Υπάρχουν ήχοι που αρκούν για να μας κάνουν να ανατριχιάσουμε πριν καν προλάβουμε να σκεφτούμε τι ακούμε. Το 2012 Βρετανοί επιστήμονες προσπάθησαν να εξηγήσουν γιατί συμβαίνει αυτό, καταγράφοντας παράλληλα ορισμένους από τους πιο ενοχλητικούς ήχους για το ανθρώπινο αυτί.
Η έρευνα των Sukhbinder Kumar, Timothy Griffiths και συνεργατών τους δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2012 στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Neuroscience. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν λειτουργική μαγνητική τομογραφία για να παρακολουθήσουν την αντίδραση του εγκεφάλου σε δεκάδες διαφορετικούς ήχους.
Το μαχαίρι πάνω στο γυαλί κερδίζει – δυστυχώς
Από τους 74 ήχους που αξιολογήθηκαν, στην κορυφή της δυσάρεστης κατάταξης βρέθηκε το ξύσιμο ενός μαχαιριού πάνω σε γυάλινο μπουκάλι. Ακολούθησαν το πιρούνι πάνω σε γυαλί και η κιμωλία που ξύνει τον μαυροπίνακα.
Η πρώτη δεκάδα συμπληρωνόταν από τον ήχο χάρακα πάνω σε μπουκάλι, νυχιών στον πίνακα, γυναικείας κραυγής, τροχού κοπής, φρένων ποδηλάτου που στριγκλίζουν, κλάματος μωρού και ηλεκτρικού τρυπανιού.
Στον αντίποδα βρίσκονταν ήχοι όπως το χειροκρότημα, το γέλιο ενός μωρού και το νερό που κυλά.
Γιατί ένας ήχος μπορεί να μας κάνει να ανατριχιάσουμε
Το μυστικό βρίσκεται όχι μόνο στα αυτιά αλλά και στον εγκέφαλο. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν έντονη αλληλεπίδραση ανάμεσα στον ακουστικό φλοιό, που επεξεργάζεται τους ήχους, και την αμυγδαλή, περιοχή του εγκεφάλου που συμμετέχει στην επεξεργασία συναισθημάτων και ιδιαίτερα αρνητικών ερεθισμάτων.
Ιδιαίτερα ενοχλητική αποδείχθηκε η περιοχή περίπου μεταξύ 2.000 και 5.000 Hz, στην οποία το ανθρώπινο αυτί παρουσιάζει μεγάλη ευαισθησία.
Οι καθημερινοί ήχοι που μπορούν να μας εκνευρίσουν
Πέρα από τους εργαστηριακούς ήχους, υπάρχουν άνθρωποι που αντιδρούν εξαιρετικά έντονα σε πολύ συνηθισμένους θορύβους: μάσημα τροφής, ρούφηγμα, επαναλαμβανόμενο χτύπημα ενός στυλό, πληκτρολόγηση, ρολόι που χτυπά μονότονα, τρίξιμο μιας πόρτας ή επαναλαμβανόμενο βήξιμο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις η αντίδραση μπορεί να σχετίζεται με μισοφωνία, δηλαδή ιδιαίτερα μειωμένη ανοχή σε συγκεκριμένους ήχους.
Οι σκύλοι ακούνε έναν διαφορετικό κόσμο
Για έναν σκύλο ο κόσμος είναι ακουστικά πολύ διαφορετικός. Η ακοή του φτάνει σε πολύ υψηλότερες συχνότητες από την ανθρώπινη, γι’ αυτό ήχοι που εμείς θεωρούμε απλώς δυνατούς μπορεί να αποτελούν πολύ εντονότερα ερεθίσματα για εκείνον.
Στη λίστα των συχνότερων «εχθρών» των σκύλων βρίσκονται τα πυροτεχνήματα, οι κροτίδες, οι βροντές και οι πυροβολισμοί. Υπάρχουν όμως και καθημερινοί ένοχοι: ηλεκτρικές σκούπες, οικιακές συσκευές, σειρήνες, μοτοσικλέτες, βαριά οχήματα και θόρυβοι από οικοδομικές εργασίες.
Ένας φοβισμένος σκύλος μπορεί να τρέμει, να λαχανιάζει, να βηματίζει νευρικά, να γαβγίζει, να κλαψουρίζει, να κρύβεται ή να επιχειρεί να φύγει.
Οι γάτες προτιμούν να εξαφανιστούν
Οι γάτες συχνά εκδηλώνουν διαφορετικά τον φόβο τους. Τα πυροτεχνήματα, οι βροντές και γενικότερα οι ξαφνικοί, δυνατοί και απρόβλεπτοι θόρυβοι μπορούν να τις αναστατώσουν έντονα.
Στους ενοχλητικούς ήχους του οικιακού περιβάλλοντος περιλαμβάνονται επίσης η ηλεκτρική σκούπα, φορτηγά, αεροπλάνα και άλλοι ασυνήθιστοι ή επαναλαμβανόμενοι δυνατοί θόρυβοι.
Μια φοβισμένη γάτα συχνά καταφεύγει κάτω από το κρεβάτι, μέσα σε ντουλάπες ή σε σκοτεινούς και περιορισμένους χώρους όπου αισθάνεται προστατευμένη.
Αυτό που για εμάς είναι γιορτή, για εκείνα μπορεί να είναι τρόμος
Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι τα πυροτεχνήματα. Για τον άνθρωπο συνδέονται με γιορτές. Για έναν σκύλο ή μια γάτα είναι μια σειρά από απρόβλεπτες εκρήξεις χωρίς εμφανή αιτία και χωρίς δυνατότητα του ζώου να γνωρίζει πότε θα σταματήσουν.
Οι κτηνίατροι συνιστούν στα ζώα που φοβούνται τους θορύβους να παρέχεται ένας ήσυχος και ασφαλής χώρος και να μην εξαναγκάζονται να πλησιάσουν την πηγή του φόβου τους. Σε σοβαρές περιπτώσεις απαιτείται συμβουλή κτηνιάτρου ή ειδικού συμπεριφοράς.
Η έρευνα του 2012 έδειξε τελικά κάτι που όλοι έχουμε αισθανθεί: ορισμένοι ήχοι δεν περνούν απλώς από τα αυτιά μας. Φτάνουν σχεδόν ακαριαία στα κυκλώματα του εγκεφάλου που μας προειδοποιούν ότι κάτι είναι δυσάρεστο ή ενδεχομένως απειλητικό.
