Στις 21 Σεπτεμβρίου 2018, μια υπόθεση που αρχικά παρουσιάστηκε ως απόπειρα ληστείας σε κοσμηματοπωλείο της οδού Γλάδστωνος, στην Ομόνοια, εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα περιστατικά θανατηφόρας βίας στη σύγχρονη Ελλάδα.
Ο Ζαχαρίας Κωστόπουλος, γνωστός ως Ζακ και με το καλλιτεχνικό όνομα Zackie Oh, έχασε τη ζωή του σε ηλικία μόλις 33 ετών.
Οι εικόνες από τις τελευταίες στιγμές του, τα ερωτήματα για τις συνθήκες θανάτου του, η συμπεριφορά των εμπλεκομένων και η δικαστική διερεύνηση προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην ελληνική κοινωνία.
Ποιος ήταν ο Ζακ Κωστόπουλος
Ο Ζαχαρίας Κωστόπουλος γεννήθηκε στις 22 Αυγούστου 1985 στις Ηνωμένες Πολιτείες, από Έλληνες μετανάστες. Ήρθε στην Ελλάδα σε ηλικία επτά ετών, ενώ αργότερα έζησε και στο εξωτερικό.
Σπούδασε υποκριτική και μάρκετινγκ, αλλά έγινε γνωστός κυρίως για τη δημόσια δράση του υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Υπήρξε πρόεδρος της Ομοφυλοφιλικής Λεσβιακής Κοινότητας Ελλάδας (ΟΛΚΕ), εργάστηκε στο Athens Check Point, που δραστηριοποιείται στην πρόληψη του HIV, και συνεργάστηκε με τη «Θετική Φωνή», τον Σύλλογο Οροθετικών Ελλάδος.
Αρθρογραφούσε για τη σεξουαλικότητα, τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ ανθρώπων, τον HIV και τις κοινωνικές διακρίσεις.
Παράλληλα, ως Zackie Oh, συμμετείχε στην ελληνική drag σκηνή, χρησιμοποιώντας την καλλιτεχνική έκφραση και ως μέσο δημόσιας παρέμβασης.
Το μεσημέρι της 21ης Σεπτεμβρίου 2018
Το περιστατικό σημειώθηκε στην οδό Γλάδστωνος, κοντά στην Ομόνοια.
Ο Ζακ Κωστόπουλος μπήκε σε κοσμηματοπωλείο. Σύμφωνα με το παραπεμπτικό βούλευμα, η αιτία για την οποία εισήλθε στο κατάστημα παρέμεινε άγνωστη.
Όταν επιχείρησε να βγει, η πόρτα ήταν κλειδωμένη. Προσπάθησε να σπάσει τη γυάλινη πρόσοψη και τελικά επιχείρησε να περάσει μέσα από τη σπασμένη βιτρίνα.
Εκεί δέχθηκε αλλεπάλληλα χτυπήματα από τον ιδιοκτήτη του κοσμηματοπωλείου και έναν μεσίτη που βρισκόταν στο σημείο.
Βίντεο που δημοσιοποιήθηκαν κατέγραψαν τον ξυλοδαρμό του, ενώ ακολούθησε η επέμβαση αστυνομικών.
Ο 33χρονος κατέρρευσε και διαπιστώθηκε ο θάνατός του.
Η αρχική παρουσίαση του περιστατικού ως απόπειρας ληστείας αμφισβητήθηκε έντονα, καθώς τα στοιχεία που προέκυψαν δεν τεκμηρίωσαν ότι ο Κωστόπουλος είχε εισέλθει στο κατάστημα για να κλέψει.
Τι έδειξε η ιατροδικαστική εξέταση
Η ιατροδικαστική διερεύνηση αποτέλεσε καθοριστικό στοιχείο της υπόθεσης.
Το τελικό πόρισμα, που δημοσιοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2018, συνέδεσε τον θάνατο με ισχαιμικού τύπου αλλοιώσεις του μυοκαρδίου, οι οποίες σχετίζονταν με τα πολλαπλά τραύματα που είχε υποστεί.
