Όταν ένα παιδί θυμώνει, απογοητεύεται ή δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει μια αλλαγή, προσπαθούμε συνήθως να το βοηθήσουμε να ηρεμήσει, να αναγνωρίσει όσα αισθάνεται και να δει την κατάσταση με μεγαλύτερη ψυχραιμία. Πόσο συχνά όμως, αντιμετωπίζουμε με το ίδιο πνεύμα και την ίδια κατανόηση τις δικές μας δυσκολίες;
Οι ενήλικοι τείνουμε να αντιμετωπίζουμε την καθημερινότητα ως μια αλληλουχία υποχρεώσεων, παραβλέποντας συχνά τις συναισθηματικές και σωματικές μας ανάγκες. Όπως επισημαίνει η δρ Τζέσι Γκολντ, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ψυχιατρικής στο Κέντρο Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου του Τενεσί, επικεντρωνόμαστε τόσο πολύ σε όσα πρέπει να ολοκληρώσουμε, ώστε ξεχνάμε τον άνθρωπο που καλείται να τα φέρει εις πέρας.
Κι όμως, αρκετές από τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών βασίζονται σε αρχές συναισθηματικής αυτορρύθμισης που δεν παύουν να έχουν αξία όταν μεγαλώνουμε. Πέντε από αυτές μπορούν να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίζουμε με μεγαλύτερη ηρεμία τις καθημερινές προκλήσεις.
1. Κάνουμε ένα διάλειμμα πριν αντιδράσουμε
Όταν ένα παιδί βρίσκεται σε έντονη συναισθηματική φόρτιση, η προσωρινή απομάκρυνση από μια κατάσταση μπορεί να του προσφέρει τον χρόνο που χρειάζεται για να ηρεμήσει. Η ίδια πρακτική μπορεί να λειτουργήσει και για τους ενηλίκους.
Σε μια έντονη διαφωνία ή σε μια ιδιαίτερα πιεστική στιγμή, ένα σύντομο διάλειμμα μπορεί να αποτρέψει μια παρορμητική αντίδραση που αργότερα θα μετανιώσουμε.
Η δρ Γκολντ περιγράφει αυτή την προσέγγιση ως ένα προληπτικό διάλειμμα. Δεν πρόκειται για αποφυγή του προβλήματος, αλλά για μια συνειδητή παύση πριν επιστρέψουμε σε αυτό με καθαρότερη σκέψη. Ακόμη και μια απλή φράση, όπως «χρειάζομαι λίγα λεπτά», μπορεί να δημιουργήσει τον απαραίτητο χώρο.
2. Αναρωτιόμαστε πόσο σοβαρό είναι πραγματικά το πρόβλημα
Στην προσχολική ηλικία, τα παιδιά δυσκολεύονται συχνά να αξιολογήσουν τη σοβαρότητα μιας δυσκολίας. Ένα χαλασμένο παιχνίδι ή μια μικρή αλλαγή στο πρόγραμμά τους μπορεί να προκαλέσει μια δυσανάλογα έντονη αντίδραση.
Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στους ενηλίκους, έστω κι αν εκδηλώνεται διαφορετικά. Ένα ασήμαντο λάθος στη δουλειά, μια καθυστέρηση ή μια μικρή αναποδιά μπορεί να μας απασχολεί για ώρες, απορροφώντας πολύ περισσότερη ενέργεια απ’ όση πραγματικά αξίζει.
Η ερώτηση «είναι μεγάλο ή μικρό πρόβλημα;» μας βοηθά να επανεκτιμήσουμε την κατάσταση. Δεν σημαίνει ότι υποτιμούμε τα συναισθήματά μας, αλλά ότι προσπαθούμε να διακρίνουμε ποιες δυσκολίες απαιτούν ουσιαστική αντιμετώπιση και ποιες μπορούμε να αφήσουμε πίσω μας.
3. Δίνουμε στον εαυτό μας χρόνο να προετοιμαστεί για μια αλλαγή
Η μετάβαση από μια δραστηριότητα σε μια άλλη δεν είναι πάντα εύκολη για τα παιδιά. Γι’ αυτό οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν συχνά μικρές χρονικές προειδοποιήσεις: «Σε πέντε λεπτά μαζεύουμε τα παιχνίδια» ή «Σε λίγο ετοιμαζόμαστε να φύγουμε».
