Το Μουσείο Galileo στη Φλωρεντία παρουσίασε την ολοκληρωμένη μορφή του Codex Atlanticus (Ατλαντικός Κώδικας) από τον Λεονάρντο Ντα Βίντσι, καθώς πρόσθεσε σε αυτό, περισσότερες από 500 σελίδες που είχαν αφαιρεθεί μεταγενέστερα, αποκαθιστώντας για πρώτη φορά το πλήρες εύρος του μεγαλύτερου σωζόμενου χειρόγραφου του σπουδαίου επιστήμονα και ζωγράφου.
Υπό αυτό το πρίσμα, το μουσείο αποκάλυψε τη νέα εκδοχή της Leonardotheka 2.0., ενσωματώνοντας περίπου 550 σελίδες που είχε αφαιρέσει στα τέλη του 16ου αιώνα ο Ιταλός γλύπτης Πομπέο Λεόνι από τον Codex Atlanticus. Οι σελίδες αυτές, οι οποίες σήμερα ανήκουν στη Royal Collection Trust του Ηνωμένου Βασιλείου, επανεντάσσονται ψηφιακά στο έργο που φυλάσσεται στη Veneranda Biblioteca Ambrosiana του Μιλάνου, η οποία διατηρεί τον τόμο των 1.119 σελίδων.
Ένα έργο ετών που εναντιώθηκε στις αρχές της Αναγέννησης
Οι σημειώσεις του Codex Atlanticus, οι οποίες χρονολογούνται από το 1470 μέχρι το θάνατο του Ντα Βίντσι το 1519, περιλαμβάνουν μερικές από τις πιο γνωστές εφευρέσεις του, όπως την ιπτάμενη μηχανή και ένα όργανο τύπου κύμβαλου-βιόλας.
Όπως ανέφερε ο καθηγητής Πάολο Γκαλουτσίνι, επίτιμος πρόεδρος του Μουσείου Galileo, «το Leonardotheka αποτελεί ένα εργαλείο που προσφέρει στους ερευνητές παγκοσμίως πρωτοφανείς δυνατότητες εξερεύνησης του τεράστιου και ανεκτίμητου πλούτου πληροφοριών που περιέχεται στα χειρόγραφα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι».
From the pages of Leonardo da Vinci’s Codex Atlanticus notebooks… machines awakens.
— Michael Hinrichs (@Michae1Hinrichs) June 8, 2026
Half a millennium of stillness, finally broken by motion.
folio 30 verso. pic.twitter.com/fzXVSno4tt
Για την ιστορία, τα χειρόγραφα του Ντα Βίντσι πέρασαν πρώτα στον τελευταίο μαθητή του, Φραντσέσκο Μελτσί, και στη συνέχεια στον Πομπέο Λεόνι, ο οποίος μοίρασε τις σημειώσεις σε δύο άλμπουμ, διαχωρίζοντας τα εικαστικά πειράματα του Ντα Βίντσι από τα τεχνικά και επιστημονικά του έργα. Η πρακτική αυτή ερχόταν σε αντίθεση με μια θεμελιώδη αρχή της Αναγέννησης, σύμφωνα με την οποία, τέχνη και επιστήμη αποτελούσαν ενιαίο σύνολο.
Το ψηφιακό εργαλείο Leonardotheka του Μουσείου Galileo, το οποίο από το 2023 έχει καταστήσει τμήματα του Codex Atlanticus προσβάσιμα στο κοινό, κατάφερε να ανασυνθέσει τις νέες σελίδες μέσω αντιστοίχισης διαστάσεων και υδατογραφημάτων. Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζει ένα σχέδιο αλόγου, το οποίο αποκαλύφθηκε μαζί με τις σχετικές σημειώσεις του Λεονάρντο ντα Βίντσι για το έφιππο μνημείο Regisole της Πάβιας και θεωρείται ότι αποτυπώνει τον τελικό σχεδιασμό του για το μνημείο του Φραγκίσκου Α΄ Σφόρτσα.
“All our knowledge has its origins in our perceptions… Therefore, the knowledge of all things is possible.”
— Saganism (@Saganismm) March 25, 2026
— Leonardo da Vinci, Codex Atlanticus pic.twitter.com/RYVqZXqFGl
Ο εκτελεστικός διευθυντής του Museo Galileo, Ρομπέρτο Φεράρι, δήλωσε ότι το Leonardotheka «θέτει ένα ισχυρό προηγούμενο για το πώς οι πολιτιστικοί θεσμοί μπορούν και πρέπει να διατηρούν την πνευματική ιδιοκτησία των ψηφιακών τους εγχειρημάτων, αντιστεκόμενοι στον πειρασμό να εκχωρούν τέτοιες ευθύνες σε εμπορικές πλατφόρμες».
Παράλληλα, θεωρεί ότι το συνεχιζόμενο αυτό εγχείρημα αμφισβητεί τόσο «τον πολλαπλασιασμό γενικευμένων ψηφιακών βιβλιοθηκών» όσο και «την αυξανόμενη προσπάθεια μετατροπής της κληρονομιάς του Ντα Βίντσι σε εμπορικό περιουσιακό στοιχείο».
Με πληροφορίες από artnet, The Independent
