Το μπάσκετ μπορεί να ανήκει στην ένταση. Οι τελικοί Ολυμπιακού – Παναθηναϊκού μπορεί να ανήκουν στο πάθος. Η κερκίδα μπορεί να βράζει. Αλλά ο Εθνικός Ύμνος δεν ανήκει ούτε στους οργανωμένους, ούτε στα συνθήματα, ούτε στην τοξικότητα, ούτε στην αδιαφορία όσων στέκονται στο παρκέ σαν να περιμένουν απλώς να τελειώσει μια τυπική διαδικασία. Ο Εθνικός Ύμνος απαιτεί ένα πράγμα: σιωπή και σεβασμό.
Επανέρχομαι. Και επανέρχομαι όχι γιατί μου αρέσει να επιμένω στα αυτονόητα, αλλά γιατί δυστυχώς τα αυτονόητα στην Ελλάδα του αθλητικού φανατισμού έχουν γίνει ζητούμενα.
Πριν από λίγες ημέρες, σε ένα γενικότερο άρθρο για τις αθλιότητες, την τοξικότητα και το μίσος που δηλητηριάζουν τους αγώνες ανάμεσα σε Ολυμπιακό και Παναθηναϊκό, είχα συμπεριλάβει και ένα θέμα που για μένα δεν είναι δευτερεύον. Είναι θεμελιώδες.
Τη συμπεριφορά όλων μέσα σε έναν αθλητικό χώρο την ώρα που ανακρούεται ο Εθνικός Ύμνος.
Και όμως, προχθές βράδυ στο ΟΑΚΑ, πριν από την έναρξη του τέταρτου τελικού, είδαμε ξανά τα ίδια.
Είδαμε οργανωμένη κερκίδα να θεωρεί ότι ακόμη και εκείνη τη στιγμή μπορεί να συνεχίζει το δικό της πρόγραμμα. Συνθήματα, φωνές, οπαδική επίδειξη. Λες και ο Εθνικός Ύμνος είναι μουσικό χαλί ανάμεσα στην προθέρμανση και το τζάμπολ.
Δεν είναι.
Ο Εθνικός Ύμνος δεν είναι εισαγωγή για να ξεσηκωθεί η εξέδρα. Δεν είναι η Shakira πριν από την έναρξη ενός Μουντιάλ, για να χορεύει το πλήθος και να προετοιμάζεται για το θέαμα.
Είναι ο Ύμνος της χώρας.
Και όσοι βρίσκονται εκείνη την ώρα στο γήπεδο, παίκτες, προπονητές, παράγοντες, διαιτητές, τεχνικά επιτελεία, φίλαθλοι, έχουν μία και μόνη υποχρέωση: να σταθούν με σεβασμό.
Δεν ζητάει κανείς από τους ξένους αθλητές να τραγουδήσουν «Σε γνωρίζω από την κόψη». Δεν ζητάει κανείς να προσποιηθούν συγκίνηση που ίσως δεν έχουν. Δεν ζητάει κανείς να γίνουν Έλληνες για ενάμισι λεπτό.
Ζητάμε όμως το ελάχιστο. Να σταθούν όρθιοι, ήσυχοι, προσεκτικοί. Γιατί εργάζονται στην Ελλάδα. Πληρώνονται στην Ελλάδα. Δοξάζονται στην Ελλάδα. Αποθεώνονται από ελληνικά γήπεδα. Ζουν, έστω επαγγελματικά, μέσα σε αυτή τη χώρα. Και αυτή η χώρα έχει σύμβολα.
Αν δεν τα νιώθεις, τουλάχιστον μην τα προσβάλλεις.
Υπήρξε και η εικόνα του Τόμας Γουόκαπ. Του Αμερικανού από το Τέξας, ο οποίος έχει αποκτήσει ελληνική υπηκοότητα και φοράει τη φανέλα της Εθνικής Ελλάδας. Η τηλεοπτική εικόνα τον έδειξε την ώρα της ανάκρουσης να μασάει και πάλι την τσίχλα του με τρόπο τουλάχιστον προκλητικά αδιάφορο.
