Μητσοτάκης: Η βεβήλωση της Αγίας Σοφίας θλιβερή και προκλητική υποχώρηση από τα ανθρώπινα ιδεώδη

Ομιλία του πρωθυπουργού σε διεθνές συνέδριο με αφορμή τη συμπλήρωση 50 ετών από την υπογραφή της Σύμβασης για την Παγκόσμια Πολιτιστική και Φυσική Κληρονομιά.
Kyriakos Mitsotakis
Kyriakos Mitsotakis
Dimitris Papamitsos

Το διεθνές συνέδριο «The Next 50: The Future of World Heritage in Challenging Times, Enhancing Resilience and Sustainability», διοργανώθηκε στους Δελφούς από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού σε συνεργασία με την UNESCO και στην ομιλία του ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην Αγία Σοφία, με αφορμή την ανάγκη προστασίας των μνημείων.

«Όπως για παράδειγμα η πρόσφατη βεβήλωση ενός μνημείου που το έχουμε στην καρδιά μας, της Αγίας Σοφίας. Όσα έγιναν εκεί, σε αυτό το Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, αποτελούν μια θλιβερή και προκλητική υποχώρηση από τα ανθρωπιστικά ιδεώδη που αντιπροσωπεύει η Σύμβαση για την Παγκόσμια Κληρονομιά. Είναι απαράδεκτο, τη στιγμή που προσπαθούμε να προχωρήσουμε ενωμένοι μπροστά και να οικοδομήσουμε ένα καλύτερο και λαμπρότερο μέλλον για όλους, να υπάρχουν εκείνοι που, αντιθέτως, προσπαθούν να μας γυρίσουν πίσω σε διαχωρισμούς του παρελθόντος», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός.

Πρόκληση η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής

Μιλώντας για την κλιματική αλλαγή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στην καταστροφική πυρκαγιά που εκδηλώθηκε κοντά στο Μαντείο το καλοκαίρι .

«Είδαμε όλοι ξεκάθαρα, και πάλι στην περιοχή των Δελφών, μια προειδοποίηση για το μέλλον που ενδέχεται να μάς περιμένει, αν δεν ακούσουμε και δεν αντιδράσουμε.

Η προειδοποίηση αυτή ήρθε με τη μορφή μιας φωτιάς που ξεκίνησε σε ένα χωριό, πολύ κοντά στο σημείο όπου βρισκόμαστε, μόλις 15 χιλιόμετρα από τον αρχαιολογικό χώρο των Δελφών. Η φωτιά ξέσπασε στη διάρκεια ενός καλοκαιριού που ήταν το θερμότερο της Ευρώπης. Ενισχυμένη από ισχυρούς ανέμους, εξελίχθηκε σε μια μεγάλη πυρκαγιά που διέσχισε τον αρχαιότερο και μεγαλύτερο καλλιεργούμενο ελαιώνα στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τις αρχικές εκτιμήσεις 45.000 δέντρα καταστράφηκαν. Ευτυχώς και χάρη στις προσπάθειες της πυροσβεστικής υπηρεσίας και των τοπικών Δήμων, η φωτιά τέθηκε υπό έλεγχο σε μια περίμετρο 3.000 τετραγωνικών μέτρων, αφήνοντας έτσι άθικτο το μεγαλύτερο τμήμα του Ελαιώνα», σημείωσε ο πρωθυπουργός εξηγώντας ότι είναι ένα ξεκάθαρο παράδειγμα που αποδεικνύει πως η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και η προστασία της φυσικής κληρονομιάς συνιστούν μία ενιαία προσπάθεια και μίλησε για την Σύμβαση για την Προστασία της Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς, που υπογράφηκε στο Παρίσι το 1972.

«Για πρώτη φορά, ένα παγκοσμίως αναγνωρισμένο νομικό έγγραφο συνέδεσε την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος με την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Έκτοτε έχει αποδειχθεί ότι είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο έχει οικοδομηθεί η διεθνής συνεργασία για την προστασία κάθε είδους πολιτιστικής κληρονομιάς. Διαμόρφωσε μια κοινή αντίληψη του τι σημαίνει προστασία, αποτέλεσε τη βάση για νέους θεσμούς, νέες διαδικασίες και δράσεις και έγινε σημείο αναφοράς στη συγκέντρωση τεχνογνωσίας γι’ αυτήν την προστασία» είπε ο κ. Μητσοτάκης και πρόσθεσε ότι από τα 1.154 μνημεία από 167 χώρες που προστατεύονται, τα 18 είναι στη χώρα μας.

