Μέρος της Συλλογής Χόιερ, ο σκληρός πυρήνας της οποίας είναι οι 13 φωτογραφίες των εκτελεσθέντων της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, παρουσίασε στον Τύπο την Πέμπτη 5 Μαρτίου, η υπουργός Πολιτισμού.
Η Λίνα Μενδώνη ξεκίνησε κάνοντας μία αναδρομή των 13 ημερών εντός των οποίων το ελληνικό κράτος απέκτησε διά του ΥΠΠΟ τα μοναδικά αυτά ιστορικά ντοκουμέντα: Από την εμφάνιση τους στο eBay τις 14 Φεβρουαρίου και στη συνέχεια στα ελληνικά socal media, το τηλεφώνημα που δέχτηκε το απόγευμα της επομένης ημέρας από τον πρόεδρο της Νέας Αριστεράς Αλέξη Χαρίτση για τη δημοπρασία και την άμεση επικοινωνία της με τον πρωθυπουργό όπως και την επικοινωνία με τον συλλέκτη, τη διακοπή της δημοπρασίας, την έκτακτη σύγκληση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων προκειμένου η Συλλογή να χαρακτηριστεί ως μνημείο, το ταξίδι των τεσσάρων εμπειρογνωμόνων του ΥΠΠΟ στο Βέλγιο -όχι μία, αλλά δύο φορές- έως την 28η Φεβρουαρίου οπότε και η Συλλογή –οι 262 φωτογραφίες, τα 16 έγγραφα και τα 4 παλαιά χαρτονομίσματα– έφτασε στην Αθήνα.
Η υπουργός Πολιτισμού επιβεβαίωσε ότι το αντίτιμο της συμφωνίας ανέρχεται σε 100.000 ευρώ, ποσό το οποίο προήλθε από πόρους του ΥΠΠΟ, επισημαίνοντας ότι ενώ η τιμή κάθε φωτογραφίας στην αρχή της δημοπρασίας ήταν 10-12 ευρώ, είχε φτάσει στα 2.500 ευρώ τη στιγμή που ο συλλέκτης απέσυρε τις εικόνες. Όπως τόνισε, η εκτίμηση είναι ότι η τιμή θα ανέβαινε πολύ περισσότερο εάν δεν είχαν αποσυρθεί εγκαίρως.
Οι ανεκτίμητης αξίας φωτογραφίες, που για πρώτη φορά δίνουν «εικόνα και πρόσωπο» στους εκτελεσθέντες είναι μικρού μεγέθους και σε καλή κατάσταση, ενώ οι 3 από τις 13 φωτογραφίες της Καισαριανής είναι πολύ σκληρές, καθώς απεικονίζουν τη στιγμή της εκτέλεσης, αλλά και τους νεκρούς πατριώτες. Μάλιστα, όπως φαίνεται σε μία από αυτές, ο Χέρμαν Χόιερ συμμετέχει στη μεταφορά τους με φορτηγά από το Χαϊδάρι στην Καισαριανή.
Από τις πιο σπαρακτικές πληροφορίες που ακούστηκαν στην παρουσίαση είναι ότι οι 200 πήγαν στον θάνατο φορώντας καθαρά ρούχα που είχαν φυλάξει ειδικά για την εκτέλεση.
Η ύστατη ώρα: Η σπαρακτική στιγμή των πυροβολισμών.
Πέρα από τις φωτογραφίες της Καισαριανής, η Συλλογή Χόιερ που επί της ουσίας είναι το προσωπικό άλμπουμ ενός ναζί, περιλαμβάνει στιγμιότυπα από μία ξενάγηση στην Ακρόπολη, από μπάνιο στα Βοτσαλάκια του Πειραιά, από τη Διώρυγα της Κορίνθου, από το Λουτράκι και την Μαλακάσα, ακόμη και οικογενειακές φωτογραφίες.
Η υπουργός Πολιτισμού εξήγγειλε επίσης, τη δημιουργία Εθνικού Φωτογραφικού Αρχείου -κατόπιν νομοθετικής ρύθμισης στον Αρχαιολογικό Νόμο- ως παράρτημα το Εθνικού Αρχείου Μνημείων, στο οποίο θα ενταχθούν οι Συλλογές στο Τατόι, οι φωτογραφίες των Ελλήνων προσφύγων, όπως και οι φωτογραφίες από το αρχείο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, το οποίο θα μπορεί να εμπλουτίζεται και από ιδιωτικές συλλογές.
