Δεν είναι υπερβολή να πω ότι εκείνο που συνέβη στον Υμηττό είναι ένα μικρό αλλά πολύ ουσιαστικό παράθυρο στο κράτος του μέλλοντος. Ένα κράτος που δεν περιμένει απλώς την καταστροφή για να τρέξει πίσω της. Ένα κράτος που βλέπει νωρίς, προειδοποιεί νωρίς, κινητοποιείται νωρίς και σώζει ζωές, περιουσίες και φυσικό πλούτο αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες. Ανάμεσά τους, πλέον κυρίαρχη θέση αρχίζει να έχει η τεχνητή νοημοσύνη.
Υπάρχουν ειδήσεις που τις διαβάζεις και προσπερνάς. Υπάρχουν όμως και ειδήσεις που πρέπει να τις σταματήσεις, να τις κοιτάξεις προσεκτικά και να πεις: εδώ κάτι αλλάζει.
Η περίπτωση της φωτιάς στον Υμηττό, που εντοπίστηκε σχεδόν στη γέννησή της από το σύστημα του «έξυπνου δάσους» και περιορίστηκε μέσα σε ελάχιστα λεπτά, δεν είναι απλώς μια καλή είδηση. Είναι ένα πολιτικό, αυτοδιοικητικό και κρατικό μάθημα.
Γιατί εδώ δεν μιλάμε μόνο για μια κάμερα που είδε μια φλόγα. Μιλάμε για ένα ολόκληρο σύστημα πρόληψης, επιτήρησης, άμεσης ειδοποίησης και συντονισμένης επέμβασης. Μιλάμε για θερμικές κάμερες, τεχνητή νοημοσύνη, drones, ψηφιακή χαρτογράφηση, κέντρο διαχείρισης κρίσεων, εθελοντές, πυροφυλάκια, δημοτική Πολιτική Προστασία και Πυροσβεστική, όλα σε μία ενιαία αλυσίδα.
Και αυτή η αλυσίδα λειτούργησε.
Στον πυρήνα αυτής της πρωτοβουλίας βρίσκεται ο δήμαρχος Ελληνικού – Αργυρούπολης και πρόεδρος του Συνδέσμου Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού, Γιάννης Κωνσταντάτος. Ένας δήμαρχος που, μαζί με τους δήμους της περιοχής, αποφάσισε ότι η προστασία του Υμηττού δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην αγωνία του κατοίκου, στο μάτι του πυροφύλακα ή στην τύχη της στιγμής.
Αυτό ακριβώς είναι το κρίσιμο σημείο: η τεχνολογία δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο. Τον ενισχύει. Του δίνει χρόνο. Του δίνει εικόνα. Του δίνει πληροφορία. Του δίνει προβάδισμα. Και στις φυσικές καταστροφές, το προβάδισμα είναι τα πάντα.
Μίλησα και με τον υφυπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστα Κατσαφάδο. Και εκείνο που μου είπε έχει ιδιαίτερη σημασία: ότι το υπουργείο αξιοποιεί στο έπακρο και στο μέγιστο την τεχνητή νοημοσύνη για όλες τις φυσικές καταστροφές. Φωτιά, πλημμύρες, σεισμοί. Στην πρόληψη. Στην καταστολή. Στην αποκατάσταση.
Αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι η μεγάλη στροφή που οφείλει να κάνει το σύγχρονο κράτος.
Διότι η κλιματική κρίση δεν περιμένει. Οι φωτιές δεν περιμένουν. Οι πλημμύρες δεν περιμένουν. Οι σεισμοί, οι καύσωνες, τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν περιμένουν να ολοκληρώσουμε συσκέψεις, να ανταλλάξουμε έγγραφα, να διαπιστώσουμε εκ των υστέρων τι πήγε στραβά.
Το κράτος πρέπει να γίνει πιο γρήγορο από την καταστροφή.
Και αυτό δεν γίνεται μόνο με περισσότερα οχήματα, περισσότερα αεροπλάνα, περισσότερα ελικόπτερα, περισσότερους πυροσβέστες, περισσότερους εθελοντές — όλα αυτά είναι απολύτως απαραίτητα και αναντικατάστατα. Γίνεται όμως και με κάτι ακόμη: με δεδομένα, αλγορίθμους, αισθητήρες, δορυφορικές εικόνες, θερμικές κάμερες, drones, κέντρα επιχειρήσεων που βλέπουν σε πραγματικό χρόνο και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να ξεχωρίσουν το τυχαίο από το επικίνδυνο.
