Στις 3 Νοεμβρίου 1990 εγκαινιάστηκε η σήραγγα του Αρτεμισίου, ένα από τα έργα που σηματοδότησαν τη μετάβαση της Ελλάδας σε ταχύτερες οδικές συνδέσεις. Η διάνοιξη του ορεινού όγκου στην εθνική οδό Κορίνθου–Τριπόλεως συνδέθηκε με μείωση της διαδρομής Αθήνα–Τρίπολη κατά περίπου 35 χιλιόμετρα και εξοικονόμηση σχεδόν μίας ώρας, σε σύγκριση με την παλιά διαδρομή.
Η δύσκολη κατασκευή
Η πρώτη σήραγγα κατασκευάστηκε κατά την περίοδο 1985–1990. Το μήκος της είναι περίπου 1.403 μέτρα. Για χρόνια εξυπηρετούσε την κυκλοφορία και προς τις δύο κατευθύνσεις, με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση. Η γεωλογία και η ορεινή μορφολογία της περιοχής κατέστησαν το έργο ιδιαίτερα απαιτητικό. Το Αρτεμίσιο έγινε σύμβολο της αναβάθμισης της πρόσβασης στην Αρκαδία και στη νότια Πελοπόννησο.
Πόσο κόστισε και ποιος το κατασκεύασε;
Για το αρχικό έργο που εγκαινιάστηκε το 1990 δεν εντοπίστηκε σε προσβάσιμες αξιόπιστες πηγές επαληθευμένο τελικό κόστος ούτε ασφαλής ταυτοποίηση της αρχικής εργοληπτικής εταιρείας. Επομένως δεν θα ήταν ορθό να αποδοθεί αυθαίρετα συγκεκριμένο ποσό ή ανάδοχος. Πρόκειται για διαφορετικό έργο από τη μεταγενέστερη σύμβαση παραχώρησης του αυτοκινητοδρόμου Κόρινθος–Τρίπολη–Καλαμάτα–Σπάρτη, συνολικού προϋπολογισμού 1,079 δισ. ευρώ, ποσό που δεν αποτελεί το κόστος της σήραγγας του 1990.
Ο δεύτερος κλάδος και ο εκσυγχρονισμός
Το 2009 τέθηκε σε χρήση ο νέος κλάδος, μήκους επίσης περίπου 1,4 χιλιομέτρων, από την κατασκευάστρια κοινοπραξία ΜΟΡΕΑΣ. Ακολούθησαν εργασίες αναβάθμισης στον παλιό κλάδο, με επεμβάσεις στα ηλεκτρομηχανολογικά συστήματα, στο οδόστρωμα και στις συνδέσεις ασφαλείας. Σήμερα πρόκειται για δίδυμη σήραγγα, με χωριστή κατεύθυνση κυκλοφορίας ανά κλάδο, υπό τη διαχείριση της ΜΟΡΕΑΣ Α.Ε.
Πόσες σήραγγες έχει η Ελλάδα;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός χωρίς να διευκρινιστεί τι μετράμε. Δημοσίευμα του Οκτωβρίου 2026 αναφέρει περισσότερες από 100 οδικές σήραγγες στους ελληνικούς αυτοκινητοδρόμους. Άλλη καταγραφή αναφέρει περίπου 70 οδικές σήραγγες μεγαλύτερες των 500 μέτρων. Μόνη η Εγνατία Οδός προβλέπει 73 δίδυμες σήραγγες, συνολικού μήκους περίπου 100 χιλιομέτρων σε μονό κλάδο. Οι αριθμοί αυτοί δεν πρέπει να αθροίζονται: αφορούν διαφορετικές μεθόδους καταμέτρησης και ενδέχεται να περιλαμβάνουν δίδυμους κλάδους ως ενιαία έργα.
Αν προστεθούν σιδηροδρομικές, υδραυλικές και άλλες υπόγειες στοές, ο αριθμός αυξάνεται σημαντικά. Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο διαθέτει χαρτογραφική βάση ελληνικών σηράγγων, με ταξινόμηση κατά χρήση και μήκος. Από τις γνωστότερες μεγάλες οδικές σήραγγες είναι η Τ2 των Τεμπών, περίπου έξι χιλιομέτρων, και οι σήραγγες Δρίσκου, Μετσόβου και Δωδώνης στην Εγνατία.
Μία τομή στην ιστορία των μεταφορών
Το Αρτεμίσιο δεν ήταν απλώς ένα πέρασμα μέσα στο βουνό. Έδειξε πώς ένα σύντομο τεχνικό έργο μπορεί να αλλάξει τον χρόνο ταξιδιού, την καθημερινότητα των κατοίκων, τις εμπορευματικές μεταφορές και την πρόσβαση μιας ολόκληρης περιφέρειας. Τριάντα έξι χρόνια μετά, η σήραγγα παραμένει ορόσημο της ελληνικής οδοποιίας.
Πηγές και τεκμηρίωση
• ΕΜΠ, «130 χρόνια Σχολή Πολιτικών Μηχανικών», ενότητα για τις πρώτες οδικές σήραγγες
• Ελληνική Επιτροπή Σηράγγων και Υπογείων Έργων, τεχνική παρουσίαση Αρτεμισίου (2011)
• Εγνατία Οδός Α.Ε., «Οι Σήραγγες»
• ΜΟΡΕΑΣ, Ετήσια Περιβαλλοντική Έκθεση 2024