Όσον αφορά τις φωτογραφίες της Καισαριανής, η Λίνα Μενδώνη σημείωσε ότι στην περίπτωση κατά την οποία «οικογένειες των εκτελεσθέντων ζητήσουν φωτογραφίες των δικών τους ανθρώπων, θα τις έχουν», εξηγώντας ότι θα δοθούν ψηφιακά αντίγραφα.
«Γιατί ήμασταν τόσο σίγουροι από την αρχή για την αξία, τη σημασία και την αυθεντικότητα του συνόλου αυτού αυτών των φωτογραφιών;», σημείωσε η Σταυρούλα Φωτοπούλου, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠΠΟ. «Γιατί είμαστε ιστορικοί και ξέρουμε πολύ καλά τί είναι αυτά τα σύνολα φωτογραφιών -φαντάρων του Τρίτου Ράιχ, της Βέρμαχτ, των SS της ναζιστικής Γερμανίας- τα οποία κυκλοφορούν πια ευρέως. Ξέρουμε τι έχει συμβεί εδώ. Υπολογίζεται ότι πάνω από 40 εκατομμύρια φωτογραφίες έχουν τραβηχτεί από στρατιώτες της Βέρμαχτ και πάνω από 2 εκατομμύρια φωτογραφίες από τις μονάδες προπανάνδας που είχε ιδρύσει ο Γκέμπελς».
«Είναι μια σπουδή, οι φωτογραφίες που τραβάει ο συγκεκριμένος λοχίας και όλοι οι άλλοι, στη διαμόρφωση ανθρώπων πάνω στη βία. Είναι επίσης μια σπουδή στη δύναμη της προπαγάνδας. Ο Γκέμπελς φτιάχνει μια φοβερή μηχανή προπαγανδιστική όχι μόνο με επαγγελματίες φωτογράφους από τις Μονάδες Προπαγάνδας αλλά προωθεί και παρορτρύνει τους πάντες, τους φαντάρους και τις οικογένειές τους, να φωτογραφίζουν. Γιατί; Για να μπορούν αυτές οι φωτογραφίες να έρχονται πίσω και να δημιουργούν την εικόνα των επιτυχιών της Βέρμαχτ στις οικογένειες ώστε στο μέλλον -γιατί ήταν σίγουρος ότι θα κερδίσει η Γερμανία- να υπάρχει ένα τεράστιο άλμπουμ με τις αναμνήσεις από το Μεγάλο Πόλεμο και το τι είχε κερδίσει εκεί η Γερμανία. Φυσικά και ευτυχώς δεν δημιουργούνται τίποτα ποτέ από όλα αυτά», επισήμανε η ίδια.
Ο έμπειρος φωτογράφος Σωκράτης Μαυρομμάτης, βασικός εξωτερικός συνεργάτης του ΥΠΠΟ, στάθηκε από την πλευρά του σε «αυτό που είδα στις φωτογραφίες για τον “φωτογράφο”. Το φωτογράφος μέσα σε εισαγωγικά, γιατί κατά την γνώμη μου, είναι τελείως ανεκπαίδευτος, δεν έχει σχεδόν καμία εντολή για τεκμηρίωση και απλώς φτιάχνει ένα προσωπικό άλμπουμ. Χρησιμοποιεί μια πολύ καλή μηχανή, σε ένα εξαιρετικό χαρτί που κυκλοφορούσε εκείνη την εποχή -από αυτό καταλάβαμε και την αυθεντικότητα των φωτογραφιών με την πρώτη ματιά. Παρόλα αυτά οι φωτογραφίες του είναι κακές, δηλαδή φωτογραφικά δεν έχει εντολή τεκμηρίωσης, έχει εντολή να φτιάξει ένα άλμπουμ που θα δείχνει τις δραστηριότητες του Τρίτου Ράιχ. Τραβάει τις φωτογραφίες τελείως αποστασιοποιημένος από αυτό που βλέπει -στο άλμπουμ, βάζει δίπλα στις εκτελέσεις κάποιους που κάνουν μπάνιο στα Βοτσαλάκια στον Πειραιά! Η ματιά του είναι τελείως αποστασιοποιημένη και ανεκπαίδευτη ως την τεκμηρίωση. Παρόλα αυτά, είναι ένας λόγος παραπάνω που οι φωτογραφίες αυτές έχουν ιδιαίτερη αξία, γιατί δείχνει ότι έγιναν όχι κατ’ εντολήν, αλλά σύμφωνα με το πνεύμα που επικρατούσε στα στρατεύματα κατοχής».
