Ένα έργο που ξεδιπλώνεται σε επτά πράξεις, ακολουθώντας την πορεία από την είσοδο στα Ιεροσόλυμα έως το Πάθος και την Ανάσταση, μέσα από spoken songs, αφηγήσεις και πρωτότυπες μουσικές.
Το νέο άλμπουμ «Αυτός που βρίσκεται παντού» με την υπογραφή του Θωμά Κωνσταντίνου, της Δήμητρας Στογιάννη και της νέας τους εταιρείας ETHOS, έχει στον πυρήνα του τον ποιητικό κόσμο του μεγάλου υμνογράφου Ρωμανού του Μελωδού.
Αλλά και την αγαθή τύχη να συγκεντρώνει πολύ σημαντικά ονόματα του ελληνικού τραγουδιού και θεάτρου: Νάνα Μούσχουρη, Χάρις Αλεξίου, Γιώργο Νταλάρα, Ελευθερία Αρβανιτάκη, Δήμητρα Γαλάνη, Τάνια Τσανακλίδου, Ελένη Τσαλιγοπούλου, Μάρθα Φριντζήλα, Δημήτρη Καταλειφό, Σπύρο Σακκά, Ζαχαρία Καρούνη, Σωκράτη Σινόπουλο, ETHOS ENSEMBLE και Θυγατέρες.
Με αφορμή την κυκλοφορία του εξαιρετικού άλμπουμ, στο οποίο οι γυναικείες φωνές και οι γυναικείες μορφές του Ρωμανού κινούν τη δράση και φέρουν το συναίσθημα, τη μνήμη και την απώλεια, η Δήμητρα Γαλάνη μοιράζεται με τη HuffPost την αίσθηση της από αυτή την εμπειρία την οποία η ίδια χαρακτηρίζει σαν προσευχή.
-Κυρία Γαλάνη, πρόκειται για μια δισκογραφική συνάντηση κορυφής που σπανίως συμβαίνει. Τι ήταν αυτό που σας κινητοποίησε ώστε να αποδεχτείτε την πρόταση του Θωμά Κωνσταντίνου;
Δεν θα την ονομάσω «δισκογραφική συνάντηση κορυφής». Η μεγάλη αφορμή είναι η πρωτοβουλία του Θωμά Κωνσταντίνου και της Δήμητρας Στογιάννη να πλησιάσουν αυτά τα κείμενα και μάλιστα στη συγκεκριμένη απόδοση του γέροντα Ανανία Κουστένη, ο οποίος έχει φύγει πλέον από τη ζωή. Το 2023, ο Θωμάς μου χάρισε το βιβλίο με τους Ύμνους του Ρωμανού Μελωδού και εντυπωσιάστηκα.
Πιστεύω ότι υπάρχει μια ανάγκη συλλογικής πνευματικότητας. Το λέω «προσευχή», επειδή η προσευχή είναι μια μορφή διαλογισμού. Δεν έχω κάποιου είδους θρησκοληψία, καθόλου. Έχω πίστη στον άνθρωπο, στη φύση και πίστη στο καλό. Ανήκω σε αυτή την πλευρά
Είχα ασχοληθεί με τον Ρωμανό Μελωδό στο παρελθόν -όχι εγώ, ο συνθέτης και ερευνητής της βυζαντινής μουσικής Χριστόδουλος Χάλαρης- και είχα τραγουδήσει δουλειά του Χάλαρη στα κείμενα του Ρωμανού του Μελωδού σε απόδοση του Νίκου Καρούζου. Οπότε δεν μου ήταν κάτι άγνωστο.
Η προσέγγιση όμως του γέροντα Ανανία Κουστένη έχει μια βαθιά σχέση με την ουσία της πίστης. Την Αγάπη.
Η ιδέα του Θωμά με συγκίνησε πάρα πολύ, γιατί σιγά σιγά άρχισα να βλέπω πώς αντιμετώπιζε μουσικά το θέμα και με τι ευλάβεια, μπορώ να πω, άγγιξε τον λόγο.
Προσωπικά έχω την αίσθηση ότι κάναμε μία προσευχή χωρίς να φέρει ο ένας τον άλλον. Παρά άκουγε ο ένας τη φωνή του άλλου και μπαίναμε στην ομάδα όπως σε μια αυθόρμητη προσέλευση, με την παρότρυνση, βέβαια, του Θωμά, στην οποία δεν υπήρξε καμία αντίσταση. Δεν υπήρξε η σκέψη, να το κάνω; Έλεγες «ναι» και πήγαινες. Μια άμεση, μα αμεσότατη, θετική αντίδραση στο κάλεσμα του.
