Μετά τη ζέστη του καλοκαιριού, οι πιο δροσερές ημέρες του φθινοπώρου μοιάζουν ιδανικές για να τακτοποιήσουμε τον κήπο, να απομακρύνουμε ό,τι έχει ξεραθεί και να προετοιμάσουμε τα φυτά για τους μήνες που ακολουθούν. Το κλάδεμα ωστόσο, δεν πρέπει να γίνεται με μοναδικό κριτήριο την εικόνα ενός φυτού.
Η εποχή κατά την οποία κλαδεύουμε έχει σημασία τόσο για την ανάπτυξη όσο και για την ανθοφορία. Σε ορισμένα είδη, ένα φθινοπωρινό κλάδεμα μπορεί να αφαιρέσει βλαστούς που θα δώσουν τα άνθη της επόμενης χρονιάς. Σε άλλα μπορεί να προκαλέσει νέα, τρυφερή βλάστηση λίγο πριν από την πτώση της θερμοκρασίας, αφήνοντάς την περισσότερο εκτεθειμένη στο κρύο.
Αυτά είναι πέντε φυτά που ευδοκιμούν στην Ελλάδα και για τα οποία αξίζει να αφήσουμε το ουσιαστικό κλάδεμα για καταλληλότερη εποχή.
1. Ορτανσία
Η ορτανσία θέλει ιδιαίτερη προσοχή, καθώς ο σωστός χρόνος κλαδέματος εξαρτάται από το είδος της. Οι πολύ διαδεδομένες ορτανσίες με τις μεγάλες σφαιρικές ταξιανθίες (Hydrangea macrophylla) ανθίζουν κατά κανόνα πάνω σε βλαστούς της προηγούμενης χρονιάς. Ένα γενναίο κλάδεμα το φθινόπωρο μπορεί επομένως να στερήσει από το φυτό μεγάλο μέρος της επόμενης ανθοφορίας.
Μάλιστα, τα ξεραμένα άνθη είναι προτιμότερο να παραμένουν πάνω στο φυτό στη διάρκεια του χειμώνα, καθώς προσφέρουν κάποια προστασία στους τρυφερούς οφθαλμούς που βρίσκονται χαμηλότερα στον βλαστό. Για αυτές τις ορτανσίες, το βασικό κλάδεμα γίνεται στα τέλη του χειμώνα ή στις αρχές της άνοιξης.
2. Βουκαμβίλια
Από τα πλέον χαρακτηριστικά φυτά του ελληνικού καλοκαιριού, η βουκαμβίλια αγαπά τον ήλιο και τη ζέστη, αλλά είναι ευαίσθητη στις χαμηλές θερμοκρασίες. Ένα έντονο κλάδεμα καθώς πλησιάζει ο χειμώνας δεν είναι η καλύτερη επιλογή, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου υπάρχει κίνδυνος παγετού.
Το βασικό κλάδεμα είναι προτιμότερο να γίνεται προς το τέλος του χειμώνα ή στις αρχές της άνοιξης, λίγο πριν αρχίσει η νέα ανάπτυξη. Αν το κρύο έχει προκαλέσει ζημιές, περιμένουμε να περάσει ο κίνδυνος παγετού και τότε αφαιρούμε τα κατεστραμμένα τμήματα.
3. Πικροδάφνη
Ανθεκτική στη ζέστη και στην ξηρασία, η πικροδάφνη (Nerium oleander) είναι από τους πλέον γνώριμους μεσογειακούς θάμνους. Ανθίζει πάνω στη νέα ανάπτυξη και μπορεί να ανεχθεί ακόμη και αρκετά αυστηρό κλάδεμα –αρκεί αυτό να γίνει την κατάλληλη στιγμή.
Το βαθύ κλάδεμα αργά το φθινόπωρο μπορεί να προκαλέσει νέα βλάστηση που δεν θα προλάβει να ωριμάσει πριν από τις χαμηλές θερμοκρασίες. Το βασικό κλάδεμα μπορεί να περιμένει έως το τέλος του χειμώνα ή τις αρχές της άνοιξης.
Χρειάζεται επίσης προσοχή κατά την περιποίησή της: όλα τα μέρη της πικροδάφνης είναι τοξικά, επομένως χρησιμοποιούμε γάντια και δεν αφήνουμε τα κομμένα τμήματα σε σημεία όπου μπορούν να τα προσεγγίσουν παιδιά ή ζώα.
