Ήταν μόλις 18 ετών και ήδη ένα από τα μεγαλύτερα ταλέντα του παγκόσμιου τένις. Η Μαρτίνα Ναβρατίλοβα, όμως, δεν αγωνιζόταν μόνο για τίτλους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες πήρε μια απόφαση που θα άλλαζε ολόκληρη τη ζωή της: να μην επιστρέψει στην κομμουνιστική Τσεχοσλοβακία και να ζητήσει πολιτικό άσυλο.
Η μεγάλη απόφαση του 1975
Η Ναβρατίλοβα βρισκόταν στη Νέα Υόρκη για το US Open όταν αποφάσισε να αποσκιρτήσει από την Τσεχοσλοβακία.
Η χώρα βρισκόταν τότε υπό κομμουνιστικό καθεστώς και οι μετακινήσεις των αθλητών στο εξωτερικό ελέγχονταν αυστηρά. Η νεαρή πρωταθλήτρια φοβόταν ότι οι αρχές θα περιόριζαν ακόμη περισσότερο τη δυνατότητά της να ταξιδεύει και να αγωνίζεται διεθνώς.
Έτσι, τον Σεπτέμβριο του 1975 πήρε τη μεγάλη απόφαση. Ζήτησε πολιτικό άσυλο στις Ηνωμένες Πολιτείες, γνωρίζοντας ότι αυτό θα μπορούσε να σημαίνει πολυετή αποχωρισμό από την οικογένεια και την πατρίδα της.
Ήταν μία πράξη με τεράστιο προσωπικό κόστος, μέσα στο ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα του Ψυχρού Πολέμου.
Από την Πράγα στην κορυφή του κόσμου
Η Μαρτίνα Ναβρατίλοβα γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 1956 στην Πράγα ως Martina Šubertová.
Οι γονείς της χώρισαν όταν ήταν μικρή και η μητέρα της παντρεύτηκε αργότερα τον Μίροσλαβ Ναβράτιλ. Εκείνος έγινε προπονητής της στο τένις και η Μαρτίνα υιοθέτησε το επώνυμό του στη γυναικεία μορφή του, Ναβρατίλοβα.
Το ταλέντο της φάνηκε από πολύ νωρίς. Σε ηλικία 15 ετών κατέκτησε το εθνικό πρωτάθλημα της Τσεχοσλοβακίας και σύντομα άρχισε να εμφανίζεται στις μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις.
Η φυγή της στις ΗΠΑ τής επέτρεψε να αφοσιωθεί ολοκληρωτικά στο επαγγελματικό τένις.
Το 1981 απέκτησε την αμερικανική υπηκοότητα.
Μια καριέρα που πέρασε στην ιστορία
Οι αριθμοί της καριέρας της προκαλούν ακόμη και σήμερα δέος.
Η Ναβρατίλοβα κατέκτησε 18 τίτλους Grand Slam στο απλό, αλλά η συνολική παρουσία της στα Grand Slam ήταν ακόμη εντυπωσιακότερη.
Κατέκτησε συνολικά:
- 18 Grand Slam στο απλό
- 31 Grand Slam στο διπλό γυναικών
- 10 Grand Slam στο μικτό διπλό
Δηλαδή 59 τίτλους Grand Slam συνολικά.
Στο Wimbledon δημιούργησε έναν πραγματικό θρύλο. Κατέκτησε το απλό γυναικών εννέα φορές, επίδοση-ρεκόρ στην ιστορία του θεσμού.
Συνολικά κέρδισε 167 τίτλους στο απλό και 177 στο διπλό, επιδόσεις που αποτυπώνουν τη μοναδική διάρκεια της κυριαρχίας της.
Η μεγάλη μονομαχία με την Κρις Έβερτ
Ένα τεράστιο κεφάλαιο της ιστορίας της είναι φυσικά η Κρις Έβερτ.
Οι δύο γυναίκες δημιούργησαν μία από τις μεγαλύτερες αντιπαλότητες που γνώρισε ποτέ ο παγκόσμιος αθλητισμός.
Βρέθηκαν αντιμέτωπες 80 φορές, με τη Ναβρατίλοβα να προηγείται τελικά με 43 νίκες έναντι 37 της Έβερτ.
Ήταν δύο εντελώς διαφορετικές σχολές τένις. Η Έβερτ συμβόλιζε την ακρίβεια και τη σταθερότητα από τη βασική γραμμή. Η Ναβρατίλοβα το επιθετικό παιχνίδι, τη δύναμη, την ταχύτητα και το περίφημο serve-and-volley.
Η αντιπαλότητά τους, όμως, εξελίχθηκε παράλληλα σε βαθιά προσωπική φιλία.
Η αθλήτρια που άλλαξε και το γυναικείο τένις
Η Ναβρατίλοβα δεν άλλαξε μόνο τα ρεκόρ.
Άλλαξε την ίδια την αντίληψη για τη φυσική προετοιμασία μιας επαγγελματία τενίστριας. Έδωσε τεράστια σημασία στην προπόνηση δύναμης, στη διατροφή, στην αντοχή και στην επιστημονική προετοιμασία.
Το παιχνίδι της ήταν εξαιρετικά επιθετικό και η φυσική της κατάσταση πολύ μπροστά από τα δεδομένα της εποχής.
Με πολλούς τρόπους αποτέλεσε πρότυπο για τη σύγχρονη επαγγελματική αντιμετώπιση του γυναικείου τένις.
Η επιστροφή στην πατρίδα που είχε εγκαταλείψει
Η ιστορία έκανε τελικά έναν μεγάλο κύκλο.
Μετά τη Βελούδινη Επανάσταση του 1989 και την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος, η σχέση της με την πατρίδα της μπορούσε πλέον να αποκατασταθεί.
Το 2008 απέκτησε ξανά την τσεχική υπηκοότητα, διατηρώντας παράλληλα την αμερικανική.
Η 18χρονη κοπέλα που το 1975 είχε αναγκαστεί να επιλέξει ανάμεσα στην πατρίδα και στην ελευθερία της μπορούσε πλέον να ανήκει και στις δύο χώρες.
Περισσότερο από μια μεγάλη τενίστρια
Η Ναβρατίλοβα δεν περιορίστηκε ποτέ στον αθλητισμό. Μίλησε δημόσια για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κοινωνικών ελευθεριών και έγινε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες του παγκόσμιου αθλητισμού.
Η ζωή της είχε επίσης δύσκολες προσωπικές μάχες, μεταξύ των οποίων και σοβαρές περιπέτειες υγείας, τις οποίες αντιμετώπισε δημόσια.
Και ίσως γι’ αυτό η ιστορία της ξεπερνά τα τρόπαια και τα ρεκόρ.
Στις 6 Σεπτεμβρίου 1975, μια 18χρονη κοπέλα πήρε μία απόφαση χωρίς να μπορεί να γνωρίζει τι θα ακολουθούσε.
Έφυγε από μια χώρα που δεν της επέτρεπε να ζήσει και να αγωνιστεί όπως εκείνη ήθελε.
Και έγινε όχι απλώς μία από τις κορυφαίες τενίστριες όλων των εποχών, αλλά ένα από τα πρόσωπα που σημάδεψαν μια ολόκληρη εποχή του παγκόσμιου αθλητισμού.
