Μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών στο ελληνικό σχολείο μπαίνει πλέον στην τελική ευθεία. Το μοντέλο του ενός και μοναδικού σχολικού εγχειριδίου ανά μάθημα εγκαταλείπεται και τη θέση του παίρνει το «Πολλαπλό Βιβλίο», με περισσότερα εγκεκριμένα διδακτικά πακέτα και ουσιαστικότερο ρόλο των ίδιων των εκπαιδευτικών στην επιλογή και αξιοποίησή τους.
Σε αποκλειστικές δηλώσεις του στη HuffPost και στον Τέρενς Κουίκ, ο υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αρμόδιος για την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Κώστας Βλάσης, περιγράφει τη μεταρρύθμιση ως ένα από τα σημαντικότερα εγχειρήματα εκσυγχρονισμού της εκπαίδευσης.
«Το πολλαπλό βιβλίο αποτελεί ένα από τα πλέον φιλόδοξα και ουσιαστικά έργα εκσυγχρονισμού της εκπαίδευσης στη χώρα μας, μια μεγάλη μεταρρύθμιση, που έχει στόχο να δώσει στους μαθητές μας περισσότερες επιλογές, στους εκπαιδευτικούς μεγαλύτερη ευελιξία, και συνολικά στο σχολείο μας μια νέα δυναμική προσαρμογής στις ανάγκες του 21ου αιώνα», τονίζει.
Από το «ένα βιβλίο για όλους» στις επιλογές του σχολείου
Η αλλαγή είναι θεμελιώδης. Για δεκαετίες, ένας μαθητής της ίδιας τάξης διδασκόταν από το ίδιο βιβλίο είτε βρισκόταν στην Αθήνα είτε στη Θεσσαλονίκη, στην Κρήτη ή σε ένα ακριτικό νησί. Το νέο σύστημα προβλέπει περισσότερα εγκεκριμένα βιβλία για το ίδιο μάθημα, τα οποία όμως θα υπηρετούν κοινά Προγράμματα Σπουδών και κοινούς μαθησιακούς στόχους.
Όπως εξηγεί ο Κώστας Βλάσης:
«Αυτό που επιχειρούμε είναι να κάνουμε κάτι που για πολλά χρόνια συζητείται στην εκπαιδευτική κοινότητα: να περάσουμε από το ένα και μοναδικό σχολικό εγχειρίδιο, που επιλέγεται κεντρικά για όλους, σε ένα σύστημα περισσότερων εγκεκριμένων διδακτικών πακέτων, μέσα από τα οποία οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί μπορούν να επιλέγουν το καταλληλότερο για τη σχολική τους μονάδα».
Η επιλογή, πάντως, δεν σημαίνει ότι κάθε καθηγητής θα χρησιμοποιεί διαφορετικό βασικό βιβλίο στην ίδια τάξη του ίδιου σχολείου. Στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση η απόφαση λαμβάνεται συλλογικά σε επίπεδο σχολικής μονάδας.
Ένα έντυπο βιβλίο στην τσάντα – Πολλά βιβλία ψηφιακά
Μία βασική διευκρίνιση αφορά μαθητές και γονείς: «Πολλαπλό Βιβλίο» δεν σημαίνει ότι τα παιδιά θα κουβαλούν τρία, τέσσερα ή πέντε βιβλία για κάθε μάθημα.
Ο υφυπουργός Παιδείας είναι σαφής:
«Με το νέο σύστημα, κάθε μαθητής και μαθήτρια θα έχει στη διάθεσή του/της ένα εγκεκριμένο έντυπο σχολικό βιβλίο, μαζί με το αντίστοιχο εγκεκριμένο ψηφιακό περιεχόμενο. Το βιβλίο αυτό θα αποτελεί τη βασική, αξιόπιστη και παιδαγωγικά τεκμηριωμένη αναφορά για τη διδασκαλία και τη μάθηση».
Ταυτόχρονα όμως ανοίγει μία πολύ μεγαλύτερη δεξαμενή γνώσης.
«Παράλληλα, μαθητές και εκπαιδευτικοί θα έχουν πρόσβαση σε επιπλέον εγκεκριμένα διδακτικά βιβλία μέσω της Ψηφιακής Βιβλιοθήκης Διδακτικών Βιβλίων, μαζί με το αντίστοιχο ψηφιακό υλικό», προσθέτει ο Κώστας Βλάσης.
Έτσι ο εκπαιδευτικός θα μπορεί, πέρα από το βασικό βιβλίο, να αξιοποιεί από άλλα εγκεκριμένα πακέτα κείμενα, ασκήσεις, πειράματα, ιστορικές πηγές, εικόνες και ψηφιακό εκπαιδευτικό υλικό.
