Ο ιός chikungunya, που μέχρι σήμερα εντοπίζεται κυρίως σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, ενδέχεται να επεκταθεί σε νέες γεωγραφικές ζώνες, με την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική να βρίσκονται πλέον στο μικροσκόπιο των επιστημόνων.
Σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο Zhejiang της Κίνας, η κλιματική αλλαγή φαίνεται να διαμορφώνει ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη και εξάπλωση δύο βασικών ειδών κουνουπιών-φορέων του ιού, ιδιαίτερα σε μεγάλες αστικές περιοχές.
Μέχρι σήμερα, ο ιός καταγράφεται κυρίως στην Κεντρική και Νότια Αμερική, την Καραϊβική, τα νησιά του Ινδικού Ωκεανού, καθώς και σε περιοχές της Αφρικής, της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας. Ωστόσο, η άνοδος της θερμοκρασίας και οι μεταβολές στο κλίμα δημιουργούν νέα δεδομένα, αυξάνοντας την ανησυχία για πιθανή εμφάνιση και εξάπλωσή του σε περιοχές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν χαμηλού κινδύνου.
«Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τον chikungunya κυρίως αλλάζοντας τις περιοχές όπου μπορούν να επιβιώσουν τα κουνούπια-φορείς. Στη μελέτη μας, το ασιατικό κουνούπι τίγρης ήταν ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς εξηγούσε περισσότερο από το 70% της προβλεπόμενης εξάπλωσης του ιού. Επειδή αυτό το κουνούπι αντέχει καλύτερα σε ψυχρότερες συνθήκες σε σχέση με το κουνούπι του κίτρινου πυρετού, η αύξηση της θερμοκρασίας μπορεί να του επιτρέψει να εγκατασταθεί σε περιοχές που παλαιότερα ήταν υπερβολικά κρύες.
Όταν εγκαθίστανται κατάλληλα κουνούπια, αυξάνεται και η πιθανότητα τοπικής μετάδοσης του chikungunya» εξήγησε ο Δρ. Γιανγκ Γου ένας από τους συγγραφείς της μελέτης.
Αν και ο ιός σπάνια είναι θανατηφόρος μπορεί να προκαλέσει παρατεταμένους πόνους στις αρθρώσεις και αναπηρία. Η λέξη «Chikungunya» σημαίνει «να γίνεται κανείς παραμορφωμένος» στη γλώσσα Kimakonde.
Τα κρούσματα
Ο chikungunya είναι μια ασθένεια που καταγράφηκε πρώτη φορά το 1952 και προκαλείται από ιό που μεταδίδεται μέσω των κουνουπιών Aedes που είναι αυτά που μολύνουν τον άνθρωπο με σοβαρές ασθένειες όπως ο δάγγειος πυρετός, ο κίτρινος πυρετός και ο ιός Ζίκα.
Παρότι έχουν καταγραφεί περίπου 33.000 κρούσματα από την αρχή του έτους, ο ιός chikungunya εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις πλέον παραμελημένες τροπικές ασθένειες παγκοσμίως, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Σήμερα, η νόσος εμφανίζεται κυρίως σε τροπικές και υποτροπικές περιοχές, όπου οι κλιματικές συνθήκες ευνοούν την παρουσία των κουνουπιών που τη μεταδίδουν.
Ωστόσο, οι επιστημονικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι η εικόνα αυτή ενδέχεται να αλλάξει σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες. Με βάση τα σενάρια της κλιματικής αλλαγής, οι ζώνες κινδύνου αναμένεται να επεκταθούν προς βορειότερες και εύκρατες περιοχές του πλανήτη. Η εξάπλωση του ιού εκτιμάται ότι θα επηρεάσει περισσότερο περιοχές της Βόρειας Αμερικής, της κεντρικής Ευρώπης και της Ανατολικής Ασίας, αυξάνοντας τον παγκόσμιο κίνδυνο μετάδοσης.
Στη μελέτη τους οι επιστήμονες μοντελοποίησαν πώς θα αλλάξει η εξάπλωση του κουνουπιού του κίτρινου πυρετού (Aedes aegypti) και του ασιατικού κουνουπιού τίγρη (Aedes albopictus) — των δύο γνωστών φορέων του ιού — καθώς αυξάνονται οι θερμοκρασίες. Τα μοντέλα δείχνουν επίσης ότι η βόρεια-κεντρική Ευρώπη, η βορειοανατολική Βόρεια Αμερική και η ανατολική Ασία αναμένεται να γίνουν «μελλοντικές εστίες» του ιού δημιουργώντας ανησυχία.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού για το κοινό, ωστόσο τα συστήματα υγείας θα πρέπει να προετοιμαστούν έγκαιρα για την πιθανή εξάπλωση του ιού. Μεταξύ των προτεινόμενων μέτρων περιλαμβάνονται η παρακολούθηση των πληθυσμών κουνουπιών που μεταδίδουν τη νόσο, η εκπαίδευση των υγειονομικών ώστε να αναγνωρίζουν έγκαιρα τα συμπτώματα και η ενίσχυση των προγραμμάτων καταπολέμησης των εντόμων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις εύκρατες περιοχές, όπου ο chikungunya δεν αποτελούσε μέχρι σήμερα σημαντική απειλή για τη δημόσια υγεία.
