Τη μία ημέρα απαγορεύουμε στο παιδί να χρησιμοποιεί το κινητό του μετά από μια συγκεκριμένη ώρα. Την επομένη, όμως, κάνουμε μια εξαίρεση, χωρίς να υπάρχει ιδιαίτερος λόγος. Άλλοτε επιμένουμε στην τήρηση ενός κανόνα και άλλοτε τον παραβλέπουμε. Πόσο μπορεί να επηρεάσει ένα παιδί αυτή η ασυνέπεια στη συμπεριφορά των γονιών του;
Μια νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2026 στο περιοδικό PLOS One, αναδεικνύει τη σχέση ανάμεσα στην ασυνεπή εφαρμογή των οικογενειακών κανόνων και στις συναισθηματικές και συμπεριφορικές δυσκολίες των παιδιών.
Η έρευνα βασίστηκε σε στοιχεία από 2.752 παιδιά και εφήβους ηλικίας 5 έως 18 ετών στις Ηνωμένες Πολιτείες, με μέση ηλικία περίπου τα 10 έτη. Επομένως, τα ευρήματά της αφορούν ένα ευρύ ηλικιακό φάσμα, από παιδιά που βρίσκονται στα πρώτα σχολικά τους χρόνια έως εφήβους.
Τι διαπίστωσαν οι ερευνητές
Οι επιστήμονες εξέτασαν τρεις βασικές πλευρές της γονεϊκής συμπεριφοράς: τη θετική διαπαιδαγώγηση, που χαρακτηρίζεται από στοργή, ενθάρρυνση και υποστήριξη, την ασυνέπεια στην εφαρμογή των κανόνων και την ανεπαρκή επίβλεψη των παιδιών.
Διαπίστωσαν ότι η ασυνέπεια στην εφαρμογή των κανόνων συνδεόταν με περισσότερες συναισθηματικές δυσκολίες, όπως άγχος και τάση κοινωνικής απόσυρσης, αλλά και με προβλήματα συμπεριφοράς, όπως επιθετικότητα και παραβίαση κανόνων.
Αντίθετα, η θετική γονεϊκή συμπεριφορά συνδεόταν με λιγότερες δυσκολίες και στους δύο αυτούς τομείς.
Η ανεπαρκής επίβλεψη παρουσίαζε επίσης συσχέτιση με περισσότερα προβλήματα συμπεριφοράς, όχι όμως με τις εσωτερικευμένες συναισθηματικές δυσκολίες, όταν εξετάστηκε ως ξεχωριστός παράγοντας.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ακόμη ότι τα παιδιά των οποίων οι γονείς συνδύαζαν περισσότερη θετική υποστήριξη με καλύτερη επίβλεψη εμφάνιζαν, κατά μέσο όρο, λιγότερες δυσκολίες.
Πρέπει, πάντως, να διευκρινίσουμε ότι η μελέτη είναι παρατηρητική. Αυτό σημαίνει ότι καταγράφει συσχετίσεις, χωρίς να αποδεικνύει ότι η ασυνέπεια των γονιών προκαλεί από μόνη της τα προβλήματα αυτά.
Γιατί η ασυνέπεια μπορεί να δημιουργεί ανασφάλεια
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η απρόβλεπτη εφαρμογή των κανόνων ενδέχεται να υπονομεύει την αίσθηση σταθερότητας που χρειάζεται ένα παιδί.
Όταν δεν γνωρίζει ποια συμπεριφορά είναι αποδεκτή ή πώς θα αντιδράσουν οι γονείς του, δυσκολεύεται να προβλέψει τις συνέπειες των πράξεών του. Αυτή η αβεβαιότητα μπορεί να συνδέεται με αυξημένο άγχος, αλλά και με δυσκολίες στην αυτορρύθμιση της συμπεριφοράς του.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ασυνέπειας, το οποίο περιλαμβάνεται και στο ερωτηματολόγιο της μελέτης, είναι όταν ένας γονέας απειλεί ότι θα επιβάλει κάποια συνέπεια, αλλά τελικά δεν πραγματοποιεί όσα έχει ανακοινώσει.
Ωστόσο, η συνέπεια δεν ταυτίζεται με την αυστηρότητα. Ένα σταθερό οικογενειακό πλαίσιο δεν απαιτεί αδιαπραγμάτευτες απαγορεύσεις ή τιμωρητική συμπεριφορά. Αντίθετα, μπορεί να συνδυάζει σαφή όρια, κατανόηση και σεβασμό στις ανάγκες του παιδιού.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής επισημαίνει τη σημασία των σαφών και σταθερών κανόνων, οι οποίοι πρέπει να εξηγούνται με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία του παιδιού.
Αντίστοιχα, τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) υπογραμμίζουν ότι η συνέπεια, η προβλεψιμότητα και η τήρηση όσων έχουν συμφωνηθεί βοηθούν τα μικρά παιδιά να γνωρίζουν τι να περιμένουν.
Στην πράξη, μπορούμε να ακολουθήσουμε ορισμένες βασικές αρχές:
- Θέτουμε λίγους και κατανοητούς κανόνες. Οι απαιτήσεις μας χρειάζεται να ανταποκρίνονται στην ηλικία και στις δυνατότητες του παιδιού.
- Αποφεύγουμε τις απειλές που δεν σκοπεύουμε να πραγματοποιήσουμε. Εξηγούμε ήρεμα τις συνέπειες μιας συμπεριφοράς και φροντίζουμε να είμαστε συνεπείς σε όσα λέμε.
- Συμφωνούμε μεταξύ μας ως γονείς. Όταν οι ενήλικες που φροντίζουν το παιδί ακολουθούν ένα κοινό πλαίσιο, περιορίζονται τα αντιφατικά μηνύματα.
- Ενθαρρύνουμε τη θετική συμπεριφορά. Η αναγνώριση της προσπάθειας και ο έπαινος είναι εξίσου σημαντικά με την οριοθέτηση.
- Προσαρμόζουμε τους κανόνες καθώς το παιδί μεγαλώνει. Ένα παιδί του δημοτικού και ένας έφηβος δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες. Η σταθερότητα δεν αποκλείει τη συζήτηση, τις λογικές εξαιρέσεις ή τη σταδιακή ενίσχυση της αυτονομίας.
Το ουσιαστικό μήνυμα της νέας έρευνας δεν είναι ότι οι γονείς πρέπει να γίνουν αυστηρότεροι. Είναι ότι η στοργή, η υποστήριξη, η κατάλληλη επίβλεψη και η συνέπεια αποτελούν σημαντικές παραμέτρους της σχέσης τους με τα παιδιά.
Άλλωστε, ένα παιδί δεν χρειάζεται γονείς που δεν αλλάζουν ποτέ γνώμη. Χρειάζεται να αισθάνεται ότι οι κανόνες έχουν νόημα, ότι οι αντιδράσεις των γονιών του δεν είναι αυθαίρετες και ότι μπορεί να βασίζεται σε ένα σταθερό και υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον.
Με πληροφορίες από PLOS One, CDC, American Academy of Pediatrics
