Τα συμπληρώματα διατροφής προβάλλονται συχνά ως ένας «φυσικός» τρόπος υποστήριξης -και- της ψυχικής υγείας. Πόσο ισχυρά είναι όμως τα επιστημονικά στοιχεία όταν μιλάμε για μια τόσο σύνθετη νόσο όπως η κατάθλιψη;
Μια νέα, ιδιαίτερα εκτεταμένη επιστημονική ανάλυση επιχειρεί να δώσει απάντηση. Οι ερευνητές συγκέντρωσαν στοιχεία από 163 μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά 15.757 ενήλικες με μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, εξετάζοντας 137 διαφορετικά συμπληρώματα, φυτικά σκευάσματα και συνδυασμούς τους. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Psychiatry.
Πρόκειται για συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση (μέθοδο που επιτρέπει στους επιστήμονες να συγκρίνουν ταυτόχρονα πολλές διαφορετικές παρεμβάσεις, αξιοποιώντας τα αποτελέσματα προηγούμενων κλινικών μελετών). Οι ερευνητές δεν εξέτασαν μόνο κατά πόσο μειώθηκαν τα συμπτώματα της κατάθλιψης, αλλά και πόσοι ασθενείς ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία, πόσοι διέκοψαν τη συμμετοχή τους και πόσο αξιόπιστα ήταν συνολικά τα διαθέσιμα στοιχεία.
Τα τρία συμπληρώματα που ξεχώρισαν
Όταν οι επιστήμονες περιόρισαν την ανάλυση στις μελέτες που πληρούσαν αυστηρότερα κριτήρια, τρεις παρεμβάσεις παρουσίασαν ιδιαίτερα μεγάλη μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο.
Η πρώτη ήταν το EPA, εικοσιπενταενοϊκό οξύ (ένα από τα κύρια ωμέγα-3 λιπαρά οξέα που βρίσκουμε κυρίως στα λιπαρά ψάρια και στα ιχθυέλαια). Η δεύτερη ήταν η βιταμίνη D3 και η τρίτη το ZE117, ένα συγκεκριμένο τυποποιημένο εκχύλισμα βαλσαμόχορτου ή υπερικού (St. John’s wort).
Ειδικά για το EPA υπήρχαν σαφώς περισσότερα δεδομένα, καθώς είχε εξεταστεί σε 20 μελέτες. Αντίθετα, τα εντυπωσιακά αποτελέσματα για τη βιταμίνη D3 και το συγκεκριμένο εκχύλισμα βαλσαμόχορτου προέρχονταν από μόλις τρεις μελέτες για το καθένα.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον εύρημα της έρευνας.
Αποτελέσματα τόσο μεγάλα ώστε προκαλούν επιφυλάξεις
Το γεγονός ότι οι τρεις παρεμβάσεις εμφάνισαν τόσο μεγάλη επίδραση δεν έκανε τους επιστήμονες περισσότερο βέβαιους. Αντιθέτως, τους έκανε πιο επιφυλακτικούς.
Το μέγεθος του αποτελέσματος ήταν ασυνήθιστα υψηλό σε σύγκριση με αυτό που θα περίμεναν οι ερευνητές ακόμη και από φαρμακευτικές θεραπείες σε υψηλής ποιότητας μελέτες για την κατάθλιψη. Επιπλέον, όταν εξέτασαν συνολικά την ποιότητα των δεδομένων, εντόπισαν ένα ανησυχητικό μοτίβο: όσο μεγαλύτερο εμφανιζόταν το όφελος μιας παρέμβασης, τόσο χαμηλότερη έτεινε να είναι η ποιότητα των επιστημονικών στοιχείων που το υποστήριζαν.
Οι μελέτες παρουσίαζαν επίσης σημαντική ετερογένεια (δηλαδή, μεγάλες διαφορές μεταξύ τους ως προς τα αποτελέσματα και άλλα χαρακτηριστικά), ενώ η συνολική βεβαιότητα των στοιχείων αξιολογήθηκε ως χαμηλή έως πολύ χαμηλή.
Με άλλα λόγια, η νέα ανάλυση δεν μας λέει ότι ανακαλύφθηκαν τρία συμπληρώματα με εντυπωσιακή αντικαταθλιπτική δράση. Μας λέει ότι αυτά είναι τρία από τα πιο ενδιαφέροντα υποψήφια, αλλά χρειαζόμαστε πολύ καλύτερες κλινικές μελέτες για να γνωρίζουμε πόσο πραγματικό και πόσο μεγάλο είναι το όφελος.
Τι γνωρίζουμε ειδικά για τη βιταμίνη D
Μια δεύτερη και πολύ πρόσφατη επιστημονική εργασία ενισχύει αυτή την ανάγκη για προσοχή. Μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026 στο Clinical Nutrition συγκέντρωσε 13 μελέτες για συμπληρώματα που περιείχαν βιταμίνη D σε ενήλικες με κατάθλιψη ή κλινικά σημαντικά καταθλιπτικά συμπτώματα.
Τα συνολικά αποτελέσματα έδειξαν μια τάση προς μείωση της έντασης των συμπτωμάτων με τη λήψη βιταμίνης D. Ωστόσο, υπήρχαν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των επιμέρους μελετών και οι ερευνητές έκριναν ότι τα υπάρχοντα στοιχεία δεν επιτρέπουν ακόμη ασφαλή συμπεράσματα για το ποιο σχήμα είναι αποτελεσματικότερο ή για το εάν συγκεκριμένοι συνδυασμοί θρεπτικών συστατικών προσφέρουν επιπλέον όφελος.
Παρόμοια επιφυλακτική εικόνα είχε προκύψει και από ευρύτερη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2026 και εξέτασε τα δεδομένα για ωμέγα-3, βιταμίνη D, προβιοτικά, σαφράν, βαλσαμόχορτο, ψευδάργυρο και φυλλικό οξύ. Οι ερευνητές διαπίστωσαν υποσχόμενες ενδείξεις για ορισμένες ουσίες, αλλά τόνισαν ότι τα αποτελέσματα παραμένουν ασυνεπή και η βεβαιότητα περιορισμένη.
Όχι υποκατάστατο της θεραπείας
Τα νέα ευρήματα επομένως, δεν αποτελούν σύσταση να αντικαταστήσει κάποιος την θεραπεία της κατάθλιψης με ένα συμπλήρωμα. Δείχνουν περισσότερο προς ποιες κατευθύνσεις αξίζει να στραφεί η επόμενη γενιά κλινικών μελετών.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και με την αντίληψη ότι ένα προϊόν είναι ακίνδυνο επειδή είναι «φυσικό». Τα φυτικά σκευάσματα και τα συμπληρώματα μπορούν να έχουν παρενέργειες και να αλληλεπιδρούν με φάρμακα. Το βαλσαμόχορτο, για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι μπορεί να αλληλεπιδράσει με διάφορες φαρμακευτικές αγωγές.
Το πιο ενδιαφέρον μήνυμα της νέας μελέτης είναι τελικά λιγότερο εντυπωσιακό, αλλά επιστημονικά πολύ πιο ουσιαστικό. Ορισμένα συμπληρώματα παρουσιάζουν πραγματικά ενδιαφέρουσες ενδείξεις για την κατάθλιψη. Όταν όμως ένα αποτέλεσμα μοιάζει εξαιρετικά καλό, η επιστήμη απαιτεί περισσότερες αποδείξεις – όχι λιγότερες.
Με πληροφορίες από Science Alert, Clinical Nutrition
