Το Έβερεστ έχει να αντιμετωπίσει έναν ακόμη εχθρό, πέρα από την κλιματική αλλαγή. Τα ούρα, καθώς αυτή τη φορά ο «ένοχος» βρίσκεται κυριολεκτικά επάνω στο βουνό: οι χιλιάδες ορειβάτες, οδηγοί και εργαζόμενοι που κάθε χρόνο εγκαθίστανται για εβδομάδες στο Base Camp.
Μια νέα μελέτη διεθνούς ομάδας επιστημόνων από το Νεπάλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, με επικεφαλής ερευνητή τον Νεπαλέζο γεωχωρικό επιστήμονα Khim Lal Gautam, εξέτασε πόσο επιβαρύνει η ανθρώπινη παρουσία τον παγετώνα Κούμπου, πάνω στον οποίο βρίσκεται το Base Camp του Έβερεστ. Η εργασία, με τίτλο Glacier Melt and Human Activities at Everest Base Camp, δημοσιεύθηκε στις 27 Ιουλίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Regional Environmental Change. Στην ομάδα συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο κλιματολόγος Sudeep Thakuri του Tribhuvan University και η Virginia Burkett, ομότιμη επιστήμονας του U.S. Geological Survey. (The New York Times)
Οι ερευνητές συνδύασαν επιτόπια στοιχεία από το Base Camp με δορυφορικές παρατηρήσεις δεκαετιών και εξέτασαν τρεις παράγοντες: την παγκόσμια κλιματική αλλαγή, την τοπική κατανάλωση ορυκτών καυσίμων και την απόρριψη ανθρώπινων ούρων πάνω στον παγετώνα. (earthobservations.org)
Και ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι ακριβώς αυτό: περισσότερα από 6.000 λίτρα ανθρώπινων ούρων παράγονται καθημερινά στο Base Camp από τους ορειβάτες και τους ανθρώπους που τους υποστηρίζουν. (The New York Times)
6.000 λίτρα κάθε ημέρα
Στα μεγάλα υψόμετρα οι ορειβάτες πρέπει να καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες νερού για να αποφεύγουν την αφυδάτωση. Η φυσιολογική συνέπεια είναι και η παραγωγή μεγάλης ποσότητας ούρων.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι χιλιάδες άνθρωποι που βρίσκονται στο Everest Base Camp παράγουν συνολικά πάνω από 6.000 λίτρα την ημέρα.
Και εδώ αρχίζει το πρόβλημα.
Ενώ τα στερεά ανθρώπινα απόβλητα συγκεντρώνονται σε ειδικές εγκαταστάσεις και μεταφέρονται χαμηλότερα, μεγάλο μέρος των ούρων καταλήγει απευθείας επάνω στον παγετώνα. Οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι η θερμότητα που μεταφέρουν τα ούρα μπορεί από μόνη της να συμβάλει στο λιώσιμο περίπου 154 τόνων πάγου σε μία αναρριχητική περίοδο. (The New York Times)
Το Base Camp έχει γίνει μια μικρή πόλη
Το πρόβλημα, βεβαίως, δεν περιορίζεται εκεί.
Το σημερινό Base Camp του Έβερεστ απέχει πολύ από τις λιτές κατασκηνώσεις των πρωτοπόρων ορειβατών. Κάθε άνοιξη μετατρέπεται σχεδόν σε έναν προσωρινό οικισμό, όπου περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι μπορεί να ζουν για πάνω από ενάμιση μήνα.
Υπάρχουν περίπου 1.600 σκηνές, ενώ η σύγχρονη κατασκήνωση διαθέτει ανέσεις που πριν από μερικές δεκαετίες θα έμοιαζαν αδιανόητες σε υψόμετρο περίπου 5.350 μέτρων: γρήγορο Ίντερνετ, ζεστά ντους, καφέ, μεγάλες τηλεοράσεις και ακόμη και σκηνές με θερμαινόμενα δάπεδα. (The New York Times)
Όλα αυτά, όμως, απαιτούν ενέργεια.
Οι επιστήμονες εξέτασαν τη λειτουργία του Base Camp κατά την περίπου 50 ημερών ανοιξιάτικη αναρριχητική περίοδο του 2023.
Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί:
- 824 φιάλες υγραερίου
- 18.935 λίτρα κηροζίνης
- 5.130 λίτρα βενζίνης
Τα καύσιμα χρησιμοποιήθηκαν για μαγείρεμα, θέρμανση και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. (The Independent)
Σχεδόν 2.500 τόνοι πάγου
Όταν οι ερευνητές υπολόγισαν τη θερμότητα από τα καύσιμα μαζί με εκείνη που μεταφέρουν τα ανθρώπινα ούρα, κατέληξαν σε συνολική ενεργειακή επιβάρυνση περίπου 849.174 megajoules.
