Οι παππούδες και οι γιαγιάδες έχουν ξεχωριστή θέση στη ζωή των παιδιών. Είναι εκείνοι που έχουν πάντα χρόνο για μια ακόμη ιστορία, που ετοιμάζουν το αγαπημένο τους φαγητό και που πολλές φορές τους επιτρέπουν μικρές απολαύσεις τις οποίες οι γονείς αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη αυστηρότητα. Η σχέση τους με τα εγγόνια μπορεί να αποτελέσει πολύτιμη πηγή αγάπης, ασφάλειας και συναισθηματικής υποστήριξης.
Ωστόσο, ακόμη και οι πιο στοργικοί παππούδες και γιαγιάδες μπορεί, χωρίς να το αντιλαμβάνονται, να υιοθετούν συμπεριφορές που δεν βοηθούν τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Συνήθειες που για τις προηγούμενες γενιές θεωρούνταν απολύτως φυσιολογικές αντιμετωπίζονται σήμερα διαφορετικά, καθώς γνωρίζουμε περισσότερα για την ψυχολογία, τα προσωπικά όρια και τις ανάγκες των παιδιών.
Πέντε τέτοιες συνήθειες αναδεικνύουν ειδικοί στην ψυχική υγεία των παιδιών, μιλώντας στην αμερικανική HuffPost. Εξηγούν γιατί ορισμένες φαινομενικά αθώες συμπεριφορές μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες συνέπειες και προτείνουν απλούς τρόπους ώστε η σχέση με τα εγγόνια να παραμένει ζεστή, χωρίς να παραβλέπονται οι ανάγκες τους.
1. Όταν λέμε «Αυτό θα είναι το μυστικό μας»
Ένα επιπλέον γλυκό πριν από το φαγητό, λίγη περισσότερη ώρα μπροστά στην τηλεόραση ή ένα παιχνίδι που οι γονείς δεν θα ενέκριναν. Η φράση «Μην το πεις στη μαμά και στον μπαμπά» μπορεί να μοιάζει αθώα, ένας τρόπος να δημιουργήσουμε μια ιδιαίτερη σχέση εμπιστοσύνης με το εγγόνι μας.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ειδικό ψυχικής υγείας Τζίλιαν Αμόντιο, αυτή η συνήθεια μπορεί να θολώσει τη διάκριση ανάμεσα σε όσα ένα παιδί μπορεί να μοιράζεται ελεύθερα και σε όσα ένας ενήλικας του ζητά να αποκρύψει.
Όταν συνηθίζουμε ένα παιδί να κρατά μυστικά από τους γονείς του, ακόμη και για ασήμαντα ζητήματα, υπάρχει ο κίνδυνος να θεωρήσει φυσιολογικό ένα παρόμοιο αίτημα από άλλους ενήλικες.
Ανάλογη είναι η σύσταση της UNICEF, η οποία τονίζει ότι τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν πως οι ενήλικες δεν θα πρέπει να τους ζητούν να αποκρύπτουν μυστικά και πως μπορούν πάντοτε να μιλήσουν σε κάποιον άνθρωπο που εμπιστεύονται, εάν κάτι τα ανησυχεί.
Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά: Να απολαμβάνουμε τις μικρές οικογενειακές εκπλήξεις χωρίς να ζητάμε από το παιδί να τις κρύψει από τους γονείς του. Άλλωστε, άλλο είναι μια έκπληξη για τα γενέθλια και άλλο ένα μυστικό που πρέπει να παραμείνει κρυφό.
2. Όταν επιμένουμε για ένα φιλί ή μια αγκαλιά
«Έλα, δώσε ένα φιλάκι στη γιαγιά». Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει αυτή τη φράση σε οικογενειακές συγκεντρώσεις;
Η επιθυμία των παππούδων να αγκαλιάσουν ή να φιλήσουν τα εγγόνια τους είναι απολύτως κατανοητή. Το πρόβλημα αρχίζει όταν το παιδί διστάζει, απομακρύνεται ή αρνείται και ο ενήλικας εξακολουθεί να επιμένει.
