Η 26η Σεπτεμβρίου είναι αφιερωμένη στην Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης. Μια ημέρα που αφορά όχι μόνο τις γυναίκες, αλλά εξίσου τους άνδρες, τους εφήβους, τους γονείς και το εκπαιδευτικό σύστημα. Γιατί η αντισύλληψη δεν είναι απλώς η αποφυγή μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Είναι η δυνατότητα κάθε ανθρώπου να αποφασίζει υπεύθυνα πότε και αν θέλει να αποκτήσει παιδιά.
Και στην Ελλάδα υπάρχει ένα ερώτημα που επανέρχεται διαρκώς: γίνονται πράγματι 150.000 αμβλώσεις κάθε χρόνο;
Οι 150.000 αμβλώσεις στην Ελλάδα: Τι πραγματικά γνωρίζουμε
Το στοιχείο δεν αποτελεί πρόσφατη επίσημη καταγραφή. Το ίδιο νούμερο είχε χρησιμοποιήσει το ελληνικό Υπουργείο Υγείας σε ανακοίνωσή του για την Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης, το 2012, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για εκτίμηση.
Το 2021, δημοσίευμα της Καθημερινής ανέφερε ότι δεν υπάρχει αξιόπιστη καταγραφή των αμβλώσεων στη χώρα. Παρουσίαζε μάλιστα δύο διαφορετικές εκτιμήσεις γυναικολόγων: περίπου 150.000 από τον Στέφανο Χανδακά και λιγότερες από 100.000 από τον καθηγητή Νικόλαο Σαλάκο.
Το πρόβλημα παραμένει. Δημοσίευμα τον Μάρτιο του 2026, παρουσίασε στοιχεία αποζημιώσεων του ΕΟΠΥΥ για την περίοδο 2023–2025, διευκρινίζοντας όμως ότι δεν αποτελούν πλήρη στατιστική καταγραφή των αμβλώσεων. Επομένως, δεν μπορούμε να παρουσιάζουμε τις 150.000 ως σημερινό, επιβεβαιωμένο αριθμό. Η Ελλάδα χρειάζεται αξιόπιστη καταγραφή, όχι αριθμούς που ανακυκλώνονται επί δεκαετίες.
Αντισύλληψη: Ποιες επιλογές έχουν οι γυναίκες
Η σύγχρονη ιατρική προσφέρει πολλές επιλογές, με διαφορετική αποτελεσματικότητα, διάρκεια και τρόπο χρήσης. Το αντισυλληπτικό χάπι περιέχει ορμόνες που εμποδίζουν την ωορρηξία ή δυσκολεύουν τη γονιμοποίηση. Υπάρχουν συνδυασμένα χάπια και χάπια μόνο με προγεσταγόνο.
Το ενδομήτριο σπείραμα, γνωστό ως σπιράλ, τοποθετείται από γυναικολόγο και προσφέρει μακροχρόνια προστασία. Υπάρχουν ορμονικά και μη ορμονικά σπειράματα χαλκού. Άλλες επιλογές είναι το κολπικό δακτυλίδι, το αντισυλληπτικό επίθεμα, οι ενέσεις και τα υποδόρια εμφυτεύματα.
Τα σπιράλ και τα εμφυτεύματα παρουσιάζουν ποσοστά αποτυχίας κάτω του 1% κατά το πρώτο έτος συνήθους χρήσης. Αντίθετα, στο αντισυλληπτικό χάπι η αποτελεσματικότητα εξαρτάται και από τη συνέπεια στη λήψη. Η επιλογή πρέπει να γίνεται με ιατρική καθοδήγηση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παράγοντες όπως κάπνισμα, ιστορικό θρομβώσεων ή συγκεκριμένα προβλήματα υγείας.
