Μια από τις πιο παράξενες και δραματικές προσωπικότητες της μεταπολεμικής Ελλάδας ήταν αναμφίβολα ο γιατρός Βασίλης Τσιρώνης. Αντικαθεστωτικός, πολιτικός ακτιβιστής, αεροπειρατής και αργότερα πρωταγωνιστής μιας πολύμηνης ένοπλης αντιπαράθεσης με την Αστυνομία, έγραψε μια ιστορία που ακόμη και σήμερα μοιάζει με κινηματογραφικό σενάριο.
Στις 16 Αυγούστου 1969, με τη δικτατορία των συνταγματαρχών να βρίσκεται ήδη στον τρίτο χρόνο της, ο Τσιρώνης προχώρησε σε μια ακραία πράξη πολιτικής διαμαρτυρίας: κατέλαβε αεροσκάφος της Ολυμπιακής Αεροπορίας και το ανάγκασε να κατευθυνθεί στην κομμουνιστική τότε Αλβανία.
Δεν ήταν, πάντως, ούτε η πρώτη αεροπειρατεία από Έλληνα ούτε καν η πρώτη αεροπειρατεία της Ολυμπιακής. Είχε προηγηθεί, μόλις επτά μήνες νωρίτερα, μια άλλη εντυπωσιακή υπόθεση, επίσης με αντικαθεστωτικό υπόβαθρο.
16 Αυγούστου 1969: Το αεροπλάνο αντί για τα Ιωάννινα πήγε στην Αλβανία
Ο Βασίλης Τσιρώνης επιβιβάστηκε μαζί με τη σύζυγό του Βαρβάρα και τα δύο παιδιά τους σε αεροσκάφος της Ολυμπιακής που εκτελούσε το δρομολόγιο Αθήνα – Αγρίνιο – Ιωάννινα, με 28 επιβάτες σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές.
Κατά τη διάρκεια της πτήσης, ο Τσιρώνης κατέλαβε το αεροσκάφος και απαίτησε από το πλήρωμα να αλλάξει πορεία και να κατευθυνθεί προς την Αλβανία. Στόχος του ήταν να διαφύγει από την Ελλάδα και ταυτόχρονα να εκφράσει με έναν θεαματικό τρόπο την αντίθεσή του στη δικτατορία.
Το αεροπλάνο πέρασε στον αλβανικό εναέριο χώρο και προσγειώθηκε τελικά στην Αλβανία. Η υπόθεση έληξε χωρίς θύματα και οι υπόλοιποι επιβάτες μπόρεσαν να επιστρέψουν στην Ελλάδα.
Για τον Τσιρώνη, όμως, άρχιζε μια νέα ζωή μακριά από τη χώρα.
Επτά μήνες νωρίτερα η πρώτη αεροπειρατεία της Ολυμπιακής
Η περίπτωση Τσιρώνη συχνά παρουσιάζεται ως η πρώτη ελληνική αεροπειρατεία. Αυτό δεν είναι σωστό.
Στις 2 Ιανουαρίου 1969, ο 30χρονος Κρητικός λατόμος Γεώργιος Φλαμουρίδης, γνωστός και ως Παραβολιδάκης, είχε επιβιβαστεί σε αεροσκάφος Douglas DC-6B της Ολυμπιακής, το οποίο εκτελούσε το δρομολόγιο Ηράκλειο–Αθήνα. Στο αεροπλάνο βρίσκονταν 97 επιβάτες και πενταμελές πλήρωμα. (ekriti)
Λίγα λεπτά μετά την απογείωση, ο Φλαμουρίδης εισέβαλε στο πιλοτήριο και απαίτησε να αλλάξει η πορεία προς το Κάιρο. Και η δική του ενέργεια συνδεόταν με τη Χούντα: ήταν πολιτικά διωκόμενος και επιδίωκε να διαφύγει από το καθεστώς των συνταγματαρχών.
Το DC-6B προσγειώθηκε στο Κάιρο, όπου οι αιγυπτιακές αρχές συνέλαβαν τον αεροπειρατή και φρόντισαν για την επιστροφή επιβατών και πληρώματος στην Ελλάδα.
Έτσι, μέσα στο ίδιο έτος, το 1969, η Ολυμπιακή αντιμετώπισε δύο αεροπειρατείες από Έλληνες με αντικαθεστωτικό υπόβαθρο: τον Ιανουάριο προς το Κάιρο και τον Αύγουστο προς την Αλβανία.
Η πρώτη ελληνική αεροπειρατεία είχε γίνει το 1948
Υπάρχει όμως και ένα ακόμη παλαιότερο κεφάλαιο.
Η πρώτη γνωστή αεροπειρατεία ελληνικού επιβατικού αεροσκάφους είχε σημειωθεί στις 12 Σεπτεμβρίου 1948, μέσα στον Εμφύλιο. Έξι νεαροί ΕΠΟΝίτες κατέλαβαν αεροσκάφος DC-3 της ΤΑΕ, της εταιρείας που προϋπήρξε της Ολυμπιακής, σε πτήση Αθήνα–Θεσσαλονίκη και το ανάγκασαν να κατευθυνθεί προς τη Γιουγκοσλαβία.
Επομένως, ο Τσιρώνης δεν ήταν ο πρώτος Έλληνας αεροπειρατής. Η δική του υπόθεση, όμως, παραμένει από τις πλέον χαρακτηριστικές αεροπειρατείες της περιόδου της δικτατορίας.
Ποιος ήταν ο Βασίλης Τσιρώνης
Ο Τσιρώνης γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε Ιατρική. Από σχετικά νεαρή ηλικία ανέπτυξε έντονη πολιτική και κοινωνική δραστηριότητα.
