Από την 1η Μαΐου 2026 έχει αλλάξει ουσιαστικά η ισορροπία στις σχέσεις ιδιοκτήτη και ενοικιαστή, καθώς η διαδικασία για την είσπραξη απλήρωτων ενοικίων και την απόδοση μισθίου αποκτά πιο γρήγορο και τυποποιημένο δρόμο. Οι εξελίξεις αυτές είναι η πλήρης επιβεβαίωση ρεπορτάζ της HuffPost 14 Απριλίου 2026 και με αποκλειστικές δηλώσεις του υπουργού Δικαιοσύνης Γιώργου Φλωρίδη.
Οι νέες διατάξεις, που αποτέλεσαν πάγιο αίτημα της ΠΟΜΙΔΑ και του προέδρου της Στράτου Παραδιά, μεταφέρουν την έκδοση των σχετικών διαταγών από τους δικαστές σε πιστοποιημένους δικηγόρους, χωρίς να καταργούν τα δικαιώματα άμυνας του ενοικιαστή.
Αλλαγές που αγγίζουν την καθημερινότητα χιλιάδων ιδιοκτητών και ενοικιαστών φέρνει το νέο καθεστώς για τις μισθώσεις ακινήτων, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή από την 1η Μαΐου 2026. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ταχύτερη αντιμετώπιση δύο από τα πιο συχνά και φορτισμένα προβλήματα της αγοράς: τα απλήρωτα ενοίκια και η μη αποχώρηση ενοικιαστή μετά τη λήξη της μίσθωσης.
Μέχρι σήμερα, ένας ιδιοκτήτης που βρισκόταν αντιμέτωπος με συσσωρευμένες οφειλές ή με ενοικιαστή που δεν παρέδιδε το ακίνητο, συχνά έμπαινε σε έναν μαραθώνιο δικαστικών καθυστερήσεων, αναβολών και διοικητικών εμπλοκών. Με το νέο πλαίσιο, οι διαταγές πληρωμής και οι διαταγές απόδοσης μισθίου δεν εκδίδονται πλέον από δικαστές, αλλά από πιστοποιημένους δικηγόρους που θα ορίζονται μέσα από ειδικούς καταλόγους σε κάθε Πρωτοδικείο.
Η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει ότι ο ιδιοκτήτης θα επιλέγει ο ίδιος τον δικηγόρο που θα εκδίδει τη διαταγή. Ο ενδιαφερόμενος εξακολουθεί να απευθύνεται στον δικό του δικηγόρο, ο οποίος προετοιμάζει τον φάκελο. Στη συνέχεια, η Γραμματεία του Πρωτοδικείου ορίζει πιστοποιημένο δικηγόρο από τον σχετικό κατάλογο, με διαδικασία που προβλέπεται να διασφαλίζει διαφάνεια και αμεροληψία.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ο χρόνος. Ο πιστοποιημένος δικηγόρος που θα αναλάβει την υπόθεση θα πρέπει να εκδώσει τη σχετική πράξη μέσα σε 20 ημέρες από την ανάθεση. Έτσι, υποθέσεις που μέχρι σήμερα μπορούσαν να «κολλήσουν» για μήνες αποκτούν πλέον σαφές χρονοδιάγραμμα.
Η νέα διαδικασία αφορά δύο βασικές περιπτώσεις. Πρώτον, τη διαταγή πληρωμής για οφειλόμενα μισθώματα, όταν ο ενοικιαστής δεν καταβάλλει τα ενοίκια. Δεύτερον, τη διαταγή απόδοσης μισθίου, δηλαδή την επιστροφή του ακινήτου στον ιδιοκτήτη είτε λόγω μη πληρωμής είτε λόγω λήξης της μίσθωσης και μη αποχώρησης του μισθωτή.
Για τα απλήρωτα ενοίκια παραμένει η 15ήμερη εξώδικη προειδοποίηση. Εάν ο ενοικιαστής δεν εξοφλήσει μέσα σε αυτό το διάστημα, μπορεί να ενεργοποιηθεί η διαδικασία που οδηγεί στη διαταγή πληρωμής και, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις, στην απόδοση του μισθίου.
Για τη λήξη μίσθωσης, το πλαίσιο προβλέπει μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο για τον ενοικιαστή. Προβλέπεται τρίμηνη εξώδικη προθεσμία και στη συνέχεια δίμηνη προθεσμία εκτέλεσης, κάτι που πρακτικά διαμορφώνει ένα ελάχιστο διάστημα περίπου έξι μηνών για την οργανωμένη μεταστέγαση. Με άλλα λόγια, το νέο σύστημα επιχειρεί να επιταχύνει την επιστροφή του ακινήτου στον ιδιοκτήτη, αλλά όχι με αιφνιδιαστική απομάκρυνση του ενοικιαστή.
