Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν στα ανοικτά των ακτών της Τουρκίας το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο στον κόσμο, με το πλοίο, που χρονολογείται στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, να εκτιμάται ότι βυθίστηκε πριν από 4.400 έως 4.700 χρόνια.
Το πλοίο, το οποίο κατασκευάστηκε περίπου την ίδια εποχή με τη Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας, πιθανότατα χρησιμοποιούνταν για εμπορικές μεταφορές φορτίων στη Μεσόγειο, σύμφωνα με ερευνητές της Ένωσης Μεσογειακής Αρχαιολογίας.
Η ξύλινη κατασκευή του πλοίου δεν διασώθηκε, αλλά τα κεραμικά αγγεία αποθήκευσης που μετέφερε βρίσκονταν στον βυθό της θάλασσας και, παραδόξως, ορισμένα περιέχουν ακόμη ίχνη του περιεχομένου τους.
Οι αρχαιολόγοι που εντόπισαν το πλοίο αναφέρουν ότι είχε μήκος περίπου 10 μέτρων: «Το ναυάγιο αποτελεί μια χρονοκάψουλα στον βυθό της θάλασσας», δήλωσε ο καθηγητής Hakan Öniz από το Πανεπιστήμιο Akdeniz της Τουρκίας, ο οποίος ηγήθηκε της αποστολής της Ένωσης Μεσογειακής Αρχαιολογίας.
Το νέο εύρημα παίρνει τον τίτλο του αρχαιοτέρου από το ναυάγιο της Δοκού, ανάμεσα στην Ύδρα και την Αργολική ακτή, το οποίο χρονολογείται περίπου στο 2200 π.Χ.
Το ναυάγιο κείτεται σε μια υποβρύχια πλαγιά, σε βάθος περίπου 30 μέτρων κάτω από την επιφάνεια. Οι δύτες που πραγματοποιούσαν ανασκαφές περιορίζονταν σε βάρδιες 30 λεπτών λόγω του βάθους, αναφέρει το BBC.
Το ναυάγιο βρίσκεται κοντά στις ακτές του νησιού Κέκοβα. Πρόκειται για ένα ακατοίκητο τουρκικό νησί 4,5 τ.χλμ. στην επαρχία της Αττάλειας, κοντά στο Ντέμρε, στην Τουρκία. Τα ευρήματα είναι διάσπαρτα στην υποθαλάσσια πλαγιά.
Στο σημείο εντοπίστηκαν τρεις μεγάλες πέτρινες άγκυρες, καθώς και περισσότερα από 30 κεραμικά δοχεία αποθήκευσης, γνωστά ως αμφορείς.
The discovery of the oldest known shipwreck in the world has been recently announced; 30 amphorae, apparently Levantine ones, and three stone anchors, but no wooden remains, have been found off the islet of Kekova, Southwestern Turkey, dating approximately to 2700-2400 BC. https://t.co/Nv1fpC9qi3
— Ahahistory (@ahahistory2) October 14, 2026
Η απουσία ξύλινων καταλοίπων από το πλοίο δεν επέτρεψε στους ερευνητές να χρησιμοποιήσουν μεθόδους όπως η χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα, η οποία μετρά μια μορφή άνθρακα που υπάρχει στα οργανικά υλικά, για να προσδιορίσουν την ηλικία του ναυαγίου.
Αντί γι’ αυτό, οι αρχαιολόγοι εξέτασαν το σχήμα των αμφορέων. Καθώς τα είδη της κεραμικής μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου, τα διαφορετικά χαρακτηριστικά τους μπορούν να συνδεθούν με συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους.
«Το ναυάγιο ανήκει 100% στην Εποχή του Χαλκού»
Τα κεραμικά ευρήματα της Κέκοβα έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: δύο λαβές, μια ανάγλυφη προεξοχή στο μέσο και επίπεδη βάση. Ένα σκεύος έμοιαζε με τα δοχεία που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά γεωργικών προϊόντων, όπως το κρασί και το ελαιόλαδο, κατά την Εποχή του Χαλκού.
Ο Öniz δήλωσε ότι ο σχεδιασμός τους αντιστοιχεί σε αμφορείς που έχουν ανακαλυφθεί στην Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή που χρονολογούνται πριν από 4.400 έως 4.700 χρόνια.
«Συγκρίνοντας τις τεχνικές διακόσμησης, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το ναυάγιο ανήκει στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Αυτό είναι απολύτως βέβαιο», τόνισε χαρακτηριστικά.
Δύτες της αποστολής ανέσυραν τους αμφορείς στην επιφάνεια, όπου πλέον συντηρούνται με ιδιαίτερη προσοχή, έπειτα από χιλιάδες χρόνια παραμονής στον βυθό.
Η δρ Karin Sowada, αρχαιολόγος από το Πανεπιστήμιο Μακουάρι της Αυστραλίας, εξέτασε τους αμφορείς μετά την ανάσυρσή τους. Ορισμένοι ήταν ακέραιοι και, προς έκπληξή της, εξακολουθούσαν να περιέχουν παχύρρευστα, γυαλιστερά υπολείμματα.
«Κοίταξα στο εσωτερικό και λίγο έλειψε να λιποθυμήσω. Δεν μπορούσα να πιστέψω πόσο εμφανές ήταν τα υπολείμματα. Δεν επρόκειτο απλώς για μερικές κηλίδες… Μεγάλη ποσότητα αυτού του υλικού είχε παραμείνει στο εσωτερικό», δήλωσε.