«Στην Ελλάδα, από τότε που η κυβέρνησή μας ανέλαβε τα ηνία, έχουμε θέσει ως απόλυτη προτεραιότητα την καταπολέμηση των συνεπειών της κλιματικής κρίσης και τις δράσεις για την αντιστροφή τους. Ως αποτέλεσμα, η Ελλάδα διαθέτει αυτόνομο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, το οποίο, σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού, έχει αναλάβει την προστασία των μνημείων μας από τις απειλές που αντιμετωπίζουν. Οι ακραίες θερμοκρασίες, οι έντονες βροχοπτώσεις, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η διάβρωση του εδάφους και τα έντονα καιρικά φαινόμενα που οδηγούν σε πλημμύρες, κατολισθήσεις ή σε πυρκαγιές όπως αυτές που είδαμε εδώ στους Δελφούς, πρόκειται για απειλές που δεν επηρεάζουν μόνο τα μνημεία μας, αλλά και το φυσικό περιβάλλον, τα φυσικά τοπία, τις τοπικές κοινωνίες οι οποίες στηρίζουν την προστασία αυτών των χώρων.

Και εφαρμόζουμε εδώ και 3,5 χρόνια, ένα πολύ λεπτομερές σχέδιο για το πώς θα προστατεύσουμε όλους τους αρχαιολογικούς χώρους, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε εκείνους που συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο της UNESCO», ανέφερε ο πρωθυπουργός και συμπλήρωσε:

«Το σχέδιο για την Ακρόπολη έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί. Χρησιμοποιούμε πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ για έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, για παράδειγμα στο Δίον και στα Μάλια, για αντιπυρική προστασία στους Φιλίππους και στον Μυστρά. Και φυσικά λαμβάνουμε μέτρα για την αποφυγή κατολισθήσεων, πτώσης βράχων, εδώ στους Δελφούς. Πρόκειται για πολύ περίπλοκα και πολύ ακριβά έργα, αλλά είναι απαραίτητα προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι θα προστατεύσουμε αυτούς τους μοναδικούς χώρους.

Πρόκειται για ένα πρόγραμμα το οποίο ξεπερνάει, σε συνολικό κόστος, τα 100 εκατομμύρια ευρώ. Και, στο πλαίσιο της στρατηγικής μας, πέρυσι καθαρίσαμε χιλιάδες στρέμματα δασικής γης γύρω από αρχαιολογικούς χώρους.»

Όπως εξήγησε στη συνέχεια ο κ. Μητσοτάκης, η πράσινη μετάβαση είναι αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για την κυβέρνηση σημειώνοντας ότι το μέλλον που βασίζεται στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι μια σοφή επιλογή όχι μόνο από κλιματική άποψη, αλλά και από οικονομική και γεωπολιτική άποψη.

«Δεν θέλουμε ποτέ ξανά να είμαστε εξαρτημένοι από κάποιες χώρες για την παροχή πολύτιμης ενέργειας. Και γι′ αυτό η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα στην 8η θέση παγκοσμίως όσον αφορά την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός.

Απειλή για τα μνημεία και ο υπερτουρισμός

Εκτός όμως από το θέμα της κλιματικής αλλαγής που αποτελεί τη μία σοβαρή πρόκληση για την προστασία των μνημείων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε και για μία δεύτερη πρόκληση, αυτή του υπερτουρισμού.

«Γνωρίζουμε, για παράδειγμα, ότι η κακή διαχείριση της πρόσβασης μπορεί μόνο να βλάψει τα αγαπημένα μας μνημεία, αλλά μπορεί επίσης να έχει κοινωνικό αντίκτυπο στους ανθρώπους που ζουν γύρω τους. Μπορεί να βλάψει τις υποδομές στις οποίες βασίζονται και μπορεί να υποβαθμίσει τα εύθραυστα οικοσυστήματα, αποστερώντας την άγρια ζωή από το φυσικό της περιβάλλον», σημείωσε ο πρωθυπουργός, φέροντας ως παράδειγμα το νησί της Σαντορίνης.

