Η Κρίστα Πάικ, η οποία στις 30 Σεπτεμβρίου επέζησε από αποτυχημένη απόπειρα εκτέλεσης με θανατηφόρα ένεση στο Τενεσί, έχει πλέον ανακτήσει τις αισθήσεις της και μπορεί να μιλήσει, σύμφωνα με τους δικηγόρους της. Η 50χρονη εξακολουθεί, ωστόσο, να νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση.
Η Πάικ βρίσκεται εδώ και περίπου 30 χρόνια στην πτέρυγα των μελλοθανάτων και, μετά την αποτυχημένη εκτέλεση, χρειάστηκε να υποβληθεί σε μηχανική υποστήριξη. Σχεδόν μία εβδομάδα αργότερα, οι συνήγοροί της ανακοίνωσαν ότι είναι «σε εγρήγορση, μιλά και συνεχίζει να λαμβάνει κρίσιμη ιατρική φροντίδα». Θα εκτελεσθεί, τελικά ή όχι; Ο κυβερνήτης, πάντως, δεν έχει αναβάλει την εκτέλεση.
Και εδώ μπαίνει η συζήτηση για την θανατική ποινή.
Η 10η Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Θανατικής Ποινής. Παρά τη μεγάλη υποχώρηση της εσχάτης των ποινών διεθνώς, δεκάδες κράτη εξακολουθούν να την προβλέπουν και χιλιάδες άνθρωποι εκτελούνται κάθε χρόνο.
Το 2025 η Amnesty International κατέγραψε τουλάχιστον 2.707 εκτελέσεις σε 17 χώρες, έναντι 1.518 το 2024 – αύξηση 78% και τον υψηλότερο καταγεγραμμένο αριθμό από το 1981. Ο αριθμός δεν περιλαμβάνει τις χιλιάδες εκτελέσεις που εκτιμάται ότι πραγματοποιούνται στην Κίνα, όπου τα σχετικά στοιχεία παραμένουν κρατικό μυστικό.
Ποιες χώρες διατηρούν ακόμη τη θανατική ποινή
Στο τέλος του 2025, 113 χώρες είχαν καταργήσει πλήρως τη θανατική ποινή, εννέα την είχαν καταργήσει για τα κοινά εγκλήματα και άλλες 23 θεωρούνταν καταργητικές στην πράξη. Συνολικά 145 χώρες την είχαν καταργήσει νομικά ή στην πράξη, ενώ 54 εξακολουθούσαν να τη διατηρούν για κοινά εγκλήματα.
Οι 54 είναι: Αφγανιστάν, Αντίγκουα και Μπαρμπούντα, Μπαχάμες, Μπαχρέιν, Μπανγκλαντές, Μπαρμπάντος, Λευκορωσία, Μπελίζ, Μποτσουάνα, Κίνα, Κομόρες, Κούβα, Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, Ντομίνικα, Αίγυπτος, Αιθιοπία, Γκάμπια, Γουιάνα, Ινδία, Ινδονησία, Ιράν, Ιράκ, Τζαμάικα, Ιαπωνία, Ιορδανία, Κουβέιτ, Λίβανος, Λεσότο, Λιβύη, Μαλαισία, Μιανμάρ, Νιγηρία, Βόρεια Κορέα, Ομάν, Πακιστάν, Κατάρ, Άγιος Χριστόφορος και Νέβις, Αγία Λουκία, Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες, Σαουδική Αραβία, Σιγκαπούρη, Σομαλία, Νότιο Σουδάν, Σουδάν, Συρία, Ταϊβάν, Ταϊλάνδη, Τρινιντάντ και Τομπάγκο, Ουγκάντα, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Ηνωμένες Πολιτείες, Βιετνάμ, Υεμένη και Παλαιστίνη.
Η θανατική ποινή στις ΗΠΑ
Στις Ηνωμένες Πολιτείες η θανατική ποινή εξακολουθεί να ισχύει σε 27 από τις 50 Πολιτείες, αν και αρκετές από αυτές δεν πραγματοποιούν εκτελέσεις εδώ και πολλά χρόνια ή έχουν αναστολές. Πρόκειται για τις Αλαμπάμα, Αριζόνα, Αρκάνσας, Καλιφόρνια, Φλόριντα, Τζόρτζια, Αϊντάχο, Ιντιάνα, Κάνσας, Κεντάκι, Λουιζιάνα, Μισισίπι, Μιζούρι, Μοντάνα, Νεμπράσκα, Νεβάδα, Βόρεια Καρολίνα, Οχάιο, Οκλαχόμα, Όρεγκον, Πενσιλβάνια, Νότια Καρολίνα, Νότια Ντακότα, Τενεσί, Τέξας, Γιούτα και Γουαϊόμινγκ. Παράλληλα, τη θανατική ποινή διατηρούν τόσο η ομοσπονδιακή κυβέρνηση όσο και η αμερικανική στρατιωτική δικαιοσύνη. Το 2026, πάντως, η πραγματική εφαρμογή της είναι πολύ πιο περιορισμένη γεωγραφικά: μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου είχαν πραγματοποιηθεί 29 εκτελέσεις σε μόλις έξι Πολιτείες, με τη Φλόριντα να έχει μακράν τις περισσότερες.