Θεωρητικά, αυτή η ποσότητα θερμότητας αρκεί για να λιώσει περίπου 2.492 τόνους πάγου και χιονιού μέσα σε μία αναρριχητική περίοδο. Το εύρος της επιστημονικής εκτίμησης βρίσκεται μεταξύ 1.964 και 3.020 τόνων. (The Independent)
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, οι περίπου 2.500 τόνοι αντιστοιχούν σε ποσότητα νερού ικανή να γεμίσει περίπου μία ολυμπιακή πισίνα, 83 βυτιοφόρα ή περίπου 16.700 συνηθισμένες μπανιέρες. (CNN)
Το Base Camp θερμαίνεται ταχύτερα
Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα στοιχεία που προέκυψαν από τους δορυφόρους.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν εικόνες Landsat από το 1991 έως το 2023 και συνέκριναν τις μεταβολές της θερμοκρασίας της επιφάνειας στο Base Camp με άλλα σημεία του παγετώνα.
Η περιοχή της κατασκήνωσης εμφάνισε τη μεγαλύτερη τάση θέρμανσης, περίπου 0,28 βαθμούς Κελσίου, έναντι περίπου 0,15 βαθμών στη χιονοσκεπή νοτιοανατολική περιοχή του παγετώνα. (earthobservations.org)
Και οι ίδιοι οι ερευνητές προειδοποιούν ότι ενδεχομένως υποεκτιμούν την πραγματική ανθρώπινη επίδραση.
Στους υπολογισμούς δεν συμπεριέλαβαν άλλες πηγές θερμότητας, όπως τις πτήσεις των ελικοπτέρων, τη θερμότητα που εκπέμπουν τα σώματα των ίδιων των ανθρώπων ούτε τα γιακ που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά προμηθειών και εξοπλισμού. (The New York Times)
Ο μεγάλος εχθρός παραμένει η κλιματική αλλαγή
Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση.
Οι επιστήμονες δεν υποστηρίζουν ότι τα ούρα των ορειβατών είναι η βασική αιτία για την υποχώρηση των παγετώνων του Έβερεστ.
Ο κυριότερος παράγοντας παραμένει η παγκόσμια κλιματική αλλαγή και η άνοδος της θερμοκρασίας που επηρεάζει συνολικά τα Ιμαλάια. Η μελέτη αναδεικνύει όμως κάτι διαφορετικό: ότι η συγκέντρωση χιλιάδων ανθρώπων για εβδομάδες πάνω σε έναν ήδη ευάλωτο παγετώνα δημιουργεί μια πρόσθετη και μετρήσιμη τοπική επιβάρυνση. (earthobservations.org)
Και υπάρχει ακόμη μία διάσταση.
Ο παγετώνας δεν αποτελεί απλώς το έδαφος πάνω στο οποίο κατασκηνώνουν οι ορειβάτες. Συνδέεται με υδάτινους πόρους που χρησιμοποιούν κοινότητες χαμηλότερα στο Νεπάλ, γεγονός που κάνει τη διαχείριση των ανθρώπινων αποβλήτων ακόμη πιο σημαντική. (The New York Times)
Να φύγει το Base Camp από τον παγετώνα;
Γι’ αυτό και στο τραπέζι μπαίνει πλέον μια λύση που πριν από λίγα χρόνια θα φαινόταν ίσως ακραία: η μεταφορά του Everest Base Camp από τον παγετώνα σε σταθερό έδαφος σε κοντινή περιοχή.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι μακροπρόθεσμα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά αυτή η δυνατότητα. Παράλληλα προτείνουν περιορισμό της χρήσης ορυκτών καυσίμων, καλύτερη διαχείριση των ανθρώπινων αποβλήτων και συστηματικότερη παρακολούθηση του παγετώνα. (earthobservations.org)
Το Έβερεστ υψώνεται στα 8.848,86 μέτρα, στην κορυφή του κόσμου. Όμως η νέα έρευνα υπενθυμίζει μια παράδοξη πραγματικότητα: ακόμη και σε ένα από τα πιο ακραία και απομακρυσμένα σημεία του πλανήτη, το ανθρώπινο αποτύπωμα είναι πλέον μετρήσιμο.
Και στην περίπτωση του παγετώνα Κούμπου μετριέται ακόμη και… σε λίτρα την ημέρα.