Η ερευνητική ομάδα προσπαθεί τώρα να εξακριβώσει τι ακριβώς μετέφεραν οι αμφορείς. «Θα μπορούσε να είναι ελαιόλαδο, κρασί ή ρητίνη δέντρων», ανέφερε η Sowada. Όπως εξήγησε, υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο τα υπολείμματα να προέρχονται από την επαναχρησιμοποίηση των αγγείων.
«Πρόκειται για τεράστια δοχεία, όχι για αντικείμενα που μεταφέρονταν κάπου και μετά δεν τα ξαναέβλεπε κανείς. Οι άνθρωποι πιθανότατα άδειαζαν τους αμφορείς μόλις έφταναν στον προορισμό τους και ενδεχομένως τους χρησιμοποιούσαν ξανά για πολλά, πολλά χρόνια», σημείωσε.
Mavi Vatan’da, dünyanın en eski batığının izlerini gün yüzüne çıkarıyoruz. Kekova’da yürüttüğümüz su altı kazılarında çıkarılan, 4.700 yıl öncesine uzanan amforalar, Anadolu kıyılarının deniz ticaretindeki köklü geçmişine ışık tutuyor. Zeytinyağı ya da şarap taşımak için kullanıldığı düşünülen bu kaplar, Doğu Akdeniz’deki ticaretin ve kültürler arası etkileşimin önemli izlerini taşıyor. Kil analizleri, amforaların muhtemelen Ürdün Vadisi’ndeki atölyelerde üretildiğine işaret ediyor. Benzer örneklerin Mısır, Troya ve Girit’te de bulunması, farklı coğrafyaları deniz yoluyla birbirine bağlayan ticaret ağlarını anlamamız açısından büyük önem taşıyor. Buluntular arasında, üzerinde dokuz farklı işaret ve gövdesinde iki delik bulunan bir amfora da dikkat çekiyor. Peynir ya da tereyağı yapımında yayık olarak kullanılmış olabileceği düşünülen bu kap, denizcilerin uzun yolculuklarda kendi yiyeceklerini üretmiş olabileceklerine dair ipuçları sunuyor. Anadolu’nun denizcilik tarihini yeni bulgularla aydınlatmaya, su altındaki kültürel mirasımızı koruyarak gelecek nesillere aktarmaya devam ediyoruz. Kazıların bilimsel sorumluluğunu üstlenen Doç. Dr. Hakan Öniz’i ve emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımızı kutluyorum.
— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) October 14, 2026
Το πλοίο έπλεε είτε προς την Τροία είτε προς τη Μινωική Κρήτη
Το ναυάγιο και το φορτίο του ρίχνουν επίσης φως στις εμπορικές δραστηριότητες του αρχαίου κόσμου.
Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, το πλοίο ξεκίνησε το ταξίδι του από κάποια περιοχή κατά μήκος των ανατολικών ακτών της Μεσογείου. Εκτιμούν ότι μετέφερε εμπορεύματα είτε προς την αρχαία Τροία, στη σημερινή βορειοδυτική Τουρκία, είτε προς την Κρήτη της μινωικής εποχής.
Αντίστοιχα αρχαιολογικά ευρήματα έχουν εντοπιστεί και στην Κρήτη και εξετάζεται το ενδεχόμενο θαλάσσιας επικοινωνίας μεταξύ των ακτών της Ανατολίας και του Αιγαίου ήδη από την τρίτη χιλιετία π.Χ.
Τα θαλάσσια ταξίδια στην αρχαιότητα ήταν γεμάτα κινδύνους, ιδιαίτερα στην περιοχή γύρω από το νησί Κέκοβα, όπου τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα και οι άνεμοι έχουν οδηγήσει πολλά πλοία στον βυθό.
«Είμαστε οι πρώτοι που αγγίζουν αυτά τα αντικείμενα έπειτα από 5.000 χρόνια»
Στην ευρύτερη περιοχή έχουν εντοπιστεί εκατοντάδες ναυάγια, ενώ η Ένωση Μεσογειακής Αρχαιολογίας ειδικεύεται στον εντοπισμό και τη μελέτη τους.
Ο Hakan Öniz αναφέρει ότι, όταν καταδύεται στο σημείο του ναυαγίου, σκέφτεται πρώτα τους ανθρώπους που συνδέονταν με το πλοίο και το ταξίδι του.
«Είμαστε οι πρώτοι άνθρωποι που αγγίζουν αυτά τα αντικείμενα έπειτα από 5.000 χρόνια».
Σκεφτόμαστε πάντα τους ναυτικούς, τους τεχνίτες που κατασκεύασαν τους αμφορείς, τον άνθρωπο που τους μετέφερε στους ώμους του μέχρι το πλοίο, αλλά και τις γυναίκες που περίμεναν τους συζύγους τους, οι οποίοι, δυστυχώς, δεν επέστρεψαν ποτέ», δήλωσε.
Το ναυάγιο ανήκει στο τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού. Ο υπουργός Mehmet Nuri Ersoy ,ανακοίνωσε ότι τα αντικείμενα που έχουν ανασυρθεί θα εκτεθούν στο νέο Μουσείο Υποβρύχιας Αρχαιολογίας της Μεσογείου, στην Αττάλεια, το οποίο αναμένεται να ανοίξει τους επόμενους μήνες.