Σημαντικό είναι επίσης ότι ο ενοικιαστής δεν μένει χωρίς ένδικη προστασία. Διατηρεί τη δυνατότητα ανακοπής και ασφαλιστικών μέτρων, ενώ μπορεί να ζητήσει πρόσθετο χρόνο από το δικαστήριο εφόσον υπάρχουν σοβαροί λόγοι. Αυτό σημαίνει ότι η νέα διαδικασία δεν αφαιρεί τη δικαστική προστασία, αλλά μεταφέρει το αρχικό, τυπικό στάδιο της έκδοσης της διαταγής σε πιστοποιημένους δικηγόρους.
Η ΠΟΜΙΔΑ έχει παρουσιάσει τη ρύθμιση ως αποτέλεσμα πολύχρονων παρεμβάσεων για την προστασία της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας και την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων. Σύμφωνα με τη λογική της Ομοσπονδίας, οι υποθέσεις στις οποίες υπάρχουν σαφή μισθωτήρια, ληξιπρόθεσμες οφειλές ή ληγμένες μισθώσεις δεν πρέπει να βαλτώνουν σε διαδικασίες που επιβαρύνουν και τον ιδιοκτήτη και τη Δικαιοσύνη.
Οι δικηγόροι που θα ενταχθούν στους ειδικούς καταλόγους πρέπει να πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις: τουλάχιστον τετραετή δικηγορική εμπειρία, οικονομική ενημερότητα προς τον Δικηγορικό Σύλλογο, απουσία σοβαρών πειθαρχικών κυρώσεων και παρακολούθηση ειδικών επιμορφωτικών σεμιναρίων. Προβλέπονται επίσης κανόνες για κωλύματα και ασυμβίβαστα, ώστε να αποφεύγονται συγκρούσεις συμφερόντων.
Καθορισμένο είναι και το κόστος της διαδικασίας. Η αποζημίωση του πιστοποιημένου δικηγόρου ορίζεται στα 400 ευρώ για τη διαταγή πληρωμής και στα 300 ευρώ για τη διαταγή απόδοσης μισθίου. Τα ποσά προκαταβάλλονται μέσω του οικείου Δικηγορικού Συλλόγου και αποδίδονται μετά την ολοκλήρωση της υπόθεσης.
Η κλασική αγωγή απόδοσης μισθίου δεν καταργείται. Παραμένει διαθέσιμη, ιδίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν σοβαρές αμφισβητήσεις, ελλείψεις στα έγγραφα, προβλήματα στο μισθωτήριο ή πρόσθετες αξιώσεις, όπως αποζημιώσεις. Η νέα διαδικασία λειτουργεί ως ταχύτερη εναλλακτική για πιο καθαρές και τυποποιημένες υποθέσεις.
Στο ευρύτερο πακέτο αλλαγών που επηρεάζουν τις σχέσεις ιδιοκτητών και ενοικιαστών περιλαμβάνεται και η υποχρεωτική τραπεζική καταβολή των ενοικίων, η οποία, σύμφωνα με διευκρίνιση της ΠΟΜΙΔΑ, θα ισχύσει τελικά από την 1η Οκτωβρίου 2026. Η ρύθμιση αυτή αλλάζει την καθημερινή πρακτική των μισθώσεων, καθώς οι πληρωμές θα αφήνουν σαφές τραπεζικό αποτύπωμα, περιορίζοντας τις αμφισβητήσεις για το αν και πότε καταβλήθηκε το ενοίκιο.
Το νέο τοπίο, επομένως, κινείται σε δύο κατευθύνσεις. Από τη μία, δίνει στον ιδιοκτήτη ένα πιο γρήγορο εργαλείο για να εισπράξει οφειλές ή να ανακτήσει το ακίνητό του. Από την άλλη, διατηρεί για τον ενοικιαστή χρόνο μεταστέγασης και δικαίωμα προσφυγής, ώστε η διαδικασία να μην μετατραπεί σε μηχανισμό αιφνιδιασμού.
Το μεγάλο στοίχημα θα κριθεί στην πράξη: από το αν οι κατάλογοι των πιστοποιημένων δικηγόρων θα λειτουργήσουν χωρίς καθυστερήσεις, από το αν τα Πρωτοδικεία θα μπορέσουν να στηρίξουν τη νέα διαδικασία και από το αν η ταχύτητα θα συνδυαστεί με πραγματική ασφάλεια δικαίου. Γιατί στην αγορά κατοικίας, όπου η ένταση ανάμεσα στην ανάγκη στέγασης και στην προστασία της ιδιοκτησίας μεγαλώνει, κάθε θεσμική αλλαγή μετριέται τελικά στην καθημερινότητα των ανθρώπων
