Η Φρειδερίκη δεν ήταν απλώς η σύζυγος του βασιλιά Παύλου. Υπήρξε μια πολιτική παρουσία με διαρκή παρέμβαση, μια βασίλισσα που για τους υποστηρικτές της συμβόλιζε την ακούραστη δράση και για τους επικριτές της την πιο επεμβατική, αμφιλεγόμενη και διχαστική όψη του Στέμματος. Το «Ημερολόγιο της βασίλισσας Φρειδερίκης 1938-1967», όπως αναδεικνύεται και από πρόσφατο αφιέρωμα, δεν αποτυπώνει μόνο ένα αυστηρά οργανωμένο καθημερινό πρόγραμμα. Καταγράφει, σχεδόν άθελά του, τον τρόπο με τον οποίο η ίδια αντιλαμβανόταν τον ρόλο της: όχι ως διακοσμητικό πρόσωπο, αλλά ως πρωταγωνίστρια της Ιστορίας.
Στις περίπου 1.400 σελίδες του τρίτομου έργου, που καλύπτει την περίοδο 1938-1967, η Φρειδερίκη εμφανίζεται αεικίνητη, πειθαρχημένη, πανταχού παρούσα. Οι εγγραφές των προσωπικών της γραμματέων αναδεικνύουν ένα πρόσωπο που επιζητούσε συνεχή δράση, διαρκή επαφή με το κράτος, τον στρατό, την Εκκλησία, τις τοπικές αρχές και την κοινωνία. Δεν πρόκειται για ένα ιδιωτικό ημερολόγιο εξομολογήσεων, αλλά για ένα αρχείο ισχύος: μια καθημερινή χαρτογράφηση παρουσίας, επιρροής και δημόσιας εικόνας.
Το πιο χαρακτηριστικό ίσως στοιχείο είναι ο τρόπος με τον οποίο η Φρειδερίκη επέλεξε να συνδέσει το πρόσωπό της με τον Εμφύλιο. Σύμφωνα με το αφιέρωμα, επισκέφθηκε την Κόνιτσα στις αρχές του 1948, σε μια στιγμή που η περιοχή μόλις είχε βγει από τη σκληρή πολιορκία του Δημοκρατικού Στρατού. Ένα ταξίδι που ήταν εξαιρετικά παρακινδυνευμένο, ενώ ακόμη και η μετακίνησή της προς την εμπόλεμη ζώνη ενείχε πραγματικό κίνδυνο. Στο ημερολόγιο και στις παράλληλες μαρτυρίες προβάλλει η εικόνα μιας γυναίκας που ήθελε να βρεθεί κυριολεκτικά «στην πρώτη γραμμή», ακόμη κι όταν αυτό ακουμπούσε τα όρια της πολιτικής επίδειξης ή της προσωπικής αψυχολόγητης τόλμης.
Η ίδια λογική διαπερνά και τη δράση της στις παιδουπόλεις, ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια της δημόσιας παρουσίας της. Για τους υποστηρικτές της, επρόκειτο για ένα δίκτυο προστασίας παιδιών σε μια κατεστραμμένη χώρα. Για τους επικριτές της, οι παιδουπόλεις συνδέθηκαν με μια βαθιά ιδεολογική επιχείρηση του μετεμφυλιακού κράτους. Το ημερολόγιο δεν λύνει αυτή τη διαμάχη. Δείχνει, όμως, ότι η Φρειδερίκη επένδυσε συστηματικά στο να εμφανίζεται ως μητρική φιγούρα του έθνους, συνδυάζοντας τη φιλανθρωπία με την κρατική και ιδεολογική αποστολή της μοναρχίας.
Το πρόβλημα για τη Φρειδερίκη ήταν ότι αυτή η αδιάκοπη παρουσία δεν έμενε μόνο στο πεδίο του συμβολισμού. Με τα χρόνια, η εικόνα της συνδέθηκε ολοένα περισσότερο με την ανάμειξη στα πολιτικά πράγματα. Σημειώνεται ότι το ημερολόγιο αποσιωπά κρίσιμα επεισόδια, ανάμεσά τους τη ρήξη με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τη γενικότερη αποσταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος πριν από τη δικτατορία. Αυτή η αποσιώπηση είναι αποκαλυπτική: τα πιο κρίσιμα γεγονότα δεν ήταν εκείνα που έπρεπε να εγγραφούν τυπικά, αλλά όσα συνέβαιναν στους διαδρόμους της εξουσίας, εκεί όπου η Φρειδερίκη είχε αποκτήσει φήμη παρασκηνιακής αλλά εξαιρετικά δραστικής παίκτριας.