«Κατά το απόγειο της τουριστικής περιόδου έχουμε θέσει ένα όριο στον ημερήσιο αριθμό επισκεπτών, καθώς και στον αριθμό των κρουαζιερόπλοιων που επιτρέπεται να προσεγγίσουν το νησί. Αυτές δεν είναι εύκολες αποφάσεις, αλλά είναι απολύτως απαραίτητες. Και δεν θα διστάσουμε να λάβουμε τέτοιου είδους αποφάσεις για να διασφαλίσουμε ότι δεν θα υπάρξει κίνδυνος τα σημεία αυτά να κατακλυστούν πλήρως από τουρίστες και ουσιαστικά να μην βάλουμε τα βραχυπρόθεσμα οφέλη -που μερικές φορές δεν είναι καν τόσο ουσιαστικά- πάνω από την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και προστασία γι΄αυτές τις πολύ μοναδικές τοποθεσίες, αυτά τα πολύ μοναδικά οικοσυστήματα. Και πρέπει να λάβουμε παρόμοια μέτρα με βάση τις προβλέψεις για μελλοντικές τουριστικές εισροές», τόνισε ο κ. Μητσοτάκης.

«Πρέπει επίσης να διασφαλίσουμε ότι θα επεκτείνουμε την τουριστική μας περίοδο και θα καταστήσουμε άλλες τοποθεσίες πιο προσβάσιμες. Η Ελλάδα έχει πάρα πολλά ενδιαφέροντα μέρη που μπορεί κανείς να επισκεφτεί. Και είναι μερικές φορές κρίμα που οι επισκέπτες σε αυτό το πολύ ιδιαίτερο μέρος, τους Δελφούς, δεν αφιερώνουν χρόνο ώστε να εξερευνήσουν την ευρύτερη περιοχή. Κοιτάξτε τον Παρνασσό, ακριβώς πάνω από τους Δελφούς. Δεν υπάρχουν πολλά μέρη στον κόσμο -μπορώ να σας πω- όπου μπορείτε, για παράδειγμα, να κάνετε σκι τον Απρίλιο και μετά να πάρετε το αυτοκίνητο και σε μισή ώρα να κολυμπήσετε στη θάλασσα», συμπλήρωσε στην συνέχεια ξεκαθαρίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν θα κάνει συμβιβασμούς και εκπτώσεις όσον αφορά την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, καθώς αναπτύσσει το τουριστικό προϊόν.

«Επιτρέψτε μου να κλείσω, κυρίες και κύριοι, με μια ακόμη παρατήρηση που δείχνει πώς η ανθρώπινη ιστορία, ο τόπος μας και το παγκόσμιο μέλλον μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένα.

Στο Αιγαίο, ανατολικά από εδώ, βρίσκεται το νησί της Δήλου, ένας ακόμα αρχαιολογικός χώρος στην Ελλάδα που περιλαμβάνεται στη λίστα της UNESCO, εκεί όπου γεννήθηκαν ο θεός Απόλλωνας και η δίδυμη αδελφή του, η Άρτεμις. Σήμερα ολόκληρο το νησί είναι ένα ανοιχτό μουσείο με αρχαία μνημεία τα οποία έχουν ήδη επηρεαστεί από την κλιματική κρίση και την αύξηση της στάθμης της θάλασσας.

Ωστόσο, σε τρία χρόνια από σήμερα, ένας πύραυλος της NASA που θα φέρει το όνομα «Άρτεμις» θα μεταφέρει για πρώτη φορά μία γυναίκα στη Σελήνη, θα ανοίξει νέους ορίζοντες για το ανθρώπινο είδος, και θα φέρει νέα ελπίδα. Έτσι -με αφορμή αυτό- νιώθω ότι πρέπει να κλείσω με την ελπίδα ότι σε άλλα 50 χρόνια θα μπορούμε να επιστρέψουμε σε αυτό το μέρος και να δείξουμε πώς, με βάση τις αρχές της Σύμβασης για την Παγκόσμια Κληρονομιά, ξεπεράσαμε τις σοβαρές προκλήσεις της εποχής μας και δημιουργήσαμε ένα καλύτερο μέλλον για όλους μας», κατέληξε ο πρωθυπουργός.