Όταν ήρθε η ώρα των κειμένων, ο Θωμάς μου λέει, «Διάβασε κι αυτό, διάβασε και εκείνο», κι εγώ αισθανόμουν σαν να κάνουμε μια συλλογική προσευχή. Σαν να συγκεντρωθήκαμε αυθόρμητα κάποιοι άνθρωποι που τυχαίνει να είμαστε επώνυμοι.
Πιστεύω ότι υπάρχει μια ανάγκη συλλογικής πνευματικότητας. Το λέω «προσευχή», επειδή η προσευχή είναι μια μορφή διαλογισμού. Δεν έχω κάποιου είδους θρησκοληψία, καθόλου. Έχω πίστη στον άνθρωπο, στη φύση και πίστη στο καλό. Ανήκω σε αυτή την πλευρά. Πιστεύω ότι η παγκόσμια ισορροπία, έχει χαλάσει, έχει βαρύνει άσχημα και υπάρχει ανάγκη πνευματικότητας. Μακάρι να στρέψουμε τον κόσμο στο να ακούσει αυτά τα κείμενα. Μακάρι η επωνυμία να βοηθήσει σε αυτό, αν και θα έπρεπε άλλοι να το κάνουν. Άλλων ανθρώπων είναι δουλειά, όχι δική μας.
Γεννήθηκα σε μια Ελλάδα η οποία ήταν φτωχή χώρα που προσπαθούσε να ορθοποδήσει μετά τον πόλεμο. Και ενώ ήταν φτωχή χώρα, περνάγαμε σαν πλούσιοι. Από την ώρα που πιστέψαμε ότι είμαστε πλούσιοι, καταστραφήκαμε. Μας κάναν να πιστέψουμε ότι το χρήμα είναι θεός
Advertisement
Όμως το κάνουμε ως άνθρωποι που οφείλουμε στην τέχνη μας. Η μουσική του Θωμά, ο τρόπος ο ευλαβικός που έσκυψε πάνω σε αυτά τα κείμενα, παρέσυρε νομίζω όλους μας. Οπότε το ονομάζω συνάντηση ανθρώπων οι οποίοι έχουν ανάγκη να ακούσουν και να αρθρώσουν ένα πνευματικό λόγο.
-Αναφερθήκατε στην έλλειψη ισορροπίας που υπάρχει διεθνώς. Στις δύσκολες κοινωνικά και πολιτικά συγκυρίες, η μελοποιημένη ποίηση είχε τη δύναμη, εκτός των άλλων, να λειτουργεί παρηγορητικά.
Δεν πιστεύω ότι η πνευματικότητα και η αφοσίωση στο καλό είναι παρηγορητική. Ίσα ίσα. Θεωρώ ότι είναι το μεγαλύτερο όπλο απέναντι σε οτιδήποτε μαύρο, σκοτεινό και άθλιο. Θεωρώ ότι είναι Η Δύναμη. Η πνευματικότητα αφορά όλες τις θρησκείες, την πίστη στην ουσία της, τη δύναμη της ανθρώπινης πίστης. Η πνευματικότητα είναι το μεγαλύτερο όπλο και ο μεγαλύτερος εχθρός του κακού. Του κακού με την έννοια αυτή που ζούμε, γιατί το βλέπουμε το κακό, κάνει «πάρτι» στην εποχή μας. Κάποιοι το έχουν επιτρέψει αυτό να γίνεται….
Οπότε δύναμη για τον άνθρωπο -τον ανυπεράσπιστο άνθρωπο- σε όλο αυτό είναι η βαθιά πίστη στο καλό, στην αγάπη, τη δύναμη που έχει η αγάπη, η αλληλεγγύη, η ένωση με τους συνανθρώπους μας, όπου κι αν βρίσκονται. Έτσι πιστεύω ότι αντιμετωπίζεται όλο αυτό.
Θα μου πείτε τώρα, «Μα τι λες; Ο κόσμος χάνεται κι εσύ λες τα δικά σου;». Δεν είναι έτσι. Ο κόσμος χάνεται επειδή κάποιοι θέλουν να χαθεί. Ξεχνάμε τη δύναμή μας όμως. Ξεχνάμε ότι ο κόσμος είμαστε εμείς! Ο φόβος και ο τρόμος που σπείρει αυτή η κατάσταση μας κάνει να ξεχνάμε τη δύναμή μας. Και η δύναμή μας είναι η ένωση και η πίστη ότι το καλό θα νικήσει. Και θα νικήσει.
-Φωτεινή και αισιόδοξη στάση.