Καθοριστική στιγμή στη ζωή του υπήρξε ο διορισμός του, το 1958, ως γιατρού των πολιτικών εξορίστων στον Άη Στράτη. Εκεί ήρθε αντιμέτωπος με τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης των εξορίστων και συγκρούστηκε με τις κρατικές αρχές.
Καταγγελίες του για όσα συνέβαιναν στο νησί έφτασαν και στον ξένο Τύπο, με αποτέλεσμα να μπει στο στόχαστρο των αρχών. Ακολούθησαν δικαστικές περιπέτειες, φυλακίσεις και απεργίες πείνας.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 δημιούργησε δικό του πολιτικό σχηματισμό και ανέπτυξε μια όλο και περισσότερο προσωπική και αντισυμβατική πολιτική δράση.
Από την Αλβανία στη Σουηδία
Μετά την αεροπειρατεία του 1969, ο Τσιρώνης δεν παρέμεινε μόνιμα στην Αλβανία. Η οικογένεια έφυγε και τελικά εγκαταστάθηκε στη Σουηδία, όπου ο γιατρός πέρασε μεγάλο μέρος της περιόδου της δικτατορίας.
Μετά την πτώση της Χούντας και την αποκατάσταση της Δημοκρατίας επέστρεψε στην Ελλάδα.
Η επιστροφή του, ωστόσο, δεν σήμανε και το τέλος των συγκρούσεών του με το κράτος. Αντιθέτως, σταδιακά οδηγήθηκε σε ακόμη μεγαλύτερη απομόνωση και σε ακραίες μορφές πολιτικής δράσης.
Το διαμέρισμα που έγινε «ανεξάρτητο κράτος»
Το τελευταίο κεφάλαιο της ζωής του άρχισε στα τέλη του 1977.
Έπειτα από καταδίωξη της Αστυνομίας, ο Τσιρώνης κλείστηκε μαζί με την οικογένειά του στο διαμέρισμά του στο Παλαιό Φάληρο και αρνήθηκε να παραδοθεί. Η πολιορκία κράτησε μήνες. (Culture is Athens)
Στις 5 Φεβρουαρίου 1978 προχώρησε στην πιο παράδοξη ίσως κίνηση της ζωής του: ανακήρυξε το διαμέρισμά του σε «ελεύθερο και ανεξάρτητο κράτος».
Από το μπαλκόνι εκφωνούσε με μεγάφωνα τα δικά του «ανακοινωθέντα» εναντίον του κράτους, ενώ η περιοχή είχε ουσιαστικά μετατραπεί σε σκηνικό μιας πρωτοφανούς αντιπαράθεσης. (rassias.gr)
Η υπόθεση είχε γίνει πλέον καθημερινό θέμα στις εφημερίδες και προκαλούσε πολιτική αντιπαράθεση για το πώς έπρεπε να αντιμετωπιστεί.
Η έφοδος και ο θάνατος του Τσιρώνη
Τα ξημερώματα της 11ης Ιουλίου 1978, ισχυρή αστυνομική δύναμη πραγματοποίησε έφοδο στο διαμέρισμα για να τερματίσει την πολύμηνη πολιορκία. Σύγχρονη ιστορική έρευνα αναφέρει ότι στην επιχείρηση συμμετείχαν 28 πάνοπλοι αστυνομικοί. (inside story)
Όταν ολοκληρώθηκε η επιχείρηση, ο Βασίλης Τσιρώνης ήταν νεκρός.
Και εδώ αρχίζει ένα μυστήριο που δεν έπαψε ποτέ εντελώς να συνοδεύει την υπόθεση.
Η επίσημη εκδοχή ήταν ότι αυτοκτόνησε κατά την αστυνομική έφοδο. Η οικογένειά του, αντίθετα, υποστήριξε ότι σκοτώθηκε από τους αστυνομικούς. Οι δύο εκδοχές παρέμειναν αντικείμενο αντιπαράθεσης και η υπόθεση εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται ένα από τα αμφιλεγόμενα περιστατικά των πρώτων χρόνων της Μεταπολίτευσης. (athinorama.gr)
Από τον Άη Στράτη στους αιθέρες και από εκεί στο «δικό του κράτος»
Η περίπτωση του Βασίλη Τσιρώνη δύσκολα περιγράφεται με μία λέξη.
Ήταν γιατρός των πολιτικών εξορίστων, διωκόμενος και επίμονος αντίπαλος της εξουσίας. Έφτασε όμως και σε ενέργειες που ξεπερνούσαν σαφώς τα όρια της πολιτικής διαμαρτυρίας και περνούσαν στην παρανομία και στην ένοπλη σύγκρουση.
Η αεροπειρατεία της 16ης Αυγούστου 1969 αποτελεί ίσως το γνωστότερο επεισόδιο της ζωής του, αλλά όχι το πιο παράξενο.
Εννέα χρόνια αργότερα, ο γιατρός που είχε αναγκάσει ένα αεροπλάνο της Ολυμπιακής να αλλάξει πορεία για να καταγγείλει τη Χούντα θα πέθαινε μέσα στο ίδιο του το σπίτι, το οποίο είχε προηγουμένως ανακηρύξει σε… ανεξάρτητο κράτος.
Μια ιστορία που συμπυκνώνει με τον πιο δραματικό τρόπο τις ταραγμένες δεκαετίες της μετεμφυλιακής Ελλάδας, της δικτατορίας και των πρώτων χρόνων της Μεταπολίτευσης.
