Ενεργειακό σοκ με παγκόσμιες προεκτάσεις διαγράφεται στον ορίζοντα, καθώς η σχετική ηρεμία στις τιμές καυσίμων αποδεικνύεται, σύμφωνα με τον Economist, παραπλανητική.
Η κρίση στον Περσικό Κόλπο και η ένταση με το Ιράν έχουν περιορίσει κρίσιμες ροές πετρελαίου, χωρίς όμως ακόμη να έχουν εκτινάξει τις τιμές. Το Brent παραμένει χαμηλότερα από τα πρόσφατα υψηλά, χάρη σε αποθέματα που είχαν ήδη διοχετευθεί στην αγορά. Ωστόσο, αυτά τα «μαξιλάρια» έχουν πλέον εξαντληθεί, αυξάνοντας τον κίνδυνο απότομης ανατροπής.
Περίπου 50 ημέρες μετά την έναρξη της σύγκρουσης, ο κόσμος έχει ήδη χάσει περί τα 550 εκατ. βαρέλια πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο — σχεδόν το 2% της παγκόσμιας ετήσιας παραγωγής.
Τα τελευταία τάνκερ που είχαν διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ πριν από τον πόλεμο έφτασαν στους προορισμούς τους μέσα στον Απρίλιο. Από εδώ και πέρα, δεν υπάρχει «μαξιλάρι» για να απορροφήσει το σοκ προσφοράς.
Την ίδια στιγμή, κάθε μήνα που τα Στενά παραμένουν κλειστά, χάνονται περίπου 7 εκατ. τόνοι LNG — ένα ακόμη πλήγμα 2% στην παγκόσμια προσφορά.
Η ανάλυση του Economist επισημαίνει ότι η ταχεία εξάντληση των διαθέσιμων φορτίων πετρελαίου, η σημαντική μείωση της παραγωγής από τα διυλιστήρια και η διατηρούμενη υψηλή ζήτηση, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, δημιουργούν μια ενεργειακή αγορά που δεν μπορεί να ισορροπήσει ομαλά, αυξάνοντας τον κίνδυνο μιας απότομης και βίαιης προσαρμογής.
Η Ασία το πρώτο θύμα της κρίσης
Η Ασία δέχεται τη μεγαλύτερη πίεση, καθώς απορροφούσε το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου από τον Κόλπο και πλέον βλέπει τα εμπορικά αποθέματα να εξαντλούνται.
Χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα καταφεύγουν στα στρατηγικά τους αποθέματα που όμως μειώνονται ραγδαία. Τα διυλιστήρια περιορίζουν την παραγωγή, ενώ η Κίνα δεν ενισχύει την αγορά παρά τα αποθέματά της. Οι τιμές καυσίμων εκτοξεύονται ήδη διεθνώς.
Η Ευρώπη αντέχει αλλά παραμένει ευάλωτη
Η Ευρώπη, αν και μέχρι στιγμής έχει αποφύγει τη μεγάλη μείωση της ζήτησης χάρη σε επιδοτήσεις και φοροελαφρύνσεις στα καύσιμα, παραμένει ευάλωτη, καθώς αυτή η πολιτική μπορεί να επιδεινώσει τις παγκόσμιες ανισορροπίες.
Τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια αγοράζουν ήδη πετρέλαιο σε πολύ υψηλότερο πραγματικό κόστος, που φτάνει τα 130–150 δολάρια το βαρέλι, πιέζοντας τα περιθώρια κέρδους και αυξάνοντας τον κίνδυνο περιορισμού της παραγωγής.
Κίνδυνος «παράλυσης» της αγοράς
Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις υψηλές τιμές, αλλά επεκτείνεται σε πιθανή παράλυση της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας, καθώς τα αποθέματα καυσίμων αεροπορίας στην Ευρώπη επαρκούν μόλις για περίπου 50 ημέρες.
Αν η κρίση δεν εκτονωθεί έως το καλοκαίρι, οι ελλείψεις μπορεί να γίνουν οξείες, ενώ η αυξημένη ζήτηση για LNG ενόψει χειμώνα θα εντείνει τον ανταγωνισμό με την Ασία. Ακόμη και μικρές διαταραχές μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές αντιδράσεις, ενώ η πλήρης αποκατάσταση της αγοράς, ακόμη κι αν ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, θα απαιτήσει μήνες. Οι απώλειες παραγωγής και μεταφορών εκτιμώνται ήδη σε 1,5 δισ. βαρέλια.
Ο Economist προειδοποιεί ότι η διεθνής αγορά ενέργειας πλησιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής, αντίστοιχο με του 2020, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όταν η ζήτηση πετρελαίου μειώθηκε απότομα κατά 10% παγκοσμίως, οδηγώντας σε συρρίκνωση της αγοράς κατά περισσότερο από 3%.
(Με πληροφορίες από Economist)