Μας το δείχνει η φύση. Αυτός ο βομβαρδισμός, εννοώ όλο αυτό που γίνεται μέσα από τα media, δεν αφορά ανθρώπους σαν κι εμένα. Αν γυρίσεις το βλέμμα και πας μια βόλτα λίγο παραέξω, το νιώθεις. Έχουμε αυτό το προνόμιο σαν χώρα. Για φανταστείτε, στις πολιτείες της Αμερικής που οι άνθρωποι είναι πνιγμένοι στους ουρανοξύστες, που πηγαίνεις σε τεχνητά πάρκα για να παίρνεις ανάσα. Εμείς παίρνουμε ένα αυτοκίνητο και σε μια ώρα είμαστε μέσα στη φύση, σε ποταμάκια που τρέχουν. Άμα πας λοιπόν στη φύση τότε θυμάσαι ότι είσαι μέρος της. Μας έχουν κάνει να ξεχάσουμε ότι είμαστε μέρος της φύσης. Η φύση έχει μεγάλη δύναμη.
Ο αντίλογος πάντα υπάρχει. Και ο αντίλογος σε αυτές τις περιπτώσεις έχει πικρία και καμιά φορά βγαίνει με μια μικρή «κακία»: «Εγώ πεινάω κι εσύ μου λες για τέτοια;». Αυτή είναι μια φόρμα αντίλογου. Δεν είναι όμως έτσι τα πράγματα.
Είμαι 73 χρονών και γεννήθηκα σε μια Ελλάδα η οποία ήταν φτωχή χώρα που προσπαθούσε να ορθοποδήσει μετά τον πόλεμο. Και ενώ ήταν φτωχή χώρα, περνάγαμε σαν πλούσιοι. Από την ώρα που πιστέψαμε ότι είμαστε πλούσιοι, καταστραφήκαμε. Μας κάναν να πιστέψουμε ότι το χρήμα είναι θεός. Αποκτήσαμε άλλη σχέση με τα υλικά πράγματα. Δυστυχώς, το πολιτικό προσωπικό είναι τραγικό, ό,τι χειρότερο μπορούσε να βγάλει αυτός ο λαός (με ελάχιστες εξαιρέσεις) κυβερνάει αυτό τον τόπο, όχι τώρα, εδώ και χρόνια. Και επειδή είναι ανενδοίαστα πια τα πράγματα, έχουμε φτάσει στα όρια μας.
Πρέπει να σκεφτούμε ο ένας τον άλλον και, επιτέλους, να πράξουμε σαν ένα ενιαίο σώμα. Πιστεύω ότι το κείμενο του Ρωμανού του Μελωδού μας βοηθάει να το καταλάβουμε: Ο τρόπος που προσεγγίζει το θείο και ο τρόπος που προσεγγίζει τη σχέση του ανθρώπου με το θείο, νομίζω είναι πολύ χρήσιμος αυτή τη στιγμή. Ο Θωμάς και η Δήμητρα έκαναν κάτι που βοήθησε και τη ψυχή τους και τη δική μας ψυχή.
-Υπάρχουν κάποιοι στίχοι που σας συγκίνησαν περισσότερο;
Όλο το κείμενο είναι συγκλονιστικό. Όποιο σημείο και να διαβάσεις.
-Συγκλονιστικό είναι και το «Μοιρολόι» που ερμηνεύετε με την Ελένη Τσαλιγοπούλου και την Ελευθερία Αρβανιτάκη. «… Λουλούδια τα μαλλάκια σου στο χώμα φυτρωμένα».
Για να καταλάβετε, το τελικό αποτέλεσμα, αυτό που ακούτε στον δίσκο, όπως και στο Μοιρολόι, είναι μια σύνθεση που έκανε πια στο στούντιο ο Θωμάς. Είχε εν λευκώ την άδειά μας να παίξει όπως θέλει με τις φωνές μας. Στους ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας, συναντάμε πολλές φορές τον λόγο του Ρωμανού του Μελωδού.
-Είναι εντυπωσιακό ότι ένας άνθρωπος όπως ο γέροντας Κουστένης ο οποίος απείχε από τα εγκόσμια, κατόρθωσε να αποδώσει με τέτοιο βάθος και με έναν τρόπο που να αφορά όλους το νόημα των στίχων.
Η πίστη είναι και η αγάπη. Η βαθιά πίστη σε οτιδήποτε λατρεύεις. Εμείς έχουμε τη τέχνη μας. Το προνόμιο να αγγίζεις και λειτουργείς την τέχνη σου, ανοίγει όλο και περισσότερο τον εσωτερικό σου κόσμο. Μπαίνεις σε ένα κανάλι, το οποίο σε οδηγεί με μοναδικό τρόπο σε μια άλλη πνευματική κατάσταση. Εφόσον βέβαια αγγίξεις ουσιαστικά την τέχνη σου και δεν το κάνεις απλά για λόγους ματαιοδοξίας ή ο,τιδήποτε άλλο.