440 νέα βιβλία και περίπου 20 εκατομμύρια αντίτυπα
Η κλίμακα του εγχειρήματος είναι τεράστια. Στην πρώτη φάση έχουν εγκριθεί περίπου 440 νέα βιβλία, τα οποία εντάσσονται σε εκατοντάδες διδακτικά πακέτα και αφορούν τις τάξεις από την Α΄ Δημοτικού έως και την Α΄ Λυκείου. Για τη Β΄ και τη Γ΄ Λυκείου η διαδικασία συνεχίζεται.
Οι εκπαιδευτικοί προχώρησαν τον Ιούνιο του 2026 στην πρώτη μεγάλη διαδικασία επιλογής των διδακτικών πακέτων, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει την εκτύπωση περίπου 20 εκατομμυρίων σχολικών βιβλίων για περίπου 1,25 εκατομμύρια μαθητές.
Πίσω από τα νέα βιβλία βρίσκονται 51 νέα και επικαιροποιημένα Προγράμματα Σπουδών, με τη φιλοσοφία να μετακινείται σταδιακά από το παραδοσιακό «να βγει η ύλη» στο τι πραγματικά πρέπει να γνωρίζει, να κατανοεί, να συγκρίνει και να μπορεί να εφαρμόσει ο μαθητής.
Βλάσης: «Δεν δημιουργούμε σχολεία πολλών ταχυτήτων»
Η μεταρρύθμιση έχει προκαλέσει και αντιδράσεις, κυρίως γύρω από το εάν διαφορετικά βιβλία από σχολείο σε σχολείο μπορούν να οδηγήσουν σε διαφορετικές εκπαιδευτικές «ταχύτητες».
Ο Κώστας Βλάσης απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την κριτική:
«Το πολλαπλό βιβλίο δεν εμπορευματοποιεί την εκπαιδευτική διαδικασία, ούτε δημιουργεί σχολεία πολλών ταχυτήτων όπως κάποιοι ισχυρίζονται. Κι αυτό γιατί η διάθεση των βιβλίων παραμένει δωρεάν, ενώ υπάρχει ενιαίο θεσμικό πλαίσιο, εγκεκριμένα βιβλία, συλλογική διαδικασία και κοινή επιλογή εντός της σχολικής μονάδας».
Και συμπληρώνει:
«Το πολλαπλό βιβλίο δεν υπονομεύει το ρόλο του δημόσιου σχολείου, τον ενισχύει, όπως ενισχύει και τον ρόλο των εκπαιδευτικών».
Πράγματι, διαφορετικά σχολεία θα μπορούν να έχουν διαφορετικό βασικό εγχειρίδιο, όμως όλα τα εγκεκριμένα βιβλία θα υπηρετούν το ίδιο Πρόγραμμα Σπουδών και τα ίδια προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα.
Η παραδοχή για τις καθυστερήσεις και το ορόσημο του 2027
Ο υφυπουργός δεν αποφεύγει και το ζήτημα των καθυστερήσεων που έχουν καταγραφεί στην πορεία υλοποίησης του εγχειρήματος.
«Στην όλη διαδικασία υπήρξαν καθυστερήσεις, όμως αυτό ως ένα βαθμό είναι λογικό όταν μιλάμε για μία μεταρρύθμιση ευρείας κλίμακας. Γι’ αυτό και το Υπουργείο Παιδείας έχει επιλέξει να προχωρήσει με υπευθυνότητα, με σχέδιο, κανόνες και σεβασμό προς τους εκπαιδευτικούς», δηλώνει στη HuffPost.
Το σχολικό έτος 2026-2027 αποτελεί ουσιαστικά τη μεταβατική χρονιά: το νέο υλικό θα αξιοποιείται ψηφιακά, οι εκπαιδευτικοί θα εξοικειώνονται με αυτό και παράλληλα θα εξελίσσεται η μεγάλη επιχείρηση παραγωγής και διανομής των έντυπων βιβλίων.
Το μεγάλο ορόσημο είναι η αμέσως επόμενη σχολική χρονιά.
Και ο Κώστας Βλάσης το προσδιορίζει ρητά:
«Στόχος μας είναι από το σχολικό έτος 2027-2028 να ξεκινήσει η πλήρης εφαρμογή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών και η αξιοποίηση των νέων σχολικών βιβλίων μέσα στη σχολική τάξη».
Εφόσον το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, το φθινόπωρο του 2027 το ελληνικό σχολείο θα γυρίσει μία από τις πιο χαρακτηριστικές σελίδες της μεταπολεμικής εκπαιδευτικής του ιστορίας: το βιβλίο δεν καταργείται, ούτε αντικαθίσταται από την οθόνη. Παύει όμως να είναι η μία και μοναδική διαδρομή προς τη γνώση.