4. Ελιά
Η ελιά είναι απόλυτα προσαρμοσμένη στο μεσογειακό κλίμα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οποιαδήποτε εποχή είναι κατάλληλη για κλάδεμα. Το φθινόπωρο, όταν μάλιστα βρίσκεται σε εξέλιξη ή πλησιάζει η συγκομιδή, δεν υπάρχει λόγος να προχωρήσουμε σε βαθύ κλάδεμα.
Για τη διαμόρφωση της κόμης και την απομάκρυνση νεκρών ή ανεπιθύμητων κλαδιών, το RHS τοποθετεί το κλάδεμα στις αρχές της άνοιξης. Έτσι αποφεύγουμε να δημιουργούμε άσκοπα πληγές στο δέντρο καθώς οδεύουμε προς τον χειμώνα.
5. Λεμονιά και άλλα εσπεριδοειδή
Λεμονιές, πορτοκαλιές και μανταρινιές δεν χρειάζονται συνήθως βαρύ ή συχνό κλάδεμα. Και ειδικά το φθινόπωρο, η υπερβολική παρέμβαση μπορεί να αποδειχθεί λανθασμένη.
Ο λόγος είναι ότι το κλάδεμα μπορεί να διεγείρει την παραγωγή νέων, τρυφερών βλαστών. Αν αυτοί εμφανιστούν αργά μέσα στη χρονιά, είναι περισσότερο ευάλωτοι στις χαμηλές θερμοκρασίες και στον παγετό. Γι’ αυτό οι γεωπόνοι συνιστούν να αποφεύγεται το όψιμο κλάδεμα και, όταν χρειάζεται ουσιαστική παρέμβαση, να προτιμάται η περίοδος κατά την οποία έχει περάσει ο κίνδυνος του κρύου.
Τριανταφυλλιές
Το έντονο κλάδεμα, κατά το οποίο αφαιρείται σημαντικό μέρος των βλαστών, καλό είναι να αποφεύγεται το φθινόπωρο επειδή μπορεί κι εδώ να ενθαρρύνει την ανάπτυξη νέων, τρυφερών βλαστών, οι οποίοι είναι περισσότερο ευάλωτοι στο κρύο που ακολουθεί.
Μπορούμε να αφαιρέσουμε ξερά, άρρωστα ή κατεστραμμένα κλαδιά και, εφόσον χρειάζεται, να περιορίσουμε ελαφρά πολύ μακριούς βλαστούς, αλλά το κύριο κλάδεμα είναι προτιμότερο να περιμένει έως το τέλος του χειμώνα ή τις αρχές της άνοιξης, όταν έχει περάσει ο κίνδυνος των χαμηλών θερμοκρασιών και πριν αρχίσει η έντονη νέα βλάστηση. Στις ηπιότερες περιοχές της Ελλάδας ο ακριβής χρόνος μπορεί να διαφέρει, γι’ αυτό περισσότερο από μια συγκεκριμένη ημερομηνία μετρούν οι τοπικές θερμοκρασίες και το στάδιο ανάπτυξης του φυτού.
Τι μπορούμε να κάνουμε το φθινόπωρο
Το γεγονός ότι αφήνουμε το κλαδευτήρι στην άκρη δεν σημαίνει ότι εγκαταλείπουμε τον κήπο μέχρι την άνοιξη. Μπορούμε να απομακρύνουμε πεσμένα φύλλα και φυτικά υπολείμματα, να ελέγξουμε τα φυτά για ασθένειες και παράσιτα και να περιορίσουμε σταδιακά το πότισμα όπου χρειάζεται.
Κυρίως, αντιστεκόμαστε στην παρόρμηση να «συμμαζέψουμε» κάθε φυτό επειδή η βλάστησή του δεν δείχνει πλέον τόσο περιποιημένη όσο το καλοκαίρι. Στον κήπο, μερικές φορές η καλύτερη φροντίδα είναι απλώς να γνωρίζουμε πότε δεν χρειάζεται να επέμβουμε.
Με πληροφορίες από Better Homes & Gardens, Royal Horticultural Society, University of California
