Φανταστείτε ένα παζλ με ένα δισεκατομμύριο κομμάτια, όπου κάθε κομμάτι είναι ένας ολόκληρος γαλαξίας. Αυτό περίπου είναι το εγχείρημα του Euclid, του διαστημικού τηλεσκοπίου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA). Στόχος του είναι να φτιάξει τον μεγαλύτερο τρισδιάστατο χάρτη του Σύμπαντος που έχει γίνει ποτέ.
Την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, η ESA έδωσε στη δημοσιότητα το πρώτο μεγάλο «κομμάτι» αυτού του παζλ. Περιλαμβάνει πάνω από 900 εκατομμύρια γαλαξίες και 60 εκατομμύρια πηγές φωτός που τροφοδοτούνται από μαύρες τρύπες, στο νεαρό Σύμπαν.
Ένα κομμάτι ουρανού 9.500 φορές μεγαλύτερο από την πανσέληνο
Το Euclid χρειάστηκε 13 μήνες για να συγκεντρώσει αυτά τα δεδομένα. Η περιοχή του ουρανού που καλύπτουν είναι περίπου 9.500 φορές μεγαλύτερη από την πανσέληνο. Και όμως, είναι μόλις το 14% από όσα θα έχει καταγράψει στο τέλος της εξαετούς αποστολής του.
Η ποσότητα πληροφορίας ζαλίζει: 1,7 εκατομμύρια gigabytes. Κάθε αντικείμενο στον χάρτη έχει τη δική του «υπογραφή» στο φως, που δείχνει από τι αποτελείται και πόσο μακριά βρίσκεται. Με αυτές τις πληροφορίες, οι επιστήμονες μπορούν πλέον να «στήσουν» τους γαλαξίες σε ένα τρισδιάστατο μοντέλο και να δουν το τεράστιο κοσμικό «δίκτυο» που τους ενώνει.
Η διευθύντρια Επιστημών της ESA, Κάρολ Μάντελ, δήλωσε ότι αυτά είναι «πολύ περισσότερα από όμορφες εικόνες». Η ίδια χαρακτήρισε τη μέρα ως επιστημονικό ορόσημο και την έρευνα ως τη μεγαλύτερη του είδους της που έχει γίνει από το διάστημα.
Ρεκόρ στα «δαχτυλίδια του Αϊνστάιν»
Από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι οι λεγόμενοι βαρυτικοί φακοί. Γίνονται όταν ένας τεράστιος γαλαξίας λυγίζει με τη βαρύτητά του το φως που έρχεται από πιο μακριά. Το αποτέλεσμα μοιάζει με φωτεινά δαχτυλίδια ή τόξα στον ουρανό.
Το φαινόμενο το είχε προβλέψει ο Αϊνστάιν, γι’ αυτό και οι αστρονόμοι τα λένε «δαχτυλίδια του Αϊνστάιν». Οι φακοί αυτοί λειτουργούν σαν φυσικοί μεγεθυντικοί φακοί και βοηθούν τους επιστήμονες να δουν ακόμη πιο βαθιά στο σύμπαν.
Στα πρώτα δεδομένα του Euclid βρέθηκαν πάνω από 15.000 πιθανοί ισχυροί φακοί. Είναι ένα πραγματικό ρεκόρ, το οποίο οι επιστήμονες της αποστολής περίμεναν εδώ και μια δεκαετία.
Το «Χρυσό Μάτι» και ένας γαλαξίας σαν ζωγραφιά
Ανάμεσα στις εικόνες ξεχωρίζει ο γαλαξίας NGC 1291, που λέγεται και «Χρυσό Μάτι». Βρίσκεται 33 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά και έχει ένα φωτεινό κέντρο που το περιβάλλει ένα ξεχωριστό δαχτυλίδι αστεριών. Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι τέτοιοι γαλαξίες σχηματίζονται όταν ένας μικρότερος γαλαξίας περνά κυριολεκτικά μέσα από έναν μεγαλύτερο.
Εξίσου εντυπωσιακός είναι ο M81, ένας από τους πιο λαμπρούς γαλαξίες του ουρανού. Οι σπείρες του είναι τόσο τέλειες, που οι ειδικοί τον αποκαλούν «σπειροειδή μεγάλου σχεδίου». Με ένα καλό κιάλι μπορείτε να τον δείτε και από τη Γη, αλλά όχι φυσικά με τέτοια ευκρίνεια.
Μένει ακόμη το 85% του ταξιδιού
Το Euclid έχει δύο δουλειές. Η μία είναι να σαρώσει τεράστιες περιοχές του ουρανού. Η άλλη είναι να επιστρέφει ξανά και ξανά σε τρια μικρά σημεία, για να δει όσο πιο βαθιά γίνεται. Σε αυτή τη δεύτερη δουλειά θα αφιερώσει περίπου το 10% του χρόνου του.
Η αποστολή έχει ακόμη μπροστά της περίπου το 85% της χαρτογράφησης. Αν συνεχίσει έτσι, θα αφήσει πίσω της μία από τις πιο πλήρεις καταγραφές του Σύμπαντος που έχει κάνει ποτέ η ανθρωπότητα. Τώρα είναι η σειρά των επιστημόνων να ψάξουν μέσα σε αυτόν τον ωκεανό δεδομένων.
Με πληροφορίες από Livescience
