Μια μεγάλη διεθνής έρευνα του Pew Research Center, που βασίστηκε στις απαντήσεις πάνω από 30.000 πολιτών από 25 χώρες, προσπάθησε να απαντήσει στο ερώτημα: «Τι σας κάνει να αισθάνεστε περήφανοι για τη χώρα σας;».
Οι συμμετέχοντες κατέθεσαν τις απόψεις τους με ελεύθερα λόγια, οι οποίες στη συνέχεια κατηγοριοποιήθηκαν σε θεματικές ενότητες.
Η Ελλάδα ξεχωρίζει εμφανώς, με τις απαντήσεις των πολιτών να αναδεικνύουν μια έντονη αίσθηση εθνικής υπερηφάνειας, υπογραμμίζοντας χαρακτηριστικά που την καθιστούν μοναδική στον διεθνή χάρτη αντιλήψεων.
Η Ελλάδα δεν αισθάνεται υπερήφανη για θεσμικές επιδόσεις – και αυτό πρέπει να προβληματίζει – αλλά αντλεί υπερηφάνεια από κάτι πιο συμβολικό: την αίσθηση της ιστορικής συνέχειας.
Ελληνες: Οι πιο υπερήφανοι απ’όλους για την ιστορία τους
Οι Έλληνες είναι οι πιο περήφανοι για την Ιστορία τους μεταξύ των 25 χωρών της έρευνας του Pew Research Center, με το 37% να αναφέρει την ιστορική κληρονομιά ως κύρια πηγή εθνικής υπερηφάνειας.
Οι απαντήσεις εστιάζουν στην αρχαία πολιτισμική κληρονομιά, στον ρόλο της Ελλάδας στη γέννηση της δημοκρατίας και της φιλοσοφίας, αλλά και στους νεότερους αγώνες, όπως η Επανάσταση του 1821, ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και οι θυσίες των προγόνων.
Σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπως η Γαλλία ή η Πολωνία, για την Ελλάδα η Ιστορία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας, όχι απλώς αφήγημα.
Υπερήφανοι και για τους ανθρώπους και για τη γεωγραφία
Δεύτερη ισχυρότερη πηγή υπερηφάνειας για τους Έλληνες είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι της χώρας, με το 31% να αναφέρει χαρακτηριστικά όπως «φιλοξενία», «καλοσύνη» και «ζεστασιά». Η Ελλάδα εντάσσεται έτσι σε χώρες όπου η κοινωνική ταυτότητα υπερισχύει της θεσμικής: στην Ιαπωνία συχνά αναφέρεται η «ευρηματικότητα», στη Βραζιλία η «ενσυναίσθηση», ενώ στην Ελλάδα η φιλοξενία παραμένει κεντρική.
Αξιοσημείωτο είναι ότι αρκετοί συμμετέχοντες εξέφρασαν υπερηφάνεια για τη μαζική συμμετοχή των πολιτών σε διαδηλώσεις σχετικά με το σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών, θεωρώντας την ενεργή πολιτική στάση στοιχείο συλλογικής αξιοπρέπειας.
Παράλληλα, το 15% δηλώνει περήφανο για τη γεωγραφία και το φυσικό περιβάλλον, αναφερόμενο στον «ήλιο», τη «θάλασσα» και την «ομορφιά της πατρίδας». Σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπου η υπερηφάνεια συνδέεται με την κουζίνα ή τον πολιτισμό, στην Ελλάδα το φυσικό τοπίο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εθνικής αυτοεικόνας.
Τι δεν μας κάνει υπερήφανους
Το 19% των Ελλήνων δηλώνει ότι δεν είναι καθόλου περήφανο ή εκφράζει σαφή κριτική για τη χώρα. Σε διεθνές επίπεδο, παρόμοια ποσοστά έλλειψης υπερηφάνειας καταγράφονται σε χώρες όπως η Ουγγαρία, η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ.
Σύμφωνα με την έρευνα, όσοι δεν ταυτίζονται πολιτικά με την κυβερνώσα παράταξη είναι συχνότερα αρνητικοί. Κοινά μοτίβα κριτικής διεθνώς περιλαμβάνουν τη δυσαρέσκεια για την πολιτική ηγεσία, τις οικονομικές δυσκολίες και την ποιότητα της δημοκρατίας.
Στην Ελλάδα, το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερο βάρος αν ληφθεί υπόψη το πολιτικό και κοινωνικό κλίμα των τελευταίων ετών.
Ποιες οι πηγές υπερηφάνειας για άλλες χώρες
Σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπου η υπερηφάνεια συνδέεται με το πολιτικό σύστημα (Σουηδία και Γερμανία), την οικονομία (Γερμανία και Ινδονησία), τις τέχνες (Ιταλία και Γαλλία) ή την ελευθερία (ΗΠΑ, Ολλανδία και Γαλλία), στην Ελλάδα οι πολίτες επικεντρώνονται στην Ιστορία και την κοινωνική ταυτότητα.
Αυτό το μοτίβο αναδεικνύει τη διαχρονική ιδιαιτερότητα της ελληνικής υπερηφάνειας, που δεν βασίζεται στην τρέχουσα ισχύ ή στους θεσμούς, αλλά στη συνέχεια και τη διαχρονία της χώρας.
(Με πληροφορίες από Pew Research Center)
