Με πρωτοφανή ταχύτητα επεκτείνονται πλέον τα data centers της Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ οι ανάγκες για ηλεκτρική ενέργεια αυξάνονται ολοένα και περισσότερο. Με αυτόν τον τρόπο, οι κυβερνήσεις βρίσκονται μπροστά σε ένα νέο ενεργειακό και τεχνολογικό στοίχημα, καθώς η υποδομή που στηρίζει την AI μετατρέπεται σε κρίσιμο παράγοντα οικονομικής ισχύος.
Για όλους τους παραπάνω λόγους, ο Έλον Μασκ υποστηρίζει ότι το μέλλον της υπολογιστικής ισχύος ενδέχεται να μην περιορίζεται στη Γη, αλλά να μετατοπιστεί στο διάστημα, με «καύσιμο» την αδιάλειπτη ηλιακή ενέργεια.
Η παγκόσμια επένδυση σε επίγεια data centers εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα 5 τρισ. δολάρια έως το τέλος της δεκαετίας. Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη της generative AI, των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων και των υποδομών cloud έχει ωθήσει τη ζήτηση σε επίπεδα που, σε αρκετές περιοχές, ξεπερνούν τα όρια των υφιστάμενων ηλεκτρικών δικτύων.
Ενεργειακός κορεσμός και πράσινη πίεση
Σε ΗΠΑ και Ευρώπη, έργα data centers καθυστερούν λόγω ελλείψεων ισχύος ή περιορισμών στα δίκτυα μεταφοράς. Παράλληλα, εντείνεται η πίεση για μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, καθώς το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των ενεργοβόρων εγκαταστάσεων γίνεται όλο και πιο κρίσιμο.
Η ψύξη, η αδιάλειπτη λειτουργία και οι τεράστιες ανάγκες επεξεργαστικής ισχύος δημιουργούν ένα ενεργειακό «γίγαντα» που απαιτεί καινοτόμες λύσεις. Σε αυτό το περιβάλλον, ο Μασκ προβάλλει μια ριζοσπαστική πρόταση, δηλαδή data centers σε τροχιά, τροφοδοτούμενα από συνεχή ηλιακή ακτινοβολία. Στο διάστημα, άλλωστε, η ηλιακή ενέργεια είναι ισχυρότερη και σταθερή, χωρίς τους περιορισμούς ημέρας-νύχτας ή καιρικών φαινομένων που χαρακτηρίζουν τις ανανεώσιμες πηγές στη Γη.
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, η μείωση του κόστους εκτόξευσης, ιδίως μέσω επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων και η πρόοδος στις δορυφορικές τεχνολογίες θα μπορούσαν μέσα στα επόμενα χρόνια να καταστήσουν οικονομικά βιώσιμη μια τέτοια επιλογή. Η υπολογιστική ισχύς θα λειτουργεί σε τροχιά ή ακόμη και σε σεληνιακές εγκαταστάσεις, με μεταφορά δεδομένων μέσω δορυφορικών δικτύων.
Η ιδέα δεν ανήκει πλέον αποκλειστικά στη σφαίρα της θεωρίας. Ήδη εξετάζονται πιλοτικά projects «διαστημικών data centers», κυρίως για αποθήκευση δεδομένων και εφεδρικά συστήματα (disaster recovery), όπου η καθυστέρηση μετάδοσης δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα.
Ωστόσο, τα εμπόδια παραμένουν σημαντικά. Η διαστημική ακτινοβολία, οι ακραίες συνθήκες, η ανάγκη για εξοπλισμό υψηλής ανθεκτικότητας, το κόστος αντικατάστασης hardware και η συντήρηση συνιστούν σημαντικές προκλήσεις. Επιπλέον, πολλές εφαρμογές AI απαιτούν εξαιρετικά χαμηλό latency, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη μεταφορά κρίσιμων workloads εκτός Γης.
Συμπληρωματικός ρόλος στο διάστημα
Αναλυτές εκτιμούν ότι, ακόμη κι αν υλοποιηθούν τέτοιες εγκαταστάσεις, θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά, όχι ως πλήρης αντικατάσταση των επίγειων hyperscale data centers. Πιο ρεαλιστικό θεωρείται το σενάριο αξιοποίησής τους για εξειδικευμένες υπηρεσίες ή για αποθήκευση μεγάλης κλίμακας.
Η προοπτική υπολογιστικής ισχύος στο διάστημα ανοίγει, παράλληλα, νέο γεωπολιτικό πεδίο. Όπως συνέβη με τους δορυφόρους και τις τηλεπικοινωνίες, η κατοχή και ο έλεγχος διαστημικών υποδομών computing θα μπορούσε να εξελιχθεί σε στρατηγικό πλεονέκτημα για κράτη και τεχνολογικούς κολοσσούς.
Προς το παρόν, η μάχη της AI δίνεται κυρίως στη Γη, με σημαντικές επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές, μικρούς πυρηνικούς αντιδραστήρες, βελτιστοποίηση ψύξης και αύξηση ενεργειακής αποδοτικότητας. Όμως όσο η κατανάλωση ενέργειας της Τεχνητής Νοημοσύνης αυξάνεται, τόσο πιο σοβαρά συζητούνται ιδέες που μέχρι πρόσφατα έμοιαζαν επιστημονική φαντασία. Το ερώτημα δεν είναι πια αν η AI θα αλλάξει τον πλανήτη, αλλά αν για να τη στηρίξουμε θα χρειαστεί να στραφούμε πέρα από αυτόν.