Η σύγκρουση με τον Καραμανλή δεν ήρθε από το πουθενά. Είχε προηγηθεί ήδη ένταση ανάμεσα στο Παλάτι και τον τότε πρωθυπουργό, τόσο για τα όρια της βασιλικής επιρροής όσο και για επιλογές που εκείνος θεωρούσε πολιτικά επιζήμιες. Ένα τέτοιο πεδίο τριβής ήταν και η προίκα της πριγκίπισσας Σοφίας, η οποία προκάλεσε μεγάλη πολιτική και κοινωνική αντίδραση, με το γνωστό σύνθημα «Προίκα στην παιδεία και όχι στη Σοφία» να αποτυπώνει το κλίμα της εποχής. Παράλληλα, ο Καραμανλής ενοχλείτο όλο και περισσότερο από τη δυσκολία του Παλατιού — και ειδικά της Φρειδερίκης — να αντιληφθεί ότι η μοναρχία είχε πάψει να κινείται ανεξέλεγκτα μέσα στο μεταπολεμικό πολιτικό σύστημα.
Εκεί όπου η κρίση πήρε εκρηκτικές διαστάσεις ήταν το Λονδίνο. Τον Απρίλιο του 1963, η Φρειδερίκη βρέθηκε στη βρετανική πρωτεύουσα και ήρθε αντιμέτωπη με έντονες διαδηλώσεις και αποδοκιμασίες, με αιχμή το ζήτημα των πολιτικών κρατουμένων στην Ελλάδα και την κινητοποίηση που είχε αναπτύξει η Μπέτυ Αμπατιέλου. Λίγους μήνες αργότερα, όταν σχεδιάστηκε και επίσημη επίσκεψη του βασιλικού ζεύγους στη Βρετανία, ο Καραμανλής αντέδρασε έντονα, θεωρώντας ότι το ταξίδι θα είχε σοβαρό πολιτικό κόστος για τη χώρα και θα εξέθετε διεθνώς την κυβέρνηση. Η ΕΡΤ, σε σχετικό αρχειακό υλικό, καταγράφει ρητά ότι το ταξίδι αυτό υπήρξε μία από τις αφορμές για την οριστική ρήξη Καραμανλή και Ανακτόρων.
Ο Καραμανλής εισηγήθηκε να ματαιωθεί η επίσκεψη. Ο βασιλιάς Παύλος δεν τον άκουσε. Η επιλογή του Παλατιού να επιμείνει σήμανε, στην πράξη, ότι ο πρωθυπουργός έβλεπε να υπονομεύεται η πολιτική του ευθύνη από το Στέμμα. Σύμφωνα με ιστορικές αναδρομές του Βήματος και της Καθημερινής, αυτή η διαφωνία για το ταξίδι στο Λονδίνο ήταν το άμεσο πολιτικό επεισόδιο που οδήγησε στην παραίτησή του τον Ιούνιο του 1963. Με άλλα λόγια, ο «καβγάς με το Λονδίνο» που θυμάσαι σωστά δεν ήταν ένα δευτερεύον επεισόδιο δημοσίων σχέσεων, αλλά ένα σημείο καμπής που αποκάλυψε πως η συνύπαρξη Καραμανλή και Παλατιού είχε ουσιαστικά τελειώσει.
Η Φρειδερίκη έμεινε έτσι στην ιστορία ως η βασίλισσα που δεν συμβιβάστηκε ποτέ με έναν περιορισμένο ρόλο. Από τις επισκέψεις στο μέτωπο και τις παιδουπόλεις μέχρι τις διεθνείς εμφανίσεις που μετατρέπονταν σε πολιτικά επεισόδια, υπήρξε μια φιγούρα που επέβαλλε την παρουσία της, ακόμη και όταν αυτή γινόταν βάρος για τον ίδιο τον θεσμό που υπηρετούσε. Και ίσως αυτό να είναι το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο του ημερολογίου της: πίσω από τις ώρες αναχωρήσεων, τις δεξιώσεις, τις επισκέψεις και τις τυπικές σημειώσεις, διακρίνεται μια προσωπικότητα που δεν ήθελε απλώς να καταγράφει την Ιστορία, ήθελε να την κατευθύνει.