Σύμφωνα με το Child Mind Institute, η προβλεψιμότητα και η έγκαιρη προετοιμασία μπορούν να περιορίσουν την ένταση που προκαλούν αυτές οι μεταβάσεις.
Η ίδια λογική μπορεί να μας βοηθήσει να οργανώσουμε καλύτερα και τη δική μας ημέρα. Μια ειδοποίηση στο κινητό δέκα λεπτά πριν από μια συνάντηση ή πριν χρειαστεί να ολοκληρώσουμε μια εργασία μάς επιτρέπει να αλλάξουμε δραστηριότητα χωρίς την πίεση της τελευταίας στιγμής.
Η πρακτική αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για όσους απορροφώνται τόσο έντονα από μια ασχολία, ώστε χάνουν την αίσθηση του χρόνου.
4. Παίρνουμε τρεις αργές αναπνοές
«Πάρε μια βαθιά ανάσα». Είναι ίσως μία από τις συνηθέστερες συμβουλές που δίνουμε σε ένα παιδί όταν είναι αναστατωμένο. Κι όμως, όταν οι ίδιοι αισθανόμαστε θυμό ή άγχος, συχνά ξεχνάμε να την εφαρμόσουμε.
Η αργή, ελεγχόμενη αναπνοή μπορεί να συμβάλει στη μείωση της σωματικής έντασης που συνοδεύει το στρες, επηρεάζοντας τη λειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος.
Μια απλή άσκηση είναι να εισπνεύσουμε ήρεμα από τη μύτη και να εκπνεύσουμε αργά, επαναλαμβάνοντας τη διαδικασία μερικές φορές, χωρίς να πιέζουμε την αναπνοή μας.
Οι επιστημονικές μελέτες υποστηρίζουν ότι οι συστηματικές ασκήσεις ελεγχόμενης αναπνοής μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση του άγχους. Αυτό δεν σημαίνει ότι τρεις αναπνοές αρκούν για να αντιμετωπίσουμε κάθε δύσκολη κατάσταση. Μπορούν, ωστόσο, να αποτελέσουν μια μικρή παύση που μας επιτρέπει να αντιδράσουμε πιο συνειδητά.
5. Δεν παραμελούμε τις βασικές μας ανάγκες
Οι γονείς γνωρίζουν καλά ότι ένα παιδί που πεινάει, διψάει ή είναι εξαντλημένο δυσκολεύεται περισσότερο να διαχειριστεί τη ματαίωση και τον εκνευρισμό.
Οι ενήλικοι, αντίθετα, συχνά συνεχίζουμε τις δραστηριότητές μας παραλείποντας γεύματα, περιορίζοντας τον ύπνο ή ξεχνώντας ακόμη και να πιούμε νερό.
Η σωματική και η ψυχική μας κατάσταση ωστόσο, συνδέονται στενά. Η πείνα, η κόπωση και η ανεπαρκής ενυδάτωση μπορούν να επηρεάσουν τη συγκέντρωση, τη διάθεση και την αντοχή μας στην καθημερινή πίεση.
Προτού λοιπόν αποδώσουμε κάθε εκνευρισμό ή δυσκολία συγκέντρωσης στο άγχος, αξίζει να αναρωτηθούμε αν έχουμε φροντίσει τις στοιχειώδεις ανάγκες μας.
Η διαπαιδαγώγηση των παιδιών βασίζεται, μεταξύ άλλων, στην υπομονή, στη συνέπεια και στην αναγνώριση των συναισθημάτων τους. Πρόκειται για αρχές που δεν χάνουν τη σημασία τους με την ενηλικίωση. Ίσως, μάλιστα, μία από τις πιο ουσιαστικές μορφές προσωπικής φροντίδας να είναι να δείχνουμε στον εαυτό μας λίγη από την κατανόηση που θεωρούμε τόσο απαραίτητη για ένα παιδί.
Με πληροφορίες από Child Mind Institute, Cleveland Clinic