Και εδώ τα πράγματα είναι ακόμη πιο σοβαρά. Γιατί όταν έχεις πάρει ελληνικό διαβατήριο, όταν έχεις φορέσει τη φανέλα της Εθνικής, όταν εκπροσωπείς διεθνώς την Ελλάδα, τότε ο Εθνικός Ύμνος δεν είναι για σένα ένα άγνωστο τελετουργικό μιας χώρας που σε φιλοξενεί. Είναι ο Ύμνος της χώρας της οποίας είσαι πλέον πολίτης.
Δεν λέω να κάνει ό,τι έκανε ο Κώστας Παπανικολάου, που τραγουδούσε μέσα από την ψυχή του. Αυτό είναι άλλο επίπεδο συνείδησης, άλλο επίπεδο σχέσης με το εθνόσημο, άλλο επίπεδο βιώματος.
Αλλά από το «τραγουδώ με ψυχή» μέχρι το «μασάω τσίχλα επιδεικτικά» υπάρχει τεράστια απόσταση. Και αυτή η απόσταση λέγεται σεβασμός.
Το ίδιο ισχύει και για όλους τους άλλους. Και από τη μία ομάδα και από την άλλη. Δεν είναι θέμα Ολυμπιακού. Δεν είναι θέμα Παναθηναϊκού. Δεν είναι θέμα κόκκινου ή πράσινου. Είναι θέμα Ελλάδας.
Γι’ αυτό και οι ευθύνες δεν σταματούν στους παίκτες.
Οι αδελφοί Αγγελόπουλοι, ως οι άνθρωποι που χρηματοδοτούν και διοικούν τον μπασκετικό Ολυμπιακό, έχουν υποχρέωση πριν από τον πέμπτο τελικό στο ΣΕΦ να μιλήσουν καθαρά στην ομάδα τους. Ο Γιώργος Μπαρτζώκας, ως προπονητής, οφείλει να δώσει οδηγία. Όχι αγωνιστική. Πολιτισμού.
Την ώρα του Εθνικού Ύμνου, όλοι σε θέση προσοχής. Ούτε τσίχλες. Ούτε κουβέντες. Ούτε χαλαρότητες. Ούτε βλέμματα στο υπερπέραν. Ούτε στάση «άντε να τελειώνουμε».
Το ίδιο ακριβώς οφείλει να κάνει και ο Παναθηναϊκός. Πρώτος από όλους ο πρόεδρός του. Οι διοικήσεις δεν υπάρχουν μόνο για ανακοινώσεις, καταγγελίες, βίντεο, διαιτησίες και πολεμικά δελτία. Υπάρχουν και για να βάζουν κανόνες συμπεριφοράς στους οργανισμούς που διοικούν.
Και οι διαιτητές; Εκεί είναι ένα άλλο κεφάλαιο. Όταν σε ένα γήπεδο ακούγονται οργανωμένα συνθήματα την ώρα του Εθνικού Ύμνου, οι διαιτητές δεν μπορεί να κάνουν ότι δεν συμβαίνει τίποτα. Δεν λέω ότι πρέπει να τινάξουν έναν τελικό στον αέρα. Λέω όμως ότι έχουν θεσμική δύναμη. Και η θεσμική δύναμη φαίνεται σε τέτοιες στιγμές.
Θα μπορούσαν, μετά το τέλος της ανάκρουσης, να αποχωρήσουν για λίγα λεπτά στα αποδυτήρια. Όχι για να τιμωρήσουν. Για να στείλουν μήνυμα. «Κύριοι, υπάρχουν γραμμές που δεν περνιούνται».
Ο πέμπτος τελικός στο ΣΕΦ θα κρίνει τον πρωταθλητή. Ωραία. Ας τον κρίνει το μπάσκετ. Ας τον κρίνει το παρκέ. Ας τον κρίνουν οι παίκτες, οι προπονητές, οι άμυνες, τα σουτ, τα ριμπάουντ, οι αποφάσεις της τελευταίας στιγμής.
Πριν όμως αρχίσει το παιχνίδι, υπάρχει κάτι που δεν κρίνεται.
Ο σεβασμός στον Εθνικό Ύμνο. Αυτός δεν μπαίνει σε σειρά τελικών.
