Ήταν Δευτέρα 7 Νοεμβρίου 1994. Στο Δικαστικό Μέγαρο Ιωαννίνων, μια συνηθισμένη ημέρα ακροαματικής διαδικασίας μετατράπηκε σε σκηνή τρόμου. Ο 42χρονος τότε εργολάβος Κωνσταντίνος Μπίντος μπήκε στο κτίριο έχοντας κρύψει μια κυνηγετική καραμπίνα κάτω από την καπαρντίνα του. Λίγο αργότερα, ο αντεισαγγελέας Σπύρος Σπύρου και ο αστυνομικός Κώστας Ζαμπάλας θα ήταν νεκροί, ενώ τέσσερις ακόμη άνθρωποι θα είχαν τραυματιστεί.
Η εισβολή από την πόρτα των δικαστών
Ο ένοπλος κατευθύνθηκε προς την αίθουσα του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου από την πρόσβαση που χρησιμοποιούσαν οι δικαστικοί λειτουργοί. Στην έδρα βρίσκονταν η πρωτοδίκης Παρασκευή Τσουμάρη, ο αντεισαγγελέας Σπύρος Σπύρου και η γραμματέας Κωστούλα Πρόκου–Καραπάνου. Σύμφωνα με μεταγενέστερα δημοσιεύματα, ο δράστης απαιτούσε να τακτοποιηθεί προσωπική του εκκρεμότητα που συνδεόταν με ακάλυπτες επιταγές. Ο εισαγγελικός λειτουργός προσπάθησε να τον ηρεμήσει. Η προσπάθεια απέτυχε.
Ο Μπίντος πυροβόλησε τον Σπύρο Σπύρου, που τραυματίστηκε θανάσιμα. Η γραμματέας του δικαστηρίου τραυματίστηκε. Η επίθεση συνεχίστηκε στον εξωτερικό χώρο, όπου δέχθηκαν πυρά και πολίτες. Ο αστυφύλακας Κώστας Ζαμπάλας, ο οποίος είχε φτάσει στο μέγαρο συνοδεύοντας κρατούμενη, βρέθηκε αντιμέτωπος με τον δράστη και έχασε τη ζωή του. Ακολούθησε ανταλλαγή πυροβολισμών με αστυνομικούς, κατά την οποία ο επιτιθέμενος τραυματίστηκε, αφοπλίστηκε και συνελήφθη.
Δύο ανθρώπινες ζωές και τέσσερις τραυματίες
Ο 37χρονος Σπύρος Σπύρου υπηρετούσε τη Δικαιοσύνη από την εισαγγελική έδρα. Ο 30χρονος Κώστας Ζαμπάλας υπηρετούσε στην Ασφάλεια Ιωαννίνων. Η τραγωδία δεν αφορά μόνο έναν πρωτοφανή αιφνιδιασμό, αλλά και τη μνήμη των δύο ανθρώπων που σκοτώθηκαν εν ώρα καθήκοντος. Στους τέσσερις τραυματίες περιλαμβάνονταν η γραμματέας, αστυνομικός και πολίτες.
Η καταδίκη και η επιστροφή στη φυλακή
Τον Ιούνιο του 1995 ο δράστης καταδικάστηκε σε δύο φορές ισόβια κάθειρξη και πρόσθετες ποινές για τις πράξεις του. Μετά από περίπου 25 χρόνια εγκλεισμού αποφυλακίστηκε υπό όρους, αλλά το 2020 ανακλήθηκε η αποφυλάκισή του και επέστρεψε στη φυλακή, σύμφωνα με τα τότε δημοσιεύματα. Η υπόθεση είχε απασχολήσει και τη διοικητική Δικαιοσύνη, καθώς η οικογένεια του δολοφονημένου εισαγγελέα διεκδίκησε αποζημίωση από το Δημόσιο με επίκληση ελλιπών μέτρων προστασίας.
Όταν τα δικαστήρια έγιναν στόχος: τρεις διεθνείς υποθέσεις
Ατλάντα, ΗΠΑ – 11 Μαρτίου 2005. Ο Μπράιαν Νίκολς αφαίρεσε το υπηρεσιακό όπλο από αστυνομικό συνοδό του και άνοιξε πυρ στο δικαστήριο της κομητείας Φούλτον. Σκοτώθηκαν ο δικαστής Ρόουλαντ Μπαρνς και η δικαστική στενογράφος Τζούλι Αν Μπραντάου. Κατά τη διαφυγή του δολοφονήθηκε επίσης ο αστυνομικός Χόιτ Τίσλι και αργότερα ένας ομοσπονδιακός πράκτορας εκτός δικαστηρίου. Η υπόθεση οδήγησε σε έντονο προβληματισμό για τα πρωτόκολλα φύλαξης.
Μιλάνο, Ιταλία – 9 Απριλίου 2015. Ο Κλάουντιο Τζαρντιέλο, εμπλεκόμενος σε υπόθεση πτώχευσης, εισήλθε οπλισμένος στο Δικαστικό Μέγαρο του Μιλάνου. Σκότωσε τρεις ανθρώπους, μεταξύ των οποίων τον δικαστή Φερνάντο Τσιάμπι, έναν δικηγόρο και συγκατηγορούμενό του, προτού συλληφθεί εκτός πόλης. Η επίθεση έθεσε ερωτήματα για τους ελέγχους εισόδου.
Μόσχα, Ρωσία – 1 Αυγούστου 2017. Πέντε κατηγορούμενοι επιχείρησαν να αρπάξουν τα όπλα των συνοδών τους μέσα στο κτίριο περιφερειακού δικαστηρίου. Ακολούθησε ανταλλαγή πυροβολισμών: τρεις κατηγορούμενοι σκοτώθηκαν, άλλοι δύο τραυματίστηκαν και υπήρξαν τραυματισμοί αστυνομικών. Πρόκειται για διαφορετικό είδος ένοπλου επεισοδίου, κατά τη μεταγωγή κρατουμένων και όχι για εισβολή εξωτερικού δράστη.
Το διαχρονικό ερώτημα για την ασφάλεια
Στις τρεις χώρες, όπως και στα Γιάννενα, το κοινό ερώτημα είναι πώς προστατεύεται μια ανοικτή διαδικασία απονομής δικαιοσύνης χωρίς να μετατρέπεται το δικαστήριο σε απροσπέλαστο φρούριο. Οι ελεγχόμενες είσοδοι, οι ασφαλείς διαδρομές δικαστικών λειτουργών και κρατουμένων και η εκπαίδευση του προσωπικού δεν είναι τυπικές λεπτομέρειες. Είναι κρίσιμα μέτρα για την προστασία ανθρώπινων ζωών.
Τριάντα δύο χρόνια μετά, το μακελειό στα Γιάννενα υπενθυμίζει πόσο εύκολα η βία μπορεί να εισβάλει ακόμη και στον χώρο όπου η κοινωνία προσφεύγει για την ειρηνική επίλυση των διαφορών της. Πάνω από κάθε αστοχία ασφαλείας, όμως, η μνήμη επιστρέφει στους Σπύρο Σπύρου και Κώστα Ζαμπαλά.
