Ένας άνθρωπος καταρρέει ξαφνικά στο πεζοδρόμιο. Ένας πελάτης χάνει τις αισθήσεις του σε εστιατόριο. Ένας αθλητής πέφτει στο γήπεδο. Ένας μαθητής ή ένας εκπαιδευτικός αντιμετωπίζει καρδιακή ανακοπή μέσα στο σχολείο.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η διαφορά ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο μπορεί να βρίσκεται στα χέρια ενός απλού πολίτη που γνωρίζει καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση, τη γνωστή ΚΑΡΠΑ.
Η 16η Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Επανεκκίνησης Καρδιάς, έχει ακριβώς αυτόν τον στόχο: να πείσει ότι η διάσωση μιας ανθρώπινης ζωής δεν είναι αποκλειστικά υπόθεση των γιατρών και των διασωστών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Αναζωογόνησης, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι στην Ευρώπη υφίστανται κάθε χρόνο καρδιακή ανακοπή εκτός νοσοκομείου. Η έγκαιρη παρέμβαση ενός παρευρισκομένου μπορεί να αλλάξει δραματικά την έκβαση.
Τι είναι η ΚΑΡΠΑ και πώς εκπαιδεύεται ένας πολίτης
Η καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση περιλαμβάνει κυρίως θωρακικές συμπιέσεις, οι οποίες βοηθούν να διατηρηθεί η κυκλοφορία του αίματος όταν η καρδιά έχει σταματήσει να λειτουργεί αποτελεσματικά.
Η εκπαίδευση δεν προϋποθέτει ιατρικές σπουδές. Μέσα από οργανωμένα μαθήματα βασικής υποστήριξης ζωής, οι συμμετέχοντες μαθαίνουν να αναγνωρίζουν μια πιθανή ανακοπή, να καλούν το 112 ή το 166, να εφαρμόζουν συμπιέσεις και να χρησιμοποιούν αυτόματο εξωτερικό απινιδωτή.
Για έναν ενήλικα που δεν ανταποκρίνεται και δεν αναπνέει φυσιολογικά, η βασική οδηγία είναι να ξεκινήσουν αμέσως θωρακικές συμπιέσεις με ρυθμό 100–120 το λεπτό, ακολουθώντας τις οδηγίες του τηλεφωνικού κέντρου έκτακτης ανάγκης. Όποιος δεν έχει εκπαιδευτεί στις εμφυσήσεις μπορεί να κάνει συνεχείς συμπιέσεις.
Τα πρακτικά σεμινάρια βασικής υποστήριξης ζωής και χρήσης απινιδωτή διαρκούν συνήθως λίγες ώρες. Περιλαμβάνουν εξάσκηση σε ειδικά προπλάσματα και, ανάλογα με τον φορέα, αξιολόγηση και πιστοποίηση.
Στην Ελλάδα, σχετικές εκπαιδεύσεις πραγματοποιούνται από το ΕΚΑΒ, τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, το Kids Save Lives και πιστοποιημένους εκπαιδευτικούς φορείς. Υπάρχουν δωρεάν δράσεις, αλλά και προγράμματα με δίδακτρα που διαφοροποιούνται ανάλογα με τη διάρκεια και την πιστοποίηση.
Απινιδωτής: Το μηχάνημα που μπορεί να δώσει μια δεύτερη ευκαιρία
Ο αυτόματος εξωτερικός απινιδωτής, γνωστός διεθνώς ως AED, είναι φορητή συσκευή που αναλύει τον καρδιακό ρυθμό και, όταν ενδείκνυται, χορηγεί ηλεκτρικό σοκ.
Δεν χρειάζεται ο χρήστης να είναι γιατρός. Η συσκευή παρέχει φωνητικές οδηγίες και δεν επιτρέπει τη χορήγηση σοκ όταν η ανάλυση δεν διαπιστώνει ρυθμό που αντιμετωπίζεται με απινίδωση.
Ωστόσο, ο απινιδωτής δεν αντικαθιστά την ΚΑΡΠΑ. Οι συμπιέσεις πρέπει να συνεχίζονται σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευής και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
Πού πρέπει να υπάρχουν απινιδωτές και τι προβλέπει ο νόμος
Στην Ελλάδα υπάρχει θεσμικό πλαίσιο για την οργάνωση της αναζωογόνησης και τη χρήση απινιδωτών σε δημόσιους χώρους, με αφετηρία και την υπουργική απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 219/2007.
Χρειάζεται, όμως, μια ουσιαστική διευκρίνιση: δεν ισχύει μία ενιαία, γενική υποχρέωση τοποθέτησης απινιδωτή σε κάθε κατάστημα, γραφείο ή μικρή επιχείρηση. Οι απαιτήσεις εξαρτώνται από το ειδικό πλαίσιο κάθε δραστηριότητας και εγκατάστασης.