Υπάρχουν αντισυλληπτικά για άνδρες;
Ναι, αλλά οι διαθέσιμες επιλογές παραμένουν περιορισμένες. Το ανδρικό προφυλακτικό είναι η γνωστότερη και πιο προσιτή μέθοδος. Προστατεύει τόσο από ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη όσο και από πολλά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Η βαζεκτομή είναι χειρουργική μέθοδος κατά την οποία διακόπτεται η δίοδος των σπερματοζωαρίων. Θεωρείται μόνιμη αντισύλληψη και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εύκολα αναστρέψιμη επέμβαση. Η διακεκομμένη συνουσία, δηλαδή η απόσυρση πριν από την εκσπερμάτιση, δεν αποτελεί αξιόπιστη μέθοδο.
Το ανδρικό αντισυλληπτικό χάπι: Πότε θα κυκλοφορήσει;
Ερευνητές δοκιμάζουν ορμονικές και μη ορμονικές μεθόδους που αποσκοπούν στην προσωρινή αναστολή της παραγωγής ή της λειτουργίας των σπερματοζωαρίων. Μεταξύ των υπό ανάπτυξη επιλογών βρίσκονται χάπια και ορμονικά σκευάσματα, όπως γέλες που εφαρμόζονται στο δέρμα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, σε ανακοίνωσή του στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, επισημαίνει ότι αρκετές υποψήφιες μέθοδοι βρίσκονται σε προχωρημένες κλινικές δοκιμές. Εκτιμά ότι νέες αναστρέψιμες επιλογές για άνδρες ενδέχεται να φτάσουν στην αγορά μέσα στα επόμενα πέντε έως δέκα χρόνια. Δεν υπάρχει, ωστόσο, ακόμη εγκεκριμένο ανδρικό αντισυλληπτικό χάπι για ευρεία χρήση.
Σύμφωνα με έρευνα που επικαλείται ο ΠΟΥ, περισσότερο από το 75% των ζευγαριών που συμμετείχαν δήλωσαν πρόθυμα να χρησιμοποιήσουν μια νέα ανδρική αντισυλληπτική μέθοδο.
Από ποια ηλικία πρέπει να αρχίζει η αντισύλληψη;
Δεν υπάρχει μία ενιαία ιατρική ηλικία, όπως τα 16 ή τα 18 χρόνια, από την οποία αρχίζει να χρειάζεται αντισύλληψη. Η ανάγκη εμφανίζεται όταν υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης από σεξουαλική δραστηριότητα. Ένα κορίτσι μπορεί να μείνει έγκυος ακόμη και πριν από την πρώτη του περίοδο, επειδή η ωορρηξία προηγείται της εμμήνου ρύσεως.
Ο ΠΟΥ υποστηρίζει ότι οι έφηβοι πρέπει να έχουν πρόσβαση σε κατάλληλη ενημέρωση και υπηρεσίες οικογενειακού προγραμματισμού. Τα αντισυλληπτικά χάπια μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στην εφηβεία, εφόσον είναι ιατρικά κατάλληλα. Το ίδιο ισχύει για ορισμένες μακράς διάρκειας μεθόδους, όπως τα σπιράλ και τα εμφυτεύματα. Το σημαντικό είναι να μη μαθαίνει ένα παιδί για την αντισύλληψη μόνο από τους φίλους του ή από το Διαδίκτυο.
Το προφυλακτικό προστατεύει από δύο διαφορετικούς κινδύνους
Το χάπι, το σπιράλ και το εμφύτευμα αποσκοπούν στην πρόληψη της εγκυμοσύνης. Δεν προστατεύουν από HIV, σύφιλη, γονόρροια ή χλαμύδια. Το προφυλακτικό, όταν χρησιμοποιείται σωστά και συστηματικά, μειώνει σημαντικά και τους δύο κινδύνους.
