Υπάρχουν συνθέτες που γράφουν μεγάλες επιτυχίες και υπάρχουν δημιουργοί των οποίων τα τραγούδια γίνονται μέρος της συλλογικής μνήμης. Ο Μάνος Λοΐζος ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Έφυγε από τη ζωή στις 17 Σεπτεμβρίου 1982, στη Μόσχα, λίγο πριν συμπληρώσει τα 45 του χρόνια. Η δημιουργική του πορεία ουσιαστικά κράτησε μόλις δύο δεκαετίες. Ήταν όμως αρκετές για να αφήσει πίσω του ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού. (ert.gr) Πατήστε στο ΛΙΝΚ για να δείτε βίντεο
Από την Αλεξάνδρεια στην Αθήνα
Ο Μάνος Λοΐζος γεννήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 1937 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Είχε κυπριακές ρίζες από την πλευρά του πατέρα του, Ανδρέα Λοΐζου, με καταγωγή από τους Αγίους Βαβατσινιάς της Λάρνακας, ενώ η μητέρα του Δέσποινα Μανάκη καταγόταν από τη Ρόδο. (ert.gr) Πατήστε στο ΛΙΝΚ για να δείτε βίντεο
Από παιδί στράφηκε στη μουσική, αρχικά στο βιολί και αργότερα στην κιθάρα. Το 1955 ήρθε στην Αθήνα για σπουδές. Γράφτηκε αρχικά στη Φαρμακευτική και στη συνέχεια στην ΑΣΟΕΕ, όμως η μουσική αποδείχθηκε ισχυρότερη από οποιαδήποτε άλλη επαγγελματική προοπτική. Το 1960 εγκατέλειψε τις σπουδές του και αφοσιώθηκε σε αυτήν.
Το 1962 συνεργάστηκε με τον Μίκη Θεοδωράκη στον Σύλλογο Φίλων της Ελληνικής Μουσικής και στις παραστάσεις της «Όμορφης Πόλης». Την ίδια χρονιά ηχογραφήθηκε το πρώτο του τραγούδι, «Το τραγούδι του δρόμου», με τον Γιώργο Μούτσιο. (ert.gr) Πατήστε στο ΛΙΝΚ για να δείτε βίντεο
Η μεγάλη συνάντηση με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο
Καθοριστική για την πορεία του υπήρξε η συνεργασία και η στενή φιλία του με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο. Παράλληλα συνεργάστηκε με σημαντικούς στιχουργούς και ποιητές, μεταξύ των οποίων ο Γιάννης Νεγρεπόντης, ο Δημήτρης Χριστοδούλου, ο Φώντας Λάδης και ο Μανώλης Ρασούλης.
Ο Λοΐζος είχε ένα σπάνιο χάρισμα: μπορούσε να γράψει με την ίδια δύναμη ένα ερωτικό τραγούδι, ένα λαϊκό, ένα κοινωνικό ή ένα βαθιά πολιτικό τραγούδι. Η μελωδία του ήταν άμεση, αναγνωρίσιμη, χωρίς να γίνεται εύκολη.
Οι επιτυχίες που πέρασαν από γενιά σε γενιά
Ο κατάλογος των τραγουδιών του είναι εντυπωσιακός. «Τζαμάικα», «Αχ χελιδόνι μου», «Ο δρόμος», «Το ακορντεόν», «Καλημέρα ήλιε», «Πάγωσε η τσιμινιέρα», «Σεβάχ ο Θαλασσινός», «Μια καλημέρα είναι αυτή», «Κουτσή κιθάρα», «Η δουλειά κάνει τους άντρες», «Τίποτα δεν πάει χαμένο», «Όλα σε θυμίζουν», «Σ’ ακολουθώ», «Ο αρχηγός», «Ηλιε μου σε παρακαλώ» είναι μόνο μερικά από τα τραγούδια που εξακολουθούν να ακούγονται δεκαετίες μετά τον θάνατό του. (ert.gr) Πατήστε στο ΛΙΝΚ για να δείτε βίντεο
Και βέβαια υπάρχει η μουσική της «Ευδοκίας», με το περίφημο ζεϊμπέκικο που απέκτησε τη δική του αυτόνομη ζωή και έγινε μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες οργανικές συνθέσεις του ελληνικού κινηματογράφου.
Οι φωνές που τραγούδησαν Λοΐζο
Τα τραγούδια του συνδέθηκαν με ορισμένες από τις σημαντικότερες φωνές του ελληνικού τραγουδιού: Χάρις Αλεξίου, Γιώργος Νταλάρας, Γιάννης Καλατζής, Δήμητρα Γαλάνη, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Μαρία Φαραντούρη και πολλοί ακόμη. (ert.gr)
Ιδιαίτερη θέση στη δισκογραφία του κατέχουν «Ο Σταθμός» του 1968, οι «Θαλασσογραφίες» του 1970, η «Ευδοκία» του 1971, τα «Τραγούδια του δρόμου» και το «Καλημέρα ήλιε» το 1974, «Τα νέγρικα» το 1975, «Τα τραγούδια μας» το 1976, «Τα τραγούδια της Χαρούλας» το 1979 και το «Για μια μέρα ζωής» το 1980. Μετά τον θάνατό του κυκλοφόρησαν τα «Γράμματα στην αγαπημένη», πάνω σε ποίηση Ναζίμ Χικμέτ σε ελληνική απόδοση Γιάννη Ρίτσου.
Τα πολιτικά τραγούδια και η δικτατορία
Ο Λοΐζος δεν έκρυψε ποτέ τις πολιτικές του πεποιθήσεις. Η κοινωνική αδικία, η ελευθερία, η εργασία, η καταπίεση και η ελπίδα περνούσαν συχνά μέσα στη μουσική του.
Τραγούδια όπως το «Ακορντεόν» απέκτησαν ισχυρό πολιτικό συμβολισμό, ενώ μετά την πτώση της δικτατορίας πολλά έργα του ταυτίστηκαν με το κλίμα της Μεταπολίτευσης. Το «Καλημέρα ήλιε» έγινε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τραγούδια εκείνης της εποχής.
Τα δύο εγκεφαλικά και το τέλος στη Μόσχα
Το 1982 η υγεία του επιδεινώθηκε δραματικά. Στις 8 Ιουνίου υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο και νοσηλεύτηκε για περίπου έναν μήνα. Τον Αύγουστο ταξίδεψε στη Μόσχα για θεραπεία.
Στις 7 Σεπτεμβρίου υπέστη δεύτερο εγκεφαλικό. Δέκα ημέρες αργότερα, στις 17 Σεπτεμβρίου 1982, πέθανε σε νοσοκομείο της Μόσχας. Ήταν μόλις 44 ετών, καθώς θα συμπλήρωνε τα 45 τον επόμενο μήνα.
Έφυγε ο άνθρωπος, έμειναν τα τραγούδια
Ο Μάνος Λοΐζος δεν πρόλαβε να γεράσει. Πρόλαβαν όμως να μεγαλώσουν τα τραγούδια του.
Πέρασαν από δίσκους βινυλίου στις κασέτες, από τα ραδιόφωνα στα CD και από εκεί στην ψηφιακή εποχή. Και εξακολουθούν να τραγουδιούνται από ανθρώπους που δεν είχαν ακόμη γεννηθεί όταν εκείνος πέθανε.
Ίσως αυτή να είναι τελικά η μεγαλύτερη επιτυχία ενός δημιουργού: να φεύγει ο ίδιος και οι μελωδίες του να αρνούνται να φύγουν μαζί του.