Οι 2.707 εκτελέσεις του 2025
Το Ιράν πραγματοποίησε τουλάχιστον 2.159 εκτελέσεις, η Σαουδική Αραβία τουλάχιστον 356, η Υεμένη τουλάχιστον 51 και οι Ηνωμένες Πολιτείες 47. Η Amnesty International κατέγραψε συνολικά εκτελέσεις σε 17 χώρες. Η Κίνα θεωρείται η χώρα με τις περισσότερες εκτελέσεις παγκοσμίως, πιθανότατα χιλιάδες, αλλά δεν υπάρχει επαρκής δημόσια καταγραφή ώστε να ενταχθούν στο παγκόσμιο σύνολο.
Το 2025 επιβλήθηκαν επίσης τουλάχιστον 2.334 νέες θανατικές καταδίκες σε 48 χώρες, ενώ στο τέλος του έτους τουλάχιστον 25.508 άνθρωποι βρίσκονταν υπό θανατική καταδίκη.
Και το 2026;
Για το 2026 δεν υπάρχει ακόμη ολοκληρωμένος ετήσιος παγκόσμιος απολογισμός. Ο τελευταίος πλήρης και συγκρίσιμος απολογισμός είναι εκείνος του 2025, που δημοσιοποιήθηκε από την Amnesty International τον Μάιο του 2026. Επομένως, αριθμοί για το σύνολο των εκτελέσεων του 2026 πριν από τη λήξη του έτους είναι αναγκαστικά προσωρινοί.
Η πρώτη εκτέλεση στη νεότερη Ελλάδα
Ως πρώτη εκτέλεση στη νεότερη Ελλάδα καταγράφεται εκείνη του Γεωργίου Λεμονή, στις 15 Οκτωβρίου 1830, επί Ιωάννη Καποδίστρια. Ο 25χρονος Λεμονής είχε καταδικαστεί για κλοπή και για τη δολοφονία τριών ανθρώπων στη Σκόπελο και εκτελέστηκε με τυφεκισμό.
Λίγα χρόνια αργότερα, επί Όθωνα, χρησιμοποιήθηκε και η λαιμητόμος. Η πρώτη καταγεγραμμένη εκτέλεση με γκιλοτίνα έγινε το 1833 στο Ναύπλιο.
Ο τελευταίος ήταν ο Βασίλης Λυμπέρης
Η τελευταία εκτέλεση θανατοποινίτη στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε τα ξημερώματα της 25ης Αυγούστου 1972. Ο Βασίλης Λυμπέρης εκτελέστηκε με τυφεκισμό στο πεδίο βολής της ΣΕΑΠ, στα Δύο Αοράκια Ηρακλείου Κρήτης.
Είχε καταδικαστεί τετράκις σε θάνατο για τη δολοφονία της εν διαστάσει συζύγου του, της πεθεράς του και των δύο μικρών παιδιών του, τους οποίους έκαψε μέσα στο σπίτι. Ήταν 27 ετών και έμελλε να γίνει ο τελευταίος άνθρωπος που εκτελέστηκε από το ελληνικό κράτος.
Από το 1972 στην οριστική κατάργηση
Μετά τον Λυμπέρη ελληνικά δικαστήρια εξακολούθησαν για ένα διάστημα να επιβάλλουν θανατικές καταδίκες, αλλά καμία δεν εκτελέστηκε. Η Ελλάδα προχώρησε σταδιακά στην κατάργηση της θανατικής ποινής για τα κοινά εγκλήματα και στη συνέχεια στην πλήρη απαγόρευσή της σε όλες τις περιστάσεις, ακόμη και σε καιρό πολέμου. Το Πρωτόκολλο αριθ. 13 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου τέθηκε σε ισχύ για την Ελλάδα την 1η Ιουνίου 2005.
Ο κόσμος απομακρύνεται, αλλά οι εκτελέσεις αυξήθηκαν
Η εικόνα είναι αντιφατική. Σχεδόν τα τρία τέταρτα των κρατών του κόσμου έχουν καταργήσει τη θανατική ποινή στον νόμο ή στην πράξη. Ωστόσο, ένας μικρός αριθμός χωρών εξακολουθεί να πραγματοποιεί πολύ μεγάλο αριθμό εκτελέσεων. Το 2025, μόνο το Ιράν κατέγραψε τουλάχιστον 2.159 εκτελέσεις, ενώ η πραγματική παγκόσμια εικόνα είναι ακόμη βαρύτερη επειδή τα στοιχεία από την Κίνα, τη Βόρεια Κορέα και το Βιετνάμ δεν είναι πλήρως διαθέσιμα.
Πηγές
Amnesty International, Death Sentences and Executions 2025 (Μάιος 2026). Council of Europe – Protocol No. 13 to the European Convention on Human Rights.
