Τα πρόσφατα στοιχεία για την πορεία της ρύθμισης οφειλών προς τον ΕΦΚΑ επιβεβαιώνουν ότι το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο συνταξιοδότησης οφειλετών έχει αποτύχει στην πράξη. Σε σύνολο 328.701 μητρώων οφειλετών, μόλις 12.377 ασφαλισμένοι υπέβαλαν αίτηση υπαγωγής, ποσοστό που αγγίζει το ισχνό 3,76%, ενώ εγκρίθηκαν μόλις 7.345 αιτήματα. Η ισχνή αυτή ανταπόκριση δεν οφείλεται σε έλλειψη ενημέρωσης, αλλά σε θεμελιώδη σχεδιαστικά σφάλματα της ίδιας της ρύθμισης, τα οποία λειτουργούν ως αποτρεπτικά αντικίνητρα για τη συντριπτική πλειονότητα των δικαιούχων.
Ως νεοσύστατο Κόμμα Συνταξιούχων, προσεγγίζουμε το ζήτημα με αμιγώς τεχνοκρατικούς όρους, μακριά από λαϊκισμούς, εστιάζοντας στις δομικές στρεβλώσεις που κρατούν εγκλωβισμένους έως και 300.000 αυτοαπασχολούμενους, ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες. Η πρόβλεψη για παρακράτηση έως και του 60% της μηνιαίας σύνταξης στην πρώτη φάση, μέχρι η οφειλή να υποχωρήσει από τις 30.000 στις 20.000 ευρώ για τους επαγγελματίες και από τις 10.000 στις 6.000 ευρώ για τους αγρότες, στερεί από τον συνταξιούχο το στοιχειώδες εισόδημα διαβίωσης. Η συγκεκριμένη επιβάρυνση ακυρώνει την έννοια της οικονομικής ανακούφισης.
Το πλαφόν των 30.000 ευρώ αφήνει εκτός ρύθμισης την πολυπληθέστερη ομάδα οφειλετών. Τα στοιχεία του ΚΕΑΟ δείχνουν ότι 154.214 μητρώα (46,01% του συνόλου) βρίσκονται στη ζώνη χρεών μεταξύ 30.000 και 50.000 ευρώ. Οι ασφαλισμένοι αυτοί, παρά το γεγονός ότι έχουν συμπληρώσει τα ηλικιακά όρια και τις προϋποθέσεις θεμελίωσης, παραμένουν πλήρως αποκλεισμένοι.
Η υποχρεωτική συναίνεση στην άρση του τραπεζικού απορρήτου και στον έλεγχο των καταθέσεων λειτουργεί αποτρεπτικά για ανθρώπους που βρίσκονται σε παρατεταμένη οικονομική αδυναμία, δρώντας περισσότερο ως μηχανισμός καταστολής παρά ως εργαλείο κοινωνικής επανένταξης.
Οι προτάσεις μας για βιώσιμη λύση είναι:
Διεύρυνση των ορίων οφειλής, με αύξηση του ορίου υπαγωγής στη ρύθμιση στις 50.000 ευρώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες και στις 20.000 ευρώ για τους αγρότες, ώστε να καλύπτεται ο κύριος όγκος των εγκλωβισμένων ασφαλισμένων.
Ορθολογικοποίηση της παρακράτησης, με αντικατάσταση του εξοντωτικού 60% με ένα κλιμακωτό, αναλογικό σύστημα παρακράτησης που δεν θα ξεπερνά το 25% με 30% της μηνιαίας σύνταξης, διασφαλίζοντας παράλληλα ένα αξιοπρεπές ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης.
Επιμήκυνση περιόδου αποπληρωμής, με επέκταση των δόσεων εξόφλησης του εναπομείναντος χρέους από τις 60 στις 120 μηνιαίες δόσεις, προκειμένου να καταστεί η οφειλή πραγματικά εξυπηρετήσιμη.
Η αποκατάσταση της προσβασιμότητας στις συντάξεις είναι ένα απαραίτητο βήμα για τη δημοσιονομική ισορροπία του ΕΦΚΑ και την κοινωνική συνοχή. Η πολιτεία οφείλει να αντικαταστήσει τις αποτυχημένες γραφειοκρατικές αγκυλώσεις με ένα λειτουργικό και βιώσιμο πλαίσιο.
Του Γιάννη Παπαγεωργίου Προέδρου και Ιδρυτού του νεοσύστατου Κόμματος των Συνταξιούχων