Το κράτος του 2026 δεν μπορεί να λειτουργεί με νοοτροπία δεκαετίας του ’80.
Δεν μπορεί να περιμένει το τηλεφώνημα του πολίτη για να καταλάβει ότι κάπου υπάρχει φωτιά. Δεν μπορεί να αναζητεί χάρτες την ώρα της κρίσης. Δεν μπορεί να μην ξέρει πού βρίσκονται οι δεξαμενές νερού, ποιοι δρόμοι είναι προσβάσιμοι, από πού μπορεί να κινηθεί ένα όχημα, ποια περιοχή κινδυνεύει πρώτη, πού θα πάει ο καπνός, πώς θα εξελιχθεί ο άνεμος.
Όλα αυτά σήμερα μπορούν να υπολογίζονται. Να απεικονίζονται. Να προβλέπονται. Να αξιοποιούνται επιχειρησιακά.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πια μια αφηρημένη έννοια για συνέδρια, ομιλίες και εντυπωσιακές παρουσιάσεις. Είναι εργαλείο δημόσιας ασφάλειας. Είναι εργαλείο πολιτικής προστασίας. Είναι εργαλείο περιβαλλοντικής άμυνας.
Και η αυτοδιοίκηση, όταν κινείται με όραμα, μπορεί να γίνει εργαστήριο του νέου κράτους. Αυτό δείχνει η περίπτωση του Υμηττού. Δήμοι που συνεργάζονται. Ένας Σύνδεσμος που δεν μένει στα χαρτιά. Ένας δήμαρχος, ο Γιάννης Κωνσταντάτος, που βάζει την πρόληψη πάνω από την επικοινωνία. Εθελοντές που παραμένουν αναντικατάστατοι. Και τεχνολογία που λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος.
Αυτό είναι το μοντέλο που πρέπει να περάσει παντού. Στα δάση. Στα ρέματα. Στις παραλιακές ζώνες. Στις βιομηχανικές περιοχές. Στα νησιά. Στα ορεινά χωριά. Στα αστικά κέντρα που πνίγονται από καύσωνες και πλημμυρικά φαινόμενα.
Το κράτος δεν πρέπει να φοβάται την τεχνητή νοημοσύνη. Πρέπει να τη θεσμοθετήσει, να την ελέγξει, να την εντάξει με διαφάνεια και κανόνες στην καθημερινή του λειτουργία. Να ξέρουμε ποιος αποφασίζει, ποιος επιβλέπει, ποιος έχει την ευθύνη. Αλλά να μην την αφήσουμε έξω από την Πολιτική Προστασία, επειδή δεν την κατανοούμε πλήρως ή επειδή μας φοβίζει το καινούργιο.
Το καινούργιο, όταν σώζει ζωές, δεν είναι πολυτέλεια. Είναι υποχρέωση.
Αυτό που έγινε στον Υμηττό πρέπει να το δούμε ως προειδοποίηση με θετικό πρόσημο. Όχι ως θαύμα. Όχι ως εξαίρεση. Αλλά ως απόδειξη ότι μπορούμε καλύτερα.
Μπορούμε να έχουμε κράτος που προλαβαίνει. Δήμους που οργανώνονται. Υπουργεία που αξιοποιούν τεχνολογία. Ανθρώπινες δυνάμεις που δεν τρέχουν στα τυφλά, αλλά με καθαρή εικόνα και σχέδιο.
Η επόμενη μεγάλη μάχη της Πολιτικής Προστασίας δεν θα δοθεί μόνο στον αέρα με τα Canadair, ούτε μόνο στο έδαφος με τα πυροσβεστικά. Θα δοθεί και στις οθόνες των κέντρων επιχειρήσεων. Στα δεδομένα. Στους αισθητήρες. Στην τεχνητή νοημοσύνη.
Και όσο πιο γρήγορα το καταλάβουμε, τόσο περισσότερα δάση, σπίτια και ανθρώπινες ζωές θα σώσουμε.
