Αρκετά είναι τα παραδοσιακά έθιμα που έχουν τις ρίζες τους κρυμμένες στο παρελθόν και αναβιώνουν την εορταστική περίοδο των Θεοφανείων σε διάφορες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας. Εκτός από τους τολμηρούς που πέφτουν στα παγωμένα νερά για να πιάσουν τον σταυρό και να έχουν ευλογία, τύχη και υγεία, υπάρχουν και εκείνα τα έθιμα που δεν είναι ευρέως γνωστά στην υπόλοιπη χώρα.
Τα Ραγκουτσάρια στην Καστοριά είναι ένα τριήμερο εκδηλώσεων καρναβαλιού και ξεφαντώματος που αρχίζουν στις 6 Ιανουαρίου και ολοκληρώνονται στις 8 Ιανουαρίου. Πρόκειται για ένα έθιμο που αναβιώνει τις αρχαίες Διονυσιακές τελετές και που σύμφωνα με τους ντόπιους σκοπό έχει να τους κάνει να ξεχάσουν τα προβλήματα της καθημερινότητας.
Όσοι συμμετέχουν μεταμφιέζονται σε ζώα ή αλλάζουν φύλο (οι άνδρες μεταμφιέζονται σε γυναίκες και το αντίστροφο). Αμέσως μετά τον αγιασμό των υδάτων, τα Ραγκουτσάρια ξεχύνονται στις γειτονιές της Καστοριάς με παραδοσιακή ορχήστρα χάλκινων, τραγουδώντας και χορεύοντας, ενώ το έθιμο ολοκληρώνεται με μεγάλη παρέλαση.
«Η αρπαγή της Μανιώς»
Στην Γαλάτιστα της Χαλκιδικής, κατά τα Θεοφάνεια, αναβιώνει το δρώμενο της «Καμήλας και της Νύφης». Όπως και στην περίπτωση της Καστοριάς, έτσι και εδώ το έθιμο πραγματοποιείται το τριήμερο 5, 6 και 7 Ιανουαρίου. Οι ρίζες του εντοπίζονται στα χρόνια της τουρκοκρατίας και βασίζεται στην αρπαγή της Μανιώς, μίας πολύ όμορφης κοπέλας από τον Αγά του χωριού, ο οποίος ήθελε να την εντάξει στο χαρέμι του.
Τα σχέδια του Αγά δεν έφεραν αποτέλεσμα, καθώς τα παλικάρια του χωριού με αρχηγό τον αγαπημένο της, μην μπορώντας να ανεχθούν την αρπαγή και την προσβολή, αντέδρασαν και αποφάσισαν να πάρουν πίσω την κοπέλα. Εφηύραν λοιπόν το τέχνασμα της Καμήλας που μοιάζει αρκετά σε αυτό του Δούρειου Ίππου.
Την Δευτέρα (5/1) έγινε στο χωριό η περιφορά των κουδουνιών και ο στολισμός της «Καμήλας». Αύριο (6/1) το έθιμο θα αναβιώσει και την Τετάρτη θα πραγματοποιηθεί ο γάμος της Μανιώς. Παράλληλα, στο Παλαιόκαστρο Χαλκιδικής, ζωντανεύει το έθιμο των Φωταράδων που αρχίζει την παραμονή των Φώτων.
Ειδικότερα, μία ομάδα καλαντιστών εκλέγει «βασιλιά» και όλοι μαζί πηγαίνουν στην εκκλησία του χωριού. Στην συνέχεια, η ομάδα περιφέρεται, τραγουδώντας τα τοπικά κάλαντα, τα οποία καταλήγουν σε ξεχωριστές ευχές για το κάθε μέλος της οικογένειας. Ανήμερα των Φώτων, ο «βασιλιάς» ντυμένος με τσομπάνικη κάπα και οι «Φωταράδες» με την τοπική ενδυμασία, κρατούν μεγάλα ξύλινα σπαθιά και χορεύουν στην πλατεία του χωριού.
Τέλος, στην Άρνισσα της Πέλλας θα αναβιώσουν την ημέρα των Θεοφανίων τα «Τζαμαλάρια». Επίκεντρο του εθίμου είναι ο γάμος. Πρωταγωνιστικό ρόλο έχει ένα ζιζάνιο, το «μπουμπάρι», που μπαίνει ανάμεσα στους νεόνυμφους και τους παρενοχλεί, τους προτείνει άλλο ταίρι. Το έθιμο περιλαμβάνει ατελείωτο γλέντι στους δρόμους του χωριού.
Πηγή: emakedonia.gr
