Και όμως, μέσα από τρεις ταινίες της δεκαετίας του ’50, οι δύο εικόνες ενώθηκαν σχεδόν για πάντα.
Η πραγματική Σίσσυ δεν έζησε το παραμύθι που μας έδειξε ο κινηματογράφος.
Ίσως όμως ακριβώς γι’ αυτό η ιστορία της εξακολουθεί να μας συναρπάζει σχεδόν 130 χρόνια μετά τον θάνατό της