Η παρουσία απινιδωτών είναι ιδιαίτερα σημαντική σε αθλητικές εγκαταστάσεις, σχολεία, πανεπιστήμια, αεροδρόμια, σταθμούς μεταφορών, εμπορικά κέντρα, μεγάλους χώρους εργασίας και σημεία με μεγάλη συγκέντρωση κοινού.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχει μια συσκευή κρεμασμένη στον τοίχο. Πρέπει να είναι προσβάσιμη, συντηρημένη και να γνωρίζουν οι παρευρισκόμενοι πού βρίσκεται.
Η νέα υποχρέωση εκπαίδευσης στους χώρους εργασίας
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο νόμος 5239/2025, ο οποίος προβλέπει υποχρεώσεις των εργοδοτών για εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ και στη λαβή Χάιμλιχ.
Για εγκαταστάσεις με έως 50 εργαζομένους προβλέπεται εκπαίδευση μέσω δωρεάν εκπαιδευτικού υλικού και βίντεο του Υπουργείου Εργασίας.
Για εγκαταστάσεις με περισσότερους από 50 εργαζομένους προβλέπονται μαθήματα από πιστοποιημένους φορείς για τουλάχιστον το ήμισυ του προσωπικού, ανά τριετία.
Πρόκειται για υποχρέωση εκπαίδευσης, η οποία δεν πρέπει να συγχέεται με μια γενική υποχρέωση αγοράς απινιδωτή από όλες τις επιχειρήσεις.
Πόσο κοστίζει ένας απινιδωτής
Η αγορά ενός αυτόματου εξωτερικού απινιδωτή αποτελεί σημαντική αλλά σχετικά περιορισμένη δαπάνη σε σχέση με την αξία της προστασίας μιας ανθρώπινης ζωής.
Ενδεικτικά, ένας απινιδωτής μπορεί να κοστίζει περίπου 900–1.800 ευρώ, ανάλογα με το μοντέλο, την εγγύηση και τον εξοπλισμό. Επιπλέον, χρειάζεται κατάλληλο ερμάριο, περιοδικός έλεγχος και αντικατάσταση αναλωσίμων, όπως τα ηλεκτρόδια και η μπαταρία, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί δημόσια προμήθεια στην οποία η τιμή απινιδωτή ήταν 1.300 ευρώ, ενώ το ερμάριο και η βάση στήριξης κόστιζαν επιπλέον 300 ευρώ.
Σχεδόν 6.500 απινιδωτές για ελληνικά σχολεία
Το 2026 το Υπουργείο Παιδείας προκήρυξε διαγωνισμό για την προμήθεια και εγκατάσταση συνολικά 6.479 απινιδωτών σε δημόσιες σχολικές μονάδες πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Ο διαγωνισμός χωρίστηκε σε δύο τμήματα, με προϋπολογισμό περίπου 6,94 εκατομμύρια ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Πρόκειται για σημαντική παρέμβαση, αν και η προκήρυξη από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι όλες οι συσκευές έχουν ήδη εγκατασταθεί.
Τα παιδιά που μαθαίνουν να σώζουν ζωές
Η Ελλάδα έχει ήδη παρουσιάσει αξιοσημείωτα παραδείγματα συμμετοχής μαθητών σε προγράμματα αναζωογόνησης.
Στις 16 Οκτωβρίου 2025, συνολικά 60.650 μαθητές από 550 σχολεία συμμετείχαν σε δράση του Kids Save Lives, καταρρίπτοντας πανελλήνιο ρεκόρ συμμετοχής στην ΚΑΡΠΑ.
Η δράση πραγματοποιήθηκε με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη και διαδικτυακή συμμετοχή σχολείων από ολόκληρη τη χώρα.
Η εκπαίδευση στην ΚΑΡΠΑ θα μπορούσε να αποτελεί σταθερό πρακτικό μάθημα σε όλα τα σχολεία. Ένας μαθητής που μαθαίνει σήμερα να αντιμετωπίζει μια ανακοπή μπορεί αύριο να σώσει έναν συμμαθητή, έναν γονέα ή έναν άγνωστο στον δρόμο.
Η επανεκκίνηση της καρδιάς είναι υπόθεση όλων μας
Η Παγκόσμια Ημέρα Επανεκκίνησης Καρδιάς δεν πρέπει να εξαντλείται σε εκδηλώσεις, φωτογραφίες και ανακοινώσεις.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσοι Έλληνες γνωρίζουν ΚΑΡΠΑ, πόσοι χώροι διαθέτουν λειτουργικούς απινιδωτές και πόσο γρήγορα μπορεί να φτάσει μια τέτοια συσκευή δίπλα σε έναν άνθρωπο που καταρρέει.
Γιατί, όταν συμβεί μια καρδιακή ανακοπή, δεν υπάρχει χρόνος για αναζήτηση οδηγιών στο διαδίκτυο. Υπάρχει μόνο χρόνος για δράση.
Και αυτή η δράση μπορεί να σώσει μια ζωή.
