Τα ευρωπαϊκά συνδικάτα αμφισβητούν την επάρκεια των μέτρων που παρουσίασε σήμερα η Κομισιόν για την ενεργειακή κρίση, προειδοποιώντας ότι χωρίς μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία και ισχυρότερα ευρωπαϊκά εργαλεία, αρκετά κράτη-μέλη δεν θα μπορέσουν να στηρίξουν εργαζομένους και επιχειρήσεις, εντείνοντας παράλληλα τις ανισότητες εντός της ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (European Trade Union Confederation – ETUC), που εκπροσωπεί 45 εκατομμύρια εργαζόμενους μέσω 93 συνδικαλιστικών οργανώσεων σε 41 ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και 10 ευρωπαϊκές ομοσπονδίες συνδικάτων, εκτιμά ότι η Κομισιόν δίνει στα κράτη-μέλη «μισή εργαλειοθήκη», καθώς βασίζεται κυρίως στη χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, χωρίς να συνοδεύεται από ισχυρά ευρωπαϊκά εργαλεία στήριξης.
Σε επιστολή της ενόψει του άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 23ης–24ης Απριλίου, η ETUC καλεί τους ηγέτες της ΕΕ να λάβουν πιο αποφασιστικά μέτρα για την προστασία των εργαζομένων και της οικονομίας από τις επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή, προειδοποιώντας ότι υπάρχει κίνδυνος επανάληψης των λαθών της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης.
Σύμφωνα με τα συνδικάτα, η σημερινή κατάσταση αναδεικνύει εκ νέου τις διαρθρωτικές αδυναμίες του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος, με την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα να καθιστά την Ευρώπη ευάλωτη σε γεωπολιτικά σοκ. Όπως επισημαίνουν, από τα τέλη Φεβρουαρίου το κόστος εισαγωγών ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά περίπου 22 δισ. ευρώ, ενώ τα νοικοκυριά κινδυνεύουν να δουν τους ετήσιους λογαριασμούς ενέργειας να αυξάνονται κατά πάνω από 1.800 ευρώ, εάν διατηρηθούν οι σημερινές τιμές.
Η ETUC αναγνωρίζει ότι τα μέτρα που ετοιμάζουν η Κομισιόν και το Συμβούλιο -όπως η ευελιξία στις κρατικές ενισχύσεις, τα εργαλεία μείωσης ζήτησης και η έμφαση στην ηλεκτροκίνηση και τα δίκτυα, κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο εκτιμά ότι παραμένουν ανεπαρκή, καθώς στηρίζονται κυρίως σε προσωρινές και στοχευμένες παρεμβάσεις, χωρίς να αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες της κρίσης.
Κεντρική ανησυχία αποτελεί και το περιορισμένο δημοσιονομικό περιθώριο πολλών κρατών-μελών, λόγω των ευρωπαϊκών κανόνων οικονομικής διακυβέρνησης. Όπως επισημαίνουν τα συνδικάτα, χώρες που βρίσκονται ήδη υπό διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος έχουν περιορισμένη δυνατότητα να στηρίξουν εργαζομένους και επιχειρήσεις, γεγονός που εντείνει τον κίνδυνο κατακερματισμού της ενιαίας αγοράς.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ETUC ζητά πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση, προτείνοντας, μεταξύ άλλων, την αναστολή των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ ώστε να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη, την ενίσχυση των δημόσιων επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές και τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού στήριξης της απασχόλησης, στα πρότυπα του SURE που εφαρμόστηκε κατά την πανδημία.
Παράλληλα, τα συνδικάτα ζητούν την επιβολή φόρων στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών και ακόμη και την προσωρινή συγκράτηση των περιθωρίων κέρδους στον ενεργειακό τομέα, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις στους καταναλωτές. Τονίζουν επίσης την ανάγκη μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε οι τιμές να αποσυνδεθούν από το φυσικό αέριο, το οποίο εξακολουθεί να καθορίζει το κόστος ακόμη και σε συστήματα με υψηλή διείσδυση ανανεώσιμων πηγών.
Ανάλογη κριτική διατυπώνει και η Transport & Environment (T&E), η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική οργάνωση που δραστηριοποιείται στους τομείς ενέργειας και μεταφορών, κάνοντας λόγο για «μισά μέτρα». Όπως υποστηρίζει, η Κομισιόν έχασε την ευκαιρία να επιβάλει φορολόγηση στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών και να παρουσιάσει ένα πιο φιλόδοξο σχέδιο για την επιτάχυνση της ηλεκτροκίνησης. Παράλληλα, επισημαίνει ότι, παρότι το πακέτο περιλαμβάνει ενίσχυση του συντονισμού για τα καύσιμα και περιορισμένες παρεμβάσεις στήριξης, απουσιάζουν ισχυρά ευρωπαϊκά εργαλεία χρηματοδότησης, την ώρα που οι ενεργειακές εταιρείες καταγράφουν σημαντικά κέρδη από την κρίση. Προειδοποιεί, δε, ότι χωρίς πιο αποφασιστική ώθηση στην ανάπτυξη ηλεκτρικών οχημάτων και υποδομών, η Ευρώπη θα παραμείνει εκτεθειμένη σε επαναλαμβανόμενα σοκ στις τιμές του πετρελαίου.
Από την πλευρά της η Γενική Γραμματέας της ETUC, Έστερ Λιντς (Esther Lynch), υπογράμμισε ότι, παρά τις θετικές κατευθύνσεις, «η κλίμακα των μέτρων δεν ανταποκρίνεται στην ένταση της κρίσης», προειδοποιώντας ότι χωρίς ισχυρότερη ευρωπαϊκή παρέμβαση, το ενεργειακό σοκ μπορεί να εξελιχθεί σε ευρύτερη κοινωνική και οικονομική κρίση.
Τέλος, η ETUC επισημαίνει ότι η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα προϋποθέτει όχι μόνο επενδύσεις σε υποδομές αλλά και ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού, προειδοποιώντας ότι η έλλειψη εξειδικευμένων εργαζομένων και οι χαμηλότερες συνθήκες εργασίας σε ορισμένους «πράσινους» τομείς ενδέχεται να αποτελέσουν εμπόδιο για την ενεργειακή μετάβαση.
