Τα εμφράγματα και τα εγκεφαλικά επεισόδια σπάνια συμβαίνουν χωρίς προειδοποιητικά σημάδια. Σύμφωνα με μεγάλη μελέτη που βασίστηκε σε δεδομένα περισσότερων από 9 εκατομμυρίων ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νότια Κορέα, σχεδόν όλοι όσοι εμφάνισαν σοβαρό καρδιαγγειακό επεισόδιο είχαν προηγουμένως τουλάχιστον έναν από τέσσερις βασικούς παράγοντες κινδύνου: υψηλή αρτηριακή πίεση, αυξημένη χοληστερόλη, υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα και κάπνισμα, είτε στο παρελθόν είτε στο παρόν, σύμφωνα με άρθρο του Sciencealert. Οι παράγοντες αυτοί συνδέθηκαν με το 99% των καρδιαγγειακών συμβάντων που καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της μακροχρόνιας έρευνας, η οποία δημοσιεύθηκε το 2025.
Ακόμη και στις γυναίκες κάτω των 60 ετών, οι οποίες θεωρούνται η ομάδα με τον χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων, περισσότερο από το 95% των εμφραγμάτων και των εγκεφαλικών επεισοδίων σχετίζονταν με έναν από αυτούς τους παράγοντες. Μεταξύ όλων των παραγόντων, η υπέρταση αναδείχθηκε ως ο σημαντικότερος. Πάνω από το 93% των ατόμων που υπέστησαν έμφραγμα, εγκεφαλικό ή καρδιακή ανεπάρκεια είχαν ιστορικό υψηλής αρτηριακής πίεσης. Το εύρημα αυτό υπογραμμίζει ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση της υπέρτασης θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά στη μείωση των σοβαρών καρδιαγγειακών παθήσεων.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα αποτελέσματά τους αμφισβητούν πρόσφατες απόψεις σύμφωνα με τις οποίες αυξάνονται τα καρδιαγγειακά επεισόδια που εμφανίζονται χωρίς γνωστούς παράγοντες κινδύνου. Σύμφωνα με τους ίδιους, οι προηγούμενες μελέτες πιθανόν να μην κατέγραψαν σωστά ορισμένες διαγνώσεις ή να αγνόησαν επίπεδα κινδύνου που βρίσκονταν κάτω από τα επίσημα διαγνωστικά όρια. Η μελέτη υποστηρίζει ότι η πρόληψη πρέπει να επικεντρωθεί κυρίως στον έλεγχο αυτών των τροποποιήσιμων παραγόντων, καθώς αποτελούν σχεδόν καθολική προϋπόθεση για την εμφάνιση σοβαρών καρδιαγγειακών συμβάντων.
Σε συνοδευτικό άρθρο, η καρδιολόγος Νέχα Παγκιντιπάτι υπογράμμισε τη σημασία της έγκαιρης διαχείρισης των παραγόντων κινδύνου, τονίζοντας ότι η ιατρική κοινότητα μπορεί και οφείλει να επιτύχει καλύτερα αποτελέσματα στην πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων.
Παράλληλα, νεότερες έρευνες δείχνουν ότι ορισμένες αιτίες εμφραγμάτων, ιδιαίτερα σε νεότερους ενήλικες και γυναίκες, ίσως υποεκτιμώνται. Σε μελέτη της Κλινικής Mayo, που εξέτασε 1.474 περιπτώσεις εμφραγμάτων σε άτομα έως 65 ετών μεταξύ 2003 και 2018, οι επιστήμονες ανέλυσαν προσεκτικά τα ιατρικά αρχεία και τις απεικονιστικές εξετάσεις ώστε να εντοπίσουν την κύρια αιτία κάθε περιστατικού.
Παραδοσιακά, τα περισσότερα εμφράγματα αποδίδονται στην αθηροθρόμβωση, δηλαδή στην απόφραξη των στεφανιαίων αρτηριών από θρόμβους που δημιουργούνται πάνω σε αθηρωματικές πλάκες. Ωστόσο, τα αποτελέσματα αποκάλυψαν ότι περισσότερο από το ήμισυ των εμφραγμάτων στις γυναίκες οφείλονταν σε άλλους μηχανισμούς. Ενώ στους άνδρες η αθηροθρόμβωση ευθυνόταν για το 75% των εμφραγμάτων, στις γυναίκες το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 47%.
Ένας σημαντικός μη αθηροθρομβωτικός παράγοντας ήταν τα εμφράγματα που προκαλούνται από ανισορροπία μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης οξυγόνου στο μυοκάρδιο, συχνά λόγω άλλων καταστάσεων όπως η αναιμία ή οι λοιμώξεις. Επιπλέον, σημαντικό ρόλο διαδραμάτιζαν ο αυτόματος διαχωρισμός των στεφανιαίων αρτηριών (SCAD), κατά τον οποίο δημιουργούνται ρήξεις στα τοιχώματα των αγγείων, καθώς και οι εμβολές από θρόμβους που προέρχονται από άλλα σημεία του σώματος.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η σωστή κατανόηση της αιτίας ενός εμφράγματος είναι εξίσου σημαντική με την άμεση θεραπεία του. Η ακριβής διάγνωση μπορεί να καθορίσει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας, να μειώσει τον κίνδυνο επανεμφάνισης και να βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση των ασθενών, ιδιαίτερα των γυναικών, των οποίων οι αιτίες εμφράγματος συχνά διαφέρουν από εκείνες των ανδρών.
Με πληροφορίες από: Sciencealert , Journal of the American College of Cardiology