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι η σωστή χρήση ανδρικού προφυλακτικού σε κάθε σεξουαλική επαφή προσφέρει αντισυλληπτική αποτελεσματικότητα περίπου 98%. Στην καθημερινή ζωή, όμως, η αποτελεσματικότητα είναι χαμηλότερη εξαιτίας λαθών ή ασυνεπούς χρήσης. Η συνδυασμένη χρήση προφυλακτικού με άλλη κατάλληλη αντισυλληπτική μέθοδο μπορεί να προσφέρει πρόσθετη προστασία.
Το χάπι της επόμενης ημέρας δεν είναι χάπι άμβλωσης
Η επείγουσα αντισύλληψη χρησιμοποιείται μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς προστασία ή όταν μια μέθοδος αποτύχει, για παράδειγμα όταν σπάσει το προφυλακτικό. Ανάλογα με τη δραστική ουσία, μπορεί να χρησιμοποιηθεί εντός τριών ή πέντε ημερών. Όσο νωρίτερα ληφθεί, τόσο καλύτερα.
Υπάρχει επίσης η δυνατότητα τοποθέτησης σπιράλ χαλκού εντός πέντε ημερών, από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία υγείας. Η επείγουσα αντισύλληψη προλαμβάνει την εγκυμοσύνη. Δεν διακόπτει μια ήδη εγκατεστημένη κύηση και δεν υποκαθιστά την τακτική αντισύλληψη.
Η αντισύλληψη δεν προκαλεί υποχρεωτικά υπογονιμότητα
Ένας ακόμη διαδεδομένος φόβος είναι ότι μια γυναίκα που παίρνει αντισυλληπτικά χάπια για χρόνια ενδέχεται να μην μπορεί αργότερα να αποκτήσει παιδιά. Ο ΠΟΥ διευκρινίζει ότι η γονιμότητα επανέρχεται γρήγορα μετά τη διακοπή των αντισυλληπτικών χαπιών και ότι η χρήση τους δεν προκαλεί υπογονιμότητα. Δεν απαιτείται επίσης περιοδική διακοπή του χαπιού απλώς και μόνο για να «ξεκουραστεί» ο οργανισμός. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε σκεύασμα είναι κατάλληλο για κάθε γυναίκα.
Τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπολογίζει ότι πραγματοποιούνται περίπου 73 εκατομμύρια αμβλώσεις ετησίως παγκοσμίως. Περίπου έξι στις δέκα ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες καταλήγουν σε άμβλωση, ενώ περίπου το 45% των αμβλώσεων πραγματοποιείται σε μη ασφαλείς συνθήκες. Η πρόσβαση σε αντισύλληψη, επιστημονική ενημέρωση και ασφαλείς υπηρεσίες αναπαραγωγικής υγείας αποτελεί συνεπώς σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας.
Η ευθύνη δεν μπορεί να παραμένει αποκλειστικά γυναικεία
Η Παγκόσμια Ημέρα Αντισύλληψης προσφέρει την ευκαιρία να αλλάξει μια παγιωμένη αντίληψη: ότι η πρόληψη της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης αποτελεί αποκλειστική υποχρέωση της γυναίκας. Η αντισύλληψη αφορά και τους δύο συντρόφους.
Αφορά την εκπαίδευση των παιδιών πριν βρεθούν αντιμέτωπα με δύσκολες αποφάσεις. Αφορά την πρόσβαση σε γυναικολόγους, ουρολόγους, φαρμακοποιούς και αξιόπιστη πληροφόρηση. Και αφορά μια χώρα που οφείλει να γνωρίζει την πραγματικότητα μέσα από αξιόπιστα στοιχεία, αντί να επαναλαμβάνει επί δεκαετίες έναν αριθμό 150.000 αμβλώσεων χωρίς να μπορεί να τον επιβεβαιώσει.
Η σωστή ενημέρωση δεν αφαιρεί από κανέναν το δικαίωμα της επιλογής. Του δίνει τη δυνατότητα να επιλέγει γνωρίζοντας.
Πηγές και τεκμηρίωση
ΠΟΥ – Νέες κατευθυντήριες οδηγίες, 23/9/2026