-Παρακολουθείτε τις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας; Ακόμη και άνθρωποι χωρίς ιδιαίτερα έντονο θρησκευτικό αίσθημα, πηγαίνουν στην εκκλησία τη Μεγάλη Εβδομάδα κυρίως για την εσωτερική συνομιλία με τον εαυτό τους.
Ανήκω σε μια οικογένεια που δεν ήμασταν τακτικοί επισκέπτες της εκκλησίας, αλλά πάντα τη Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα ήμασταν εκεί. Για εμάς, για την οικογένειά μου και για όλους τους φίλους και γνωστούς, αλλά νομίζω και για όλους τους Έλληνες, η περίοδος αυτή είναι η μεγαλύτερη γιορτή. Και για την Ορθοδοξία, έτσι όπως την αντιλαμβανόμαστε. Η Ορθοδοξία έχει κάτι τελείως διαφορετικό. Είναι η πίστη με έναν τελείως άλλο τρόπο. Οπότε ήμασταν πάντα εκεί.
Όταν έρχεται ένας άνθρωπος και σου εκμυστηρεύεται ότι σε μία δύσκολη στιγμή, ήσουν εκεί δίπλα, σκύβεις το κεφάλι και ειδικά αν είσαι μεγαλύτερος, συγκινείσαι πραγματικά. Αλλά αν είσαι πιο νέος, σκύβεις το κεφάλι ταπεινά. Λες ευχαριστώ
Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια, δεν μπορείς να παρακολουθήσεις τις Ακολουθίες, εκτός αν βρεις κάποιο απομονωμένο εκκλησάκι ή σε κάποιο μοναστήρι. Δεν επιτρέπει την κατάνυξη αυτή η οχλαγωγία και η φασαρία και το νταβαντούρι που γίνεται αυτές τις Άγιες Μέρες. Ναι, καταγράφεται στη λαϊκή παράδοση ότι με το θόρυβο διώχνεις υποτίθεται το κακό, αλλά το να μην μπορείς να πλησιάσεις στην εκκλησία γιατί θα σου έρθει στο κεφάλι το βεγγαλικό…
-Έχετε ανακαλύψει κάποιο εκκλησάκι, κάποια μονή όπου μπορείτε να απολαύσετε τις Ακολουθίες με ηρεμία;
Ναι, μοναστήρια, είτε κοντά στην Αττική είτε εκτός, στο Πήλιο, στην Αίγινα. Υπάρχουν και κάθε χρόνο ψάχνω να βρω. Για να μπορέσω να αισθανθώ την υμνωδία, την κατάνυξη, το μήνυμα της ελπίδας, της αναγέννησης. Της άνοιξης.
-Κυρία Γαλάνη, πώς είναι όταν τραγουδάς και νιώθεις την ευφορία των ανθρώπων από κάτω; Εμείς το αισθανόμαστε σαν ένα κύμα που μας παρασύρει, σαν μια αγκαλιά. Πώς είναι από τη δική σας πλευρά;
Από τη δική μου πλευρά είναι ένα αίσθημα βαθύτατης ευγνωμοσύνης στο χάρισμα που έχω αλλά και βαθύτατη ευγνωμοσύνη στον κόσμο. Και σας μιλώ πάρα πολύ ειλικρινά, γιατί πια είναι 56 χρόνια που τραγουδώ. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευλογία από αυτό το πράγμα, το να αισθάνεσαι ότι «τρυπώνεις» στην καρδιά του κόσμου και του χαϊδεύεις κάθε γωνιά.
Αν μπορείς έστω και λίγο να το κάνεις, υπάρχει λόγος που έχεις αυτό το χάρισμα. Το λέμε και το ξαναλέμε, αλλά δεν συνειδητοποιούμε τι λέμε: «Αυτός ο άνθρωπος είναι χαρισματικός». Το χάρισμα τι είναι; Είναι κάτι που στο δώσανε, δεν είναι κάτι που είναι δικό σου. Είναι ένα δώρο που σου έκανε η φύση και εσύ οφείλεις να το επιστρέψεις πίσω. Αυτή ακριβώς είναι η φράση. Να επιστρέψεις πίσω το χάρισμα. Όταν έρχεται ένας άνθρωπος και σου εκμυστηρεύεται ότι σε μία δύσκολη στιγμή, ήσουν εκεί δίπλα, σκύβεις το κεφάλι και ειδικά αν είσαι μεγαλύτερος, συγκινείσαι πραγματικά. Αλλά αν είσαι πιο νέος, σκύβεις το κεφάλι ταπεινά. Λες ευχαριστώ.