Οι τοξικολογικές εξετάσεις δεν επιβεβαίωσαν τους ισχυρισμούς περί χρήσης ναρκωτικών ουσιών που είχαν κυκλοφορήσει μετά το περιστατικό.
Η υπόθεση ανέδειξε και το ζήτημα της δημόσιας διαπόμπευσης ενός ανθρώπου πριν ακόμη διαπιστωθούν τα πραγματικά γεγονότα.
Η δικαστική απόφαση και οι ποινές
Η υπόθεση οδηγήθηκε στη Δικαιοσύνη, με κατηγορουμένους τον ιδιοκτήτη του κοσμηματοπωλείου, τον μεσίτη και αστυνομικούς που είχαν εμπλακεί στο περιστατικό.
Σε πρώτο βαθμό, το 2022, ο κοσμηματοπώλης και ο μεσίτης καταδικάστηκαν σε κάθειρξη δέκα ετών ο καθένας για θανατηφόρα σωματική βλάβη. Οι τέσσερις αστυνομικοί αθωώθηκαν.
Στις 10 Ιουλίου 2024, το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών έκρινε ομόφωνα ενόχους και τους δύο κατηγορουμένους.
Οι ποινές διαμορφώθηκαν σε πέντε χρόνια κάθειρξη για τον κοσμηματοπώλη και έξι χρόνια κάθειρξη για τον μεσίτη.
Στον κοσμηματοπώλη επιτράπηκε η κατ’ οίκον έκτιση της ποινής, λόγω ηλικίας, ενώ ο μεσίτης οδηγήθηκε στη φυλακή.
Τον Ιούλιο του 2025 απορρίφθηκε και τρίτο αίτημα αποφυλάκισης του μεσίτη.
Η υπόθεση που έφερε στο προσκήνιο την αυτοδικία
Ο θάνατος του Ζακ Κωστόπουλου προκάλεσε μια ευρύτερη δημόσια συζήτηση για το δικαίωμα στη ζωή, την αυτοδικία και τα όρια της βίας.
Μπορεί ένας πολίτης να επιτεθεί σε κάποιον επειδή τον θεωρεί ύποπτο για μια παράνομη πράξη; Ποιος αποφασίζει εάν ένας άνθρωπος είναι ένοχος; Και πώς προστατεύεται η ανθρώπινη ζωή όταν κάποιος βρίσκεται αβοήθητος, τραυματισμένος ή σε κατάσταση πανικού;
Η υπόθεση έθεσε επίσης ερωτήματα για τη συμπεριφορά των αστυνομικών, την αντιμετώπιση ευάλωτων ανθρώπων και τον τρόπο με τον οποίο τα μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν περιστατικά πριν ολοκληρωθεί η διερεύνησή τους.
Η μνήμη του Ζακ και το μήνυμα της 21ης Σεπτεμβρίου
Κάθε χρόνο, η επέτειος του θανάτου του συνοδεύεται από εκδηλώσεις μνήμης και δημόσιες παρεμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Για την οικογένεια και τους ανθρώπους που τον γνώριζαν, ο Ζακ δεν ήταν μόνο το πρόσωπο μιας πολύκροτης δικαστικής υπόθεσης.
Ήταν ένας άνθρωπος με προσωπικότητα, φίλους, οικογένεια, καλλιτεχνική δραστηριότητα και κοινωνική παρουσία.
Ένας άνθρωπος που είχε επιλέξει να μιλά δημόσια για ζητήματα τα οποία πολλοί άλλοι φοβούνταν να αγγίξουν.
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2018 έχασε τη ζωή του σε έναν πεζόδρομο της Αθήνας, μπροστά στα μάτια περαστικών.
Οκτώ χρόνια αργότερα, η ιστορία του εξακολουθεί να υπενθυμίζει μια θεμελιώδη αρχή του κράτους δικαίου:
Κανένας άνθρωπος δεν χάνει το δικαίωμα στη ζωή και στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ακόμη και όταν θεωρείται ύποπτος για μια παράνομη πράξη.