Ο σύμβουλος ψυχικής υγείας Κόρι Ριντ-Βάνας εξηγεί ότι, όταν παραβλέπουμε την άρνηση ενός παιδιού, μπορεί άθελά μας να του μεταφέρουμε το μήνυμα ότι η ευγένεια και οι επιθυμίες των ενηλίκων έχουν μεγαλύτερη σημασία από τη δική του δυσφορία.
Η αρχή αυτή υποστηρίζεται και από τη UNICEF, η οποία συνιστά να διδάσκουμε στα παιδιά τον σεβασμό των σωματικών ορίων και το δικαίωμα να αρνούνται ανεπιθύμητη σωματική επαφή.
Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά: Να ρωτάμε το παιδί εάν θέλει μια αγκαλιά και να αποδεχόμαστε την απάντησή του. Ένα χαμόγελο, ένας χαιρετισμός ή ένα «κόλλα πέντε» μπορούν επίσης να εκφράσουν τρυφερότητα.
Το σημαντικό είναι να μη θεωρούμε την άρνησή του ένδειξη αγένειας ή έλλειψης αγάπης.
3. Όταν αμφισβητούμε τους κανόνες των γονιών μπροστά στα παιδιά
Οι διαφορές ανάμεσα στις γενιές είναι αναπόφευκτες. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες μεγάλωσαν τα δικά τους παιδιά σε μια διαφορετική εποχή, με άλλες αντιλήψεις για την πειθαρχία, τη διατροφή, τον ύπνο και τη χρήση της τεχνολογίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με την οικογενειακή θεραπεύτρια Κέιτλιν Σέβεριν, η συστηματική αμφισβήτηση των αποφάσεων των γονιών μπροστά στα παιδιά μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση και εντάσεις.
Για παράδειγμα, όταν ένας γονιός ζητά από το παιδί να αφήσει το τάμπλετ και ο παππούς αντιδρά λέγοντας «Άφησέ το, δεν πειράζει, παιδί είναι», το παιδί λαμβάνει δύο αντικρουόμενα μηνύματα.
Η οικογενειακή θεραπεύτρια Αλεξάντρα Φόλια επισημαίνει ότι τέτοιες καταστάσεις μπορούν να φέρουν το παιδί στη μέση μιας διαφωνίας ανάμεσα σε σημαντικούς ενήλικες της ζωής του.
Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά: Να συζητάμε τις διαφωνίες μας με τους γονείς ιδιαιτέρως και να συμφωνούμε σε ορισμένους βασικούς κανόνες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το σπίτι της γιαγιάς και του παππού πρέπει να λειτουργεί ακριβώς όπως το πατρικό σπίτι. Μπορούμε να καθιερώσουμε ιδιαίτερες οικογενειακές συνήθειες, όπως ένα κυριακάτικο πρωινό, μια βραδιά επιτραπέζιων παιχνιδιών ή μια αγαπημένη ιστορία πριν από τον ύπνο, σε συνεννόηση με τους γονείς.
4. Όταν σχολιάζουμε το βάρος, την εμφάνιση ή το φαγητό τους
«Πόσο αδυνάτισες!», «Πάχυνες λιγάκι», «Φάε λίγο ακόμη, δεν έφαγες τίποτα».
Πρόκειται για εκφράσεις που ακούμε συχνά στο οικογενειακό τραπέζι και συνήθως πηγάζουν από ενδιαφέρον ή τρυφερότητα.
Ωστόσο, η κλινική ψυχολόγος Γουιλνταλίς Κάρο εξηγεί ότι τα επαναλαμβανόμενα σχόλια για το σώμα, το βάρος ή τις διατροφικές συνήθειες ενός παιδιού μπορεί να ενισχύσουν την αίσθηση ότι η εμφάνισή του αξιολογείται διαρκώς.
Η επιστημονική έρευνα προσφέρει σημαντικά στοιχεία που υποστηρίζουν αυτή την ανησυχία.
Μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026 στο Journal of Eating Disorders εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στα σχόλια για το βάρος και στις διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές παιδιών και εφήβων.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα σχόλια για το βάρος, ιδιαίτερα όταν είναι αρνητικά, περιλαμβάνουν πειράγματα ή ασκούν πίεση για απώλεια κιλών, συνδέονται με μεγαλύτερη συχνότητα προβληματικών συμπεριφορών γύρω από το φαγητό. Πρόκειται για συσχετίσεις, οι οποίες δεν αποδεικνύουν από μόνες τους σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά: Να στρέφουμε την προσοχή μας στον χαρακτήρα, στις δεξιότητες και στα ενδιαφέροντα των εγγονιών μας. Να επαινούμε την ευγένεια, την προσπάθεια, τη δημιουργικότητα και την επιμονή τους, αντί να σχολιάζουμε την εμφάνισή τους.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει η Κάρο, τα παιδιά πρέπει να μπορούν να καθίσουν στο τραπέζι των παππούδων τους χωρίς να αισθάνονται ότι αξιολογούνται τόσο το πιάτο όσο και το σώμα τους.
5. Όταν μιλάμε συνεχώς αντί για τα εγγόνια μας
Ένα συνεσταλμένο παιδί μπορεί να δυσκολεύεται να απαντήσει όταν κάποιος το ρωτά πώς πέρασε στο σχολείο ή τι θα ήθελε να φάει.
Η πρώτη αντίδραση της γιαγιάς ή του παππού είναι συχνά να παρέμβει και να απαντήσει εκ μέρους του, θεωρώντας ότι έτσι το προστατεύει από την αμηχανία.
Ωστόσο, ο ψυχολόγος Μαξ Ντόσεϊ εξηγεί ότι, όταν οι ενήλικες μιλούν συστηματικά αντί για τα παιδιά, περιορίζουν τις ευκαιρίες τους να εξασκηθούν στην έκφραση των επιθυμιών και των αναγκών τους.
Ακόμη και όταν ένα παιδί είναι ντροπαλό, χρειάζεται χώρο και χρόνο για να επικοινωνήσει με τον δικό του ρυθμό.
Τι μπορούμε να κάνουμε διαφορετικά: Να του δίνουμε λίγο περισσότερο χρόνο να σκεφτεί και να απαντήσει, χωρίς να συμπληρώνουμε βιαστικά τις προτάσεις του. Εάν δυσκολεύεται, μπορούμε να το ενθαρρύνουμε διακριτικά, αντί να αναλαμβάνουμε εξ ολοκλήρου την επικοινωνία.
Έτσι του δείχνουμε ότι η γνώμη του έχει αξία και ότι εμπιστευόμαστε την ικανότητά του να εκφραστεί.
Η σημασία της σχέσης ανάμεσα στις γενιές
Οι συμβουλές των ειδικών δεν αποσκοπούν στο να δημιουργήσουν ενοχές στους παππούδες και στις γιαγιάδες, ούτε να αμφισβητήσουν τον πολύτιμο ρόλο τους στη ζωή των εγγονιών.
Αντίθετα, αναδεικνύουν πόσο σημαντικό είναι να προσαρμόζουμε ορισμένες παγιωμένες συνήθειες στις ανάγκες των παιδιών.
Η αγάπη, άλλωστε, δεν εκφράζεται μόνο μέσα από την προστασία και τη φροντίδα, αλλά και μέσα από την ικανότητά μας να ακούμε, να σεβόμαστε τα όρια και να αναγνωρίζουμε ότι κάθε παιδί διαμορφώνει σταδιακά τη δική του προσωπικότητα.
Και ίσως αυτό να είναι ένα από τα πολυτιμότερα δώρα που μπορούμε να προσφέρουμε στα εγγόνια μας: μια σχέση στην οποία αισθάνονται ότι αγαπιούνται, γίνονται αποδεκτά και μπορούν πάντοτε να είναι ο εαυτός τους.
Με πληροφορίες από HuffPost.com, UNICEF, Journal of Eating Disorders, Journal of Pediatric Psychology, The Gottman Institute
