Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ευρώπη επέστρεψε στις αξίες της δημοκρατίας. Μπορεί αυτό να μην συνέβη ταυτόχρονα σε όλες τις χώρες, όμως η δημοκρατία επέστρεψε. Για δεκαετίες αποτέλεσε τη σταθερότερη αξία και τη βασική αρχή οργάνωσης των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Ήταν ο θεμέλιος λίθος και όχι ένα διαρκές ζητούμενο. Η ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα το 1951 δεν ήταν απλώς οικονομική συμφωνία, ήταν πολιτική δέσμευση: ποτέ ξανά. Και για πολύ καιρό, φάνηκε να λειτουργεί.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, αυτός ο θεμέλιος λίθος αρχίζει να ραγίζει. Η άνοδος του λαϊκισμού. Η κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Οι οικονομικές ανισότητες, ιδιαίτερα στον ευρωπαϊκό νότο. Και τα συνεχή σκάνδαλα. Κι όταν ένας πολίτης νιώθει αόρατος, σύντομα σταματά να συμμετέχει. Κι όταν σταματά να συμμετέχει, ανοίγει ο δρόμος για τις ακραίες φωνές. Αυτό δεν είναι θεωρία, είναι η ιστορία των τελευταίων είκοσι ετών. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κάνει τους πολίτες να χάνουν την εμπιστοσύνη τους στο πιο ώριμο και ανθρώπινο σύστημα διακυβέρνησης που γνωρίσαμε.
Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι μόνο θεσμικός. Είναι βαθιά πολιτικός: να προστατεύσει τους πολίτες της και να αποδείξει στην πράξη τις αξίες που πρεσβεύει. Πώς θα την προστατεύσουμε; Η απάντηση είναι μία: με τη συμμετοχή των πολιτών στις εκλογικές διαδικασίες. Το πρόσφατο παράδειγμα της Ουγγαρίας με τη μεγάλη συμμετοχή στις εκλογές το επιβεβαιώνει. Με την ενίσχυση της οικονομικής και πολιτικής συμπερίληψης όλων των πολιτών. Αυτό δεν αποτελεί μόνο ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά βασική προϋπόθεση για την ανθεκτικότητα της ίδιας της δημοκρατίας.
Η Ουγγαρία μάς υπενθυμίζει κάτι απλό: η συμμετοχή αλλάζει το αποτέλεσμα. Οι πολίτες που βγήκαν στις ουρές εκείνη την Κυριακή δεν ήταν ιδεολόγοι. Ήταν άνθρωποι που αποφάσισαν να μην αφήσουν τη δημοκρατία να χαθεί από αδιαφορία.
Η δημοκρατία δεν είναι κατάσταση. Είναι άσκηση. Και ίσως το μεγαλύτερο λάθος μας είναι ότι σταματήσαμε να τη διεκδικούμε.
