Μια νέα εξέταση αίματος που υπόσχεται να εντοπίζει έως και το 95% των καρκίνων σε πρώιμο στάδιο επαναφέρει στο προσκήνιο το όραμα της έγκαιρης διάγνωσης μέσα από ένα απλό τεστ, σύμφωνα με τον Observer. Η ανακοίνωση της αυστριακής εταιρείας βιοτεχνολογίας Wholomics προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον στην επιστημονική κοινότητα, καθώς θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα εποχή στην πρόληψη και αντιμετώπιση της νόσου.
Η εξέταση παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας στο Σικάγο και, σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία, είναι σε θέση να ανιχνεύει 13 διαφορετικούς τύπους καρκίνου πριν ακόμη εμφανιστούν συμπτώματα. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η μέθοδος μπορεί να προσφέρει υψηλά ποσοστά ακρίβειας, γεγονός που θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας.
Παρά την αισιοδοξία, αρκετοί ειδικοί ζητούν περαιτέρω μελέτες και ανεξάρτητη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων, επισημαίνοντας ότι απαιτείται προσεκτική επιστημονική τεκμηρίωση πριν η εξέταση περάσει στην ευρεία κλινική εφαρμογή.
Τα πρώτα αποτελέσματα γεννούν προσδοκίες, αλλά απαιτείται επιβεβαίωση
Η αισιοδοξία των ερευνητών για τη νέα εξέταση αίματος βασίζεται σε δεδομένα από περίπου 1.400 συμμετέχοντες, τα οποία δείχνουν υψηλά ποσοστά ανίχνευσης διαφόρων μορφών καρκίνου σε πρώιμο στάδιο. Ωστόσο, τα αποτελέσματα θεωρούνται ακόμη προκαταρκτικά, καθώς η μελέτη δεν έχει αξιολογηθεί από ανεξάρτητους επιστήμονες μέσω της διαδικασίας επιστημονικής κρίσης.
Παράλληλα, δεν έχει αποδειχθεί ακόμη ότι η έγκαιρη διάγνωση μέσω της συγκεκριμένης μεθόδου οδηγεί σε αύξηση της επιβίωσης των ασθενών ή σε μείωση των θανάτων από καρκίνο. Παρ’ όλα αυτά, η εξέλιξη θεωρείται σημαντική, καθώς εντάσσεται στη διεθνή προσπάθεια ανάπτυξης των τεστ MCED (Multi-Cancer Early Detection), τα οποία στοχεύουν στον εντοπισμό ενδείξεων καρκίνου στο αίμα πριν η νόσος εκδηλωθεί ή διαγνωστεί με τις συμβατικές εξετάσεις.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η παρουσίαση της Wholomics συνέπεσε με μια λιγότερο ενθαρρυντική εξέλιξη για το πλέον γνωστό πρόγραμμα του κλάδου, το τεστ Galleri. Η συγκεκριμένη εξέταση, η οποία φιλοδοξεί να εντοπίζει περισσότερες από 50 διαφορετικές μορφές καρκίνου μέσω θραυσμάτων DNA που απελευθερώνουν οι όγκοι στην κυκλοφορία του αίματος, δοκιμάζεται εδώ και χρόνια στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Περισσότεροι από 142.000 πολίτες ηλικίας 50 έως 79 ετών συμμετείχαν σε μία από τις μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές του είδους παγκοσμίως, δίνοντας ετήσια δείγματα αίματος. Ωστόσο, τα πρώτα αποτελέσματα έδειξαν ότι η εξέταση δεν κατάφερε να μειώσει σημαντικά την εμφάνιση 12 βασικών μορφών προχωρημένου καρκίνου, που αποτελούσαν τον κύριο στόχο της μελέτης.
Συγκεκριμένα, η δοκιμή του Galleri έδειξε ότι ορισμένοι καρκίνοι που συνήθως διαγιγνώσκονται στο τελικό στάδιο IV εντοπίστηκαν νωρίτερα, στο στάδιο III. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση κατά 14% των περιστατικών που έφτασαν στο πιο προχωρημένο στάδιο της νόσου. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για καρκίνους με πολύ χαμηλά ποσοστά επιβίωσης, όπως εκείνοι του παγκρέατος ή του οισοφάγου.
