Η ανακάλυψη ακόμη 22 σορών βρεφών στο πρώην ίδρυμα μ στο Τουάμ της κομητείας Γκάλγουεϊ ανέβασε πλέον τον συνολικό αριθμό των ανθρώπινων λειψάνων που έχουν εντοπιστεί στις 99. Πρόκειται για μία εξέλιξη που έχει συγκλονίσει εκ νέου την Ιρλανδία, καθώς επιβεβαιώνει ότι η πραγματική έκταση της τραγωδίας εξακολουθεί να αποκαλύπτεται.
Η ιστορία ξεκίνησε ουσιαστικά το 2014, όταν η τοπική ιστορικός Catherine Corless, ύστερα από πολυετή έρευνα στα ληξιαρχεία, εντόπισε πιστοποιητικά θανάτου για 796 βρέφη και μικρά παιδιά που είχαν πεθάνει στο ίδρυμα μεταξύ 1925 και 1961. Το σοκαριστικό στοιχείο ήταν ότι δεν υπήρχαν αντίστοιχα αρχεία ταφής για τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά.
Το ίδρυμα του Τουάμ φιλοξενούσε άγαμες μητέρες και τα παιδιά τους, σε μια εποχή όπου η ιρλανδική κοινωνία αντιμετώπιζε τις γυναίκες αυτές με έντονο κοινωνικό στιγματισμό. Τη λειτουργία του είχε αναλάβει το καθολικό τάγμα των μοναχών Bon Secours, ενώ το ίδρυμα λειτουργούσε υπό την εποπτεία των κρατικών αρχών της εποχής. Χιλιάδες γυναίκες πέρασαν από αντίστοιχες δομές σε ολόκληρη την Ιρλανδία, όπου οι συνθήκες διαβίωσης χαρακτηρίζονταν συχνά άθλιες και η παιδική θνησιμότητα ήταν εξαιρετικά υψηλή.
Οι πρώτες ανασκαφές το 2016 και το 2017 αποκάλυψαν μεγάλες ποσότητες οστών βρεφών και μικρών παιδιών μέσα σε υπόγειες δεξαμενές που είχαν χρησιμοποιηθεί παλαιότερα ως εγκαταστάσεις αποχέτευσης. Η αποκάλυψη προκάλεσε διεθνή κατακραυγή και οδήγησε στη σύσταση ειδικής κρατικής επιτροπής, ενώ το 2021 ο τότε πρωθυπουργός της Ιρλανδίας Μίχολ Μάρτιν ζήτησε επίσημα συγγνώμη εκ μέρους του κράτους για τη μεταχείριση των γυναικών και των παιδιών στα ιδρύματα αυτά.
Οι σημερινές έρευνες πραγματοποιούνται από το ανεξάρτητο Office of the Director of Authorised Intervention in Tuam (ODAIT). Σύμφωνα με τη δημόσια ιρλανδική τηλεόραση RTÉ, οι τελευταίες 22 σοροί εντοπίστηκαν μέσα σε φέρετρα, σε διαφορετικό σημείο από τον γνωστό χώρο του μνημείου, γεγονός που δείχνει ότι υπάρχουν ακόμη άγνωστες περιοχές ταφής. Οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν το έργο εξαιρετικά δύσκολο, καθώς κάθε ταφή πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά με αρχαιολογικές και ιατροδικαστικές μεθόδους.
Η τοπική εφημερίδα Tuam Herald τονίζει ότι έχει πλέον τεθεί σε λειτουργία ένα υπερσύγχρονο εγκληματολογικό εργαστήριο στην περιοχή, όπου θα μεταφερθούν όλα τα λείψανα για καθαρισμό, τρισδιάστατη απεικόνιση, ακτινολογικό έλεγχο και εξαγωγή DNA. Μέχρι στιγμής έχουν συγκεντρωθεί 62 δείγματα DNA από συγγενείς, με στόχο να αποδοθεί ταυτότητα σε όσο το δυνατόν περισσότερα από τα παιδιά που χάθηκαν πριν από δεκαετίες.
Τα ιρλανδικά μέσα ενημέρωσης επισημαίνουν επίσης ότι οι ανασκαφές θα διαρκέσουν περισσότερο από τον αρχικό σχεδιασμό των δύο ετών. Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό να εντοπιστούν και άλλα λείψανα, ιδιαίτερα στην περιοχή της παλιάς υπόγειας δεξαμενής, όπου πιστεύεται ότι βρίσκεται ο μεγαλύτερος αριθμός των παιδιών.
Η υπόθεση του Τουάμ δεν αποτελεί πλέον μόνο μια ποινική ή αρχαιολογική έρευνα. Για τους Ιρλανδούς έχει εξελιχθεί σε μια εθνική προσπάθεια αποκατάστασης της ιστορικής αλήθειας και της αξιοπρέπειας εκατοντάδων παιδιών που πέθαναν χωρίς όνομα, χωρίς τάφο και χωρίς καμία αναγνώριση για περισσότερα από εξήντα χρόνια.
