Η άτυπη πρωτοβουλία των έξι μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Ολλανδίας, Πολωνίας και Ισπανίας, βρέθηκε στο επίκεντρο του χθεσινού Eurogroup στις Βρυξέλλες, τροφοδοτώντας εκ νέου τη συζήτηση για το πώς μπορεί η Ευρώπη να κινηθεί ταχύτερα σε κρίσιμες μεταρρυθμίσεις χωρίς να εγκλωβίζεται στην ομοφωνία των 27.
Η λεγόμενη E6 παρουσιάστηκε από τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών ως ένα άτυπο και προσωρινό σχήμα συντονισμού, με στόχο να επιταχύνει τη σύγκλιση σε βασικές προτεραιότητες, όπως η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων και η χρηματοδότηση στρατηγικών τομέων.
Ερωτηθείς αν η πρωτοβουλία αυτή συνιστά θεσμική παράκαμψη ή απειλή για τον ρόλο του Eurogroup, ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης προσπάθησε να φανεί σίγουρος και καθησυχαστικός:
«Η μονολεκτική απάντηση στην ερώτησή σας αν αποτελεί απειλή είναι όχι» απάντησε στον δημοσιογράφο που τον ρώτησε σχετικά.
Όπως εξήγησε, πρόκειται για «μια προσωρινή, άτυπη πρωτοβουλία», η οποία λειτουργεί επικουρικά προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.
«Οποιαδήποτε δράση, οποιοσδήποτε συντονισμός, οποιαδήποτε αλληλεπίδραση μεταξύ κρατών μελών που συμβαίνει εντός του πλαισίου του Συμβουλίου της ΕΕ των 27 ή, για ζητήματα της ευρωζώνης, εντός του Eurogroup, είναι κάτι που είναι δυνητικά θετικό αφού μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης σύγκλισης», ανέφερε.
Κρίσιμο στοιχείο, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει η διαφάνεια:
«Η λέξη-κλειδί εδώ είναι η διαφάνεια» είπε.
Η πολιτική ώθηση για «ενισχυμένη συνεργασία»
Η συζήτηση αυτή δεν εξελίσσεται σε θεσμικό κενό. Την περασμένη εβδομάδα, κατά την άτυπη σύνοδο κορυφής, τόσο η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν όσο και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπερασπίστηκαν ανοιχτά τη χρήση της «ενισχυμένης συνεργασίας». Όπως υπογράμμισαν, πρόκειται για εργαλείο που προβλέπεται ρητά από τις ευρωπαϊκές συνθήκες και μπορεί να αξιοποιηθεί όταν η ομοφωνία λειτουργεί ως φραγμός στην ταχεία λήψη αποφάσεων, ιδίως σε ό,τι αφορά μεταρρυθμίσεις κρίσιμες για την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης.
Η διαδικασία αυτή δεν απαιτεί ομοφωνία, αλλά τη συναίνεση τουλάχιστον εννέα κρατών-μελών, τα οποία μπορούν να προχωρήσουν ταχύτερα σε συγκεκριμένους τομείς, αφήνοντας την πόρτα ανοιχτή για όσους θελήσουν να προσχωρήσουν αργότερα.
Από την πλευρά του, χθες ο επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις επιχείρησε να ισορροπήσει το μήνυμα, ξεκαθαρίζοντας ότι η βασική επιδίωξη παραμένει η κοινή δράση των «27».
«Ως Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτιμούμε να δρούμε όλοι μαζί σε επίπεδο 27. Ωστόσο, αν η πρόοδος αποδειχθεί δύσκολη, και εφόσον υπάρχουν τουλάχιστον εννέα κράτη-μέλη που επιθυμούν να προχωρήσουν, είμαστε ανοιχτοί στην ενισχυμένη συνεργασία», τόνισε μετά τη συνεδρίαση του Eurogroup.
Διευκρίνισε επίσης ότι η επιλογή των πεδίων εφαρμογής ανήκει στα ίδια τα κράτη-μέλη, ενώ η Επιτροπή μπορεί να στηρίξει θεσμικά μια τέτοια διαδικασία, χωρίς να προκαθορίζει το περιεχόμενό της.
Η επόμενη συνάντηση της E6 αναμένεται να πραγματοποιηθεί στο περιθώριο της επόμενης συνάντησης των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ στις 9-10 Μαρτίου στις Βρυξέλλες και πριν την επερχόμενη σύνοδο κορυφής με κύρια θέματα στην ατζέντα την άμυνα και τον διεθνή ρόλο του ευρώ.
Όμως παρά τις διαβεβαιώσεις ότι το σχήμα δεν υποκαθιστά τα υφιστάμενα θεσμικά όργανα, σε ορισμένες πρωτεύουσες καταγράφεται σκεπτικισμός. Η δημιουργία ενός άτυπου κύκλου των μεγαλύτερων οικονομιών τροφοδοτεί ανησυχίες ότι οι ισορροπίες εντός της Ένωσης ενδέχεται να μεταβληθούν σε βάρος των μικρότερων κρατών-μελών.
Ο Ιρλανδός υπουργός Οικονομικών Σάιμον Χάρις έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου λέγοντας ότι θα προτιμούσε «μια δομή όπου οι χώρες ενώνονται γύρω από κοινές θέσεις και προτεραιότητες, αντί η συμμετοχή να καθορίζεται αποκλειστικά από το μέγεθος της οικονομίας τους».
Οι δηλώσεις αυτές αποτυπώνουν τον υπόγειο φόβο ότι ένα σχήμα βασισμένο στις μεγαλύτερες οικονομίες θα μπορούσε, έστω άτυπα, να διαμορφώνει την ατζέντα πριν αυτή τεθεί στο τραπέζι των 27.
Το ευρώ ως στρατηγικό εργαλείο
Παράλληλα, στο Eurogroup συζητήθηκε εκτενώς ο διεθνής ρόλος του ευρώ, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου γεωπολιτικού κατακερματισμού. Οι υπουργοί συμφώνησαν ότι η ενίσχυση της θέσης του κοινού νομίσματος στο διεθνές νομισματικό σύστημα συνδέεται άρρηκτα με την πρόοδο σε άλλες στρατηγικές προτεραιότητες, από την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων έως την ατζέντα ανταγωνιστικότητας και την ανάπτυξη των ψηφιακών χρηματοοικονομικών.
Ο κ. Πιερρακάκης το διατύπωσε χαρακτηριστικά:
«Συμφωνήσαμε να ενσωματώσουμε τον διεθνή ρόλο του ευρώ ως βασική διάσταση της δουλειάς μας σε αυτούς τους τομείς».
Η συζήτηση περιέλαβε επίσης τη δυνατότητα ευρύτερης χρήσης του ευρώ σε διεθνείς συναλλαγές, καθώς και τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια ενίσχυση του νομίσματος στην ισοτιμία και στην ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών.
