Όσο πλησιάζει η νέα διάσκεψη για το Κυπριακό, τόσο μεγαλώνει η απορία μου για τη στάση του Αντόνιο Γκουτέρες. Αν πραγματικά πίστευε ότι μπορεί να υπάρξει δίκαιη λύση, δεν θα έστελνε ξανά την προσωπική του απεσταλμένη στην Άγκυρα, όπως πληροφορηθήκαμε χθες μεσημέρι. Θα πήγαινε ο ίδιος. Θα καθόταν απέναντι από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Χακάν Φιντάν και θα τους έλεγε το αυτονόητο: ότι η κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους δεν μπορεί να συνεχίζεται επ’ άπειρον και ότι τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν είναι διακοσμητικά κείμενα.
Αντί γι’ αυτό, βλέπουμε για ακόμη μία φορά διπλωματικές αποστολές, συναντήσεις, χαμόγελα και διαρροές προτάσεων που, κατά την εκτίμησή μου, όχι μόνο δεν ασκούν πίεση στην Τουρκία αλλά δημιουργούν την εντύπωση ότι ζητείται από την ελληνοκυπριακή πλευρά να προσαρμοστεί στα τετελεσμένα της εισβολής.
Αυτή είναι η ουσία της διαφωνίας μου με την κ. Ολγκίν. Δεν είναι προσωπική. Είναι βαθιά πολιτική. Όταν οι ιδέες που αποδίδονται στην απεσταλμένη του ΟΗΕ προκαλούν τόσο έντονες αντιδράσεις επειδή θεωρείται ότι απομακρύνονται από το πλαίσιο των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας, τότε κάτι έχει πάει στραβά. Ο διαμεσολαβητής οφείλει να εμπνέει εμπιστοσύνη και όχι να προκαλεί την αίσθηση ότι η κατοχική δύναμη βγαίνει πολιτικά κερδισμένη.
Και αναρωτιέμαι: τι καινούργιο περιμένει να ακούσει η κ. Ολγκίν από τον Χακάν Φιντάν; Ότι η Τουρκία αποσύρει τα στρατεύματά της; Ότι εγκαταλείπει τη λύση των δύο κρατών; Ότι αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία; Ή μήπως θα ακούσει ξανά τις ίδιες αμετακίνητες θέσεις που η Άγκυρα επαναλαμβάνει εδώ και δεκαετίες;
Η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες ολοκληρώνεται έχοντας συμπέσει με μια περίοδο κατά την οποία ο κόσμος έγινε πιο επικίνδυνος. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η Μέση Ανατολή παραμένει σε διαρκή ανάφλεξη, η ένταση με το Ιράν δεν αποκλιμακώνεται και ο ΟΗΕ δείχνει συχνά ανήμπορος να επηρεάσει τις εξελίξεις. Αυτή είναι μια πραγματικότητα που επιτρέπει αυστηρή πολιτική κριτική στην αποτελεσματικότητα της ηγεσίας του.
Στο Κυπριακό, όμως, η ιστορία θα είναι ακόμη πιο αυστηρή. Δεν θα κρίνει πόσες αποστολές έγιναν ούτε πόσα ανακοινωθέντα εκδόθηκαν. Θα κρίνει αν ο Γενικός Γραμματέας είχε το πολιτικό θάρρος να πει ευθέως στην Τουρκία ότι εισβολή και κατοχή δεν μπορούν να αποτελέσουν αφετηρία διαπραγμάτευσης.
Κατά την άποψή μου, όσο ο ΟΗΕ αποφεύγει αυτή τη σύγκρουση, τόσο θα ενισχύεται η αίσθηση ότι η διεθνής νομιμότητα υποχωρεί απέναντι στη δύναμη των τετελεσμένων. Και αυτό δεν είναι μήνυμα ειρήνης. Είναι μήνυμα που αποδυναμώνει την αξιοπιστία του ίδιου του Οργανισμού.
Με λίγα λόγια, η Ιστορία θα κρίνει τον Αντόνιο Γκουτέρες όχι από τα χιλιόμετρα των διπλωματικών αποστολών ούτε από τις φωτογραφίες των διασκέψεων. Θα τον κρίνει από ένα και μόνο ερώτημα: τόλμησε ποτέ να πει στον εισβολέα αυτά που προέβλεπαν τα ψηφίσματα του ίδιου του Οργανισμού που υπηρέτησε; Αν η απάντηση είναι “όχι”, τότε η θητεία του στο Κυπριακό θα καταγραφεί ως παταγώδη αποτυχία.