Η έγκαιρη διάγνωση και οι θεραπείες ακριβείας αλλάζουν τα δεδομένα
Η έγκαιρη διάγνωση παραμένει ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες στη μάχη κατά του καρκίνου, καθώς αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας και βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών. Όπως επισημαίνουν ειδικοί του Cancer Research UK, η ανίχνευση της νόσου στα αρχικά της στάδια επιτρέπει συχνά την εφαρμογή πιο απλών και λιγότερο επιβαρυντικών θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας στρέφεται πλέον και στις εξατομικευμένες θεραπείες, οι οποίες προσαρμόζονται στα χαρακτηριστικά κάθε ασθενούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μελέτη Optima για τον καρκίνο του μαστού, η οποία αξιοποίησε το γονιδιωματικό τεστ Prosigna για την εκτίμηση του κινδύνου υποτροπής.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ορισμένες γυναίκες είχαν σχεδόν τα ίδια ποσοστά επιβίωσης είτε υποβλήθηκαν σε χημειοθεραπεία είτε όχι. Το εύρημα αυτό ενισχύει την προοπτική να αποφεύγουν στο μέλλον χιλιάδες ασθενείς τις σοβαρές παρενέργειες μιας ιδιαίτερα απαιτητικής θεραπείας, χωρίς να επηρεάζονται ουσιαστικά οι πιθανότητες επιβίωσής τους.
«Σημαντικό βήμα προς μια πιο εξατομικευμένη φροντίδα»
Ο επικεφαλής επιστημονικός σύμβουλος του οργανισμού Breast Cancer Now, δρ Σάιμον Βίνσεντ, χαρακτήρισε τα αποτελέσματα «σημαντικό βήμα προς μια πιο εξατομικευμένη φροντίδα». Όπως είπε, η ογκολογία κατευθύνεται σταδιακά προς ένα μοντέλο στο οποίο οι αποφάσεις θεραπείας δεν θα βασίζονται σε γενικούς κανόνες αλλά στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καρκίνου κάθε ασθενούς.
Παρά την αισιοδοξία, πολλοί ειδικοί προειδοποιούν ότι ο δρόμος μέχρι την καθιέρωση αξιόπιστων τεστ πολλαπλής ανίχνευσης παραμένει μακρύς. Ο καθηγητής Ρίτσαρντ Χούλστον από το Institute of Cancer Research υπογράμμισε ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να δικαιολογούν την εφαρμογή τέτοιων εξετάσεων σε επίπεδο γενικού πληθυσμού. Αντίστοιχα, ο καθηγητής Νίτζαν Ρόζενφελντ από το Barts Cancer Institute σημείωσε ότι η μόνη πραγματικά αξιόπιστη αξιολόγηση απαιτεί πολυετείς τυχαιοποιημένες μελέτες που θα εξετάζουν εάν μειώνεται η θνησιμότητα.
Το πρόβλημα, όπως εξηγεί, είναι ότι τέτοιες μελέτες μπορεί να χρειαστούν ακόμη και δύο δεκαετίες για να ολοκληρωθούν. Μέχρι τότε, η τεχνολογία ενδέχεται να έχει ήδη ξεπεραστεί από νεότερες και πιο εξελιγμένες μεθόδους.
Για τον λόγο αυτό, πολλοί ερευνητές ζητούν πλέον διεθνή συνεργασία και κοινά πρωτόκολλα αξιολόγησης ώστε οι διάφορες εξετάσεις να μπορούν να συγκρίνονται πιο γρήγορα και αποτελεσματικά. Όπως επισημαίνουν, η ιστορία της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου βρίσκεται ακόμη στην αρχή και τα επόμενα χρόνια αναμένεται να καθορίσουν αν τα πολυδιαφημισμένα τεστ αίματος θα αποτελέσουν πραγματική επανάσταση ή απλώς ένα ακόμη επιστημονικό βήμα στον μακρύ δρόμο της μάχης κατά της νόσου.
(Με πληροφορίες από observer.co.uk)